Sutra 48

Devanagari script

अनंशो वा ततोऽस्याङ्के प्रहृत्य द्विगुणं हरेत् ॥ कZ_०७.५.४८च्द् ॥

Transliteration

anaṃśo vā tato'syāṅke prahṛtya dviguṇaṃ haret

Translation

یا اگر اسے کوئی حصہ نہ دیا جائے تو اس کے کمزور مقام پر ضرب لگا کر دوگنا چھین لے۔

Word by Word

• अनंशः: without a fractional part; an integer/whole (remainder)
• Type: Noun (Adjective)
• Root: अन्-अंश (न-अंश)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; नञ्-समासान्त/नञ्-तत्पुरुषभावः ‘अंशः’ इत्यस्य निषेधः

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• ततः: thereupon; from that (result)
• Type: Indeclinable (Adverb)
• Root: ततः
• Form: अपादान/क्रम/हेतुवाचक-अव्ययम्

• अस्य: of it; of this (quantity)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं)

• अङ्के: in the figure/number (in the written computation)
• Type: Noun
• Root: अङ्क
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-एकवचनम्; अधिकरणे

• प्रहृत्य: having subtracted/deducted
• Type: Verb (Gerund)
• Root: प्र-हृ
• Form: क्त्वान्त (अव्ययभावः); ‘प्र’ उपसर्गः; क्रियाविशेषणम्—‘having struck/removed/subtracted’

• द्विगुणम्: twice; doubled (amount)
• Type: Noun (Adjectival)
• Root: द्वि + गुण
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्; ‘द्विगुण’ = twice-fold; कर्मपदत्वेन

• हरेत्: should take away/remove; should deduct
• Type: Verb
• Root: हृ
• Form: लोट्/विधिलिङ्?—विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आदेशार्थः ‘should take/remove’

Entities Mentioned

• counterpart target

More Details

FAQs

What is the policy logic of 'take double' after being denied?

Denial signals bad faith; punitive extraction restores deterrence and prevents future stonewalling by raising the cost of refusal.