Sutra 31
Devanagari script
शक्तिमत्येकपुत्रे तु लुप्तपुत्रोत्पत्तिरात्मानमादध्यात् न चैकपुत्रमिति ॥ कZ_०७.१७.३१ ॥
Transliteration
śaktimaty ekaputre tu lupta-putra-utpattir ātmānam ādadhyāt na ca ekaputram iti
Translation
لیکن اگر ایک ہی طاقتور بیٹا ہو، تو اس کے ضائع ہونے سے نسل/اولاد کے منقطع ہو جانے کے امکان کو اپنے ہی فریق کے نقصان کے طور پر شمار کرنا چاہیے؛ اس لیے اسے سادہ طور پر ‘صرف ایک بیٹا’ نہیں سمجھنا چاہیے۔
Word by Word
शक्तिमतिin/with a capable (fertile/competent) woman
शक्तिमति:
TypeNoun/Adjective
Rootशक्तिमत्
Formसप्तमी-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; विशेषणम् (शक्तिमती = शक्तियुक्ता स्त्री)
एकपुत्रेin the case of one who has only one son
एकपुत्रे:
TypeNoun/Adjective
Rootएकपुत्र
Formसप्तमी-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘एकः पुत्रः यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः) — ‘one having a single son’
तुbut / however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक-निपातः
लुप्तपुत्रोत्पत्तिःthe production/obtaining of a son when the (existing) son is lost
लुप्तपुत्रोत्पत्तिः:
TypeNoun
Rootउत्पत्ति
Formप्रथमा-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: लुप्तस्य पुत्रस्य उत्पत्तिः (पुत्रोत्पत्तिः = पुत्रस्य उत्पत्तिः)
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
TypeNoun/Pronoun
Rootआत्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्मपदम्
आदध्यात्should apply/commit (himself)
आदध्यात्:
TypeVerb
Rootआ-धा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; लोट्/विध्यर्थः — ‘should place/should apply/should devote’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एकपुत्रम्(a person) having only one son
एकपुत्रम्:
TypeNoun/Adjective
Rootएकपुत्र
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘एकः पुत्रः यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थे) — ‘one having a single son’
इतिthus
इति:
TypeQuotative/Particle
Rootइति
Formअव्ययम्; इत्यर्थ-निपातः (वाक्यसमाप्ति/उद्धरणचिह्न)
Entities Mentioned
E
ekaputra (single heir)Ś
śaktimat (powerful heir)FAQs
Do not assume that a strong single heir guarantees stability; the state must price in the catastrophic risk of losing that heir.