Sutra 6
Devanagari script
द्रव्यवनयोरपि यो महत्सारवद्द्रव्याटवीकं विषयान्ते नदीमातृकं द्रव्यवनं छेदयति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१२.०६ ॥
Transliteration
dravyavanayorapi yo mahatsāravaddravyāṭavīkaṃ viṣayānte nadīmātṛkaṃ dravyavanaṃ chedayati so'tisaṃdhatte
Translation
وسائل کے جنگلات کے بارے میں بھی، جو شخص سرحدی علاقے میں دریا پر مبنی، بڑا اور کثیر وسائل والا وسائل-جنگل حدبندی/قائم کرتا ہے، وہ غیر معمولی فائدہ (اتیسندھی) حاصل کرتا ہے۔
Word by Word
द्रव्यवनयोःof the (two) revenue-yielding forest-tracts (i.e., dravyavana and dravyāṭavīka)
द्रव्यवनयोः:
TypeNoun
Rootद्रव्य + वन
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual); नपुंसकलिङ्ग (वन/आटवीक)
अपिeven / also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (concessive/additive)
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग
महत्great / extensive
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘द्रव्यवनम्/द्रव्याटवीकम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सारवत्rich in valuable resources
सारवत्:
TypeAdjective
Rootसारवत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘सम्पन्न/मूल्ययुक्त’ अर्थे
द्रव्याटवीकम्a revenue-yielding forest tract (dravyāṭavīka)
द्रव्याटवीकम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य + आटवीक
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
विषयान्तेat the border of the district/territory
विषयान्ते:
TypeNoun
Rootविषय + अन्त
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग; अधिकरणम्
नदीमातृकम्having rivers as its basis/source (river-fed)
नदीमातृकम्:
TypeAdjective
Rootनदी + मातृक
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘द्रव्यवनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
द्रव्यवनम्a revenue-yielding forest (dravyavana)
द्रव्यवनम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य + वन
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
छेदयतिcuts through / severs (encroaches by cutting)
छेदयति:
TypeVerb
Rootछिद् (छेदने)
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative (णिच्): ‘causes to be cut / cuts’
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग
अतिसंधत्तेcommits overreaching/encroachment (acts fraudulently beyond bounds)
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सं + धा (संधाने)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘अतिसंधा’ = to overreach/commit fraud/encroach
Entities Mentioned
D
dravyavana (resource forest)F
frontier (viṣayānta)R
river system (nadī)FAQs
Frontier siting and river support make extraction, transport, and wartime supply easier for one party, shifting strategic and fiscal benefits unevenly.