Sutra 16
Devanagari script
संधिविग्रहयोश्चेत्परकर्शनमात्मोपचयं वा नाभिपश्येज्ज्यायानप्यासीत ॥ कZ_०७.३.१६ ॥
Transliteration
saṃdhivigrahayoś cet parakarśanam ātmopacayaṃ vā nābhipaśyej jyāyān apy āsīta
Translation
اگر صلح یا جنگ—کسی بھی صورت میں—وہ نہ دشمن کے گھٹنے (کمزور ہونے) کو دیکھے اور نہ اپنی بڑھوتری کو، تو وہ—اگرچہ زیادہ طاقتور ہو—خاموش/ساکت رہے۔
Word by Word
सन्धि-विग्रहयोःof (the options) peace and war
सन्धि-विग्रहयोः:
TypeNoun
Rootसन्धि; विग्रह
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (conditional)
परकर्शनम्weakening/attrition of the other (enemy)
परकर्शनम्:
TypeNoun
Rootकृष् (कर्षणे)
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (accusative singular neuter)
आत्मोपचयम्or increase of one’s own strength/resources
आत्मोपचयम्:
TypeNoun
Rootउपचय
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; समासः आत्मन्+उपचय (accusative singular neuter)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
अभिपश्येत्should (one) not foresee/see
अभिपश्येत्:
TypeVerb
Rootपश् (दर्शने)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः अभि- (optative: ‘should see/foresee’)
ज्यायान्the superior (one)
ज्यायान्:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गम् (comparative: ‘greater/superior’)
अपिeven/also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्ययम्
आसीतshould remain (inactive)/should stay
आसीत:
TypeVerb
Rootआस् (उपवेशने/स्थितौ)
Formलोट् (आज्ञार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (आसीत = ‘let him remain/should stay’)
Entities Mentioned
S
stronger king/stateFAQs
Strength alone is not a reason to act; if neither enemy attrition nor self-advantage results, action wastes resources and creates unnecessary risks.