Sutra 9
Devanagari script
तत्रापि बहुकुण्ठाल्पशूरयोः अल्पशूरं श्रेयः शूरेषु हि युद्धमल्पाः शूरा बहूनशूरान्भञ्जन्ति ते भग्नाः स्वसैन्यावघातिनो भवन्ति इत्याचार्याः ॥ कZ_०७.१२.०९ ॥
Transliteration
tatrāpi bahukuṇṭhālpaśūrayoḥ alpaśūraṃ śreyaḥ śūreṣu hi yuddhamalpāḥ śūrā bahūnaśūrānbhañjanti te bhagnāḥ svasainyāvaghātino bhavanti ityācāryāḥ
Translation
یہاں بھی، بہت سے کند/بےجان سپاہیوں اور چند بہادر سپاہیوں میں، چند بہادر ہی بہتر ہیں؛ کیونکہ جب بہادر جنگ میں اترتے ہیں تو تھوڑے سے بہادر بہت سے نامردوں کو توڑ دیتے ہیں؛ اور وہ (نامرد) ٹوٹ کر اپنی ہی فوج کے لیے نقصان دہ بن جاتے ہیں—یہ اساتذہ کا قول ہے۔
Word by Word
तत्रthere; in that context
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय (देशवाचक)
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-कार)
बहुmany; numerous
बहु:
TypeAdjective
Rootबहु
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (अव्ययवत् प्रयोगः—‘many’)
कुण्ठdull; blunted; timid/ineffective (as fighters)
कुण्ठ:
TypeAdjective
Rootकुण्ठ
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (सम्बन्धे)
अल्पfew; small in number
अल्प:
TypeAdjective
Rootअल्प
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (सम्बन्धे)
शूरयोःof/among two (groups of) heroes/brave men
शूरयोः:
TypeNoun
Rootशूर
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (योः)
अल्पशूरम्the small (but) brave force; few heroes
अल्पशूरम्:
TypeNoun
Rootअल्पशूर
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मधारयः (अल्पाः शूराः यस्मिन्/यत्र)
श्रेयःis better; preferable
श्रेयः:
TypeNoun
Rootश्रेयस्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; तुलनार्थे ‘better/superior’
शूरेषुamong heroes; when (there are) brave men
शूरेषु:
TypeNoun
Rootशूर
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन
हिfor; indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
Formअव्यय (हेतौ/निश्चये)
युद्धम्battle; fighting
युद्धम्:
TypeNoun
Rootयुध्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
अल्पाःfew
अल्पाः:
TypeAdjective
Rootअल्प
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
शूराःheroes; brave warriors
शूराः:
TypeNoun
Rootशूर
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
बहून्many
बहून्:
TypeAdjective
Rootबहु
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन
अशूरान्non-heroes; unbrave/ineffective fighters
अशूरान्:
TypeNoun
Rootअशूर
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (न शूराः)
भञ्जन्तिbreak; rout; shatter
भञ्जन्ति:
TypeVerb
Rootभञ्ज्
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
तेthey
ते:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
भग्नाःbroken; routed; defeated
भग्नाः:
TypePast participle
Rootभञ्ज् (भङ्ग)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
स्वown
स्व:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formसर्वनाम-विशेषण; (समासपूर्वपद)
सैन्यarmy; troops
सैन्य:
TypeNoun
Rootसैन्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (सम्बन्धे)
अवघातिनःharmful; causing destruction
अवघातिनः:
TypeNoun/Adjective
Rootअवघातिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘-इन्’ प्रत्ययान्त
भवन्तिbecome; are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
इतिthus; so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय (उद्धरण/समाप्त्यर्थ)
आचार्याःthe teachers/authorities (say)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
Entities Mentioned
Ā
ācāryas (teachers/authorities)Ś
śūra (brave troops)A
aśūra (non-brave troops)FAQs
When they break, they spread disorder and collisions in retreat, damaging friendly formations and morale—thus harming their own side.