Sutra 7
Devanagari script
तुल्ये बलीयस्त्वे यः स्थितशत्रुमुत्पाट्य भूमिमवाप्नोति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१०.०७ ॥
Transliteration
tulye balīyastve yaḥ sthitaśatrumutpāṭya bhūmimavāpnoti so'tisaṃdhatte
Translation
جب قوت برابر ہو تو جو شخص قائم شدہ دشمن کو جڑ سے اکھاڑ کر اس کی زمین لے لیتا ہے، وہ ‘اتیسندھی’ (حد سے بڑھ جانا/حد سے زیادہ وابستگی) کر بیٹھتا ہے۔
Word by Word
तुल्येwhen (two) are equal
तुल्ये:
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुल्य
Formसप्तमी-द्विवचनम् (locative dual); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगः सन्दर्भानुसारम्; ‘तुल्ये (द्वयोः)’ = ‘in the case of two equals’
बलीयस्त्वेin (a situation of) superiority (of power)
बलीयस्त्वे:
TypeNoun (abstract)
Rootबलीयस् + त्व
Formसप्तमी-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; ‘बलीयस्त्व’ = ‘superiority in strength/power’
यःhe who / whichever (king)
यः:
TypePronoun (relative)
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्तरि सम्बन्धः
स्थितशत्रुम्the entrenched (stationary) enemy
स्थितशत्रुम्:
TypeNoun (compound)
Rootस्थित + शत्रु
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘स्थितः शत्रुः’ = ‘a stationary/settled enemy’ (object of उत्पाट्य)
उत्पाट्यhaving uprooted / driven out
उत्पाट्य:
TypeVerb (absolutive/gerund)
Rootउत् + √पट्/√पाट् (उत्पाटयति)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वक्रिया; ‘having uprooted/expelled’
भूमिम्territory / land
भूमिम्:
TypeNoun
Rootभूमि
Formद्वितीया-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; कर्म
अवाप्नोतिobtains / acquires
अवाप्नोति:
TypeVerb
Rootअव + √आप् (आप्नोति)
Formलट्-लकारः; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘attains/obtains’
सःhe (that one)
सः:
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; पूर्वोक्त-यः इत्यस्य अन्वयः
अतिसंधत्तेoverreaches / makes an excessive compact (acts with over-ambitious policy)
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सम् + √धा (संधत्ते)
Formलट्-लकारः; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; आत्मनेपदम्; ‘makes an over-compact/overreaches in alliance/arrangement’
Entities Mentioned
S
sthitaśatru (entrenched enemy)FAQs
In a parity contest, total dispossession of an entrenched enemy tends to create overextension—higher occupation/defense burdens and intensified counter-coalitions.
Prefer limited aims, negotiated settlements, buffer arrangements, or incremental gains rather than full annexation.