Sutra 15
Devanagari script
नित्यश्च शत्रुरुपकृते चापकृते च शत्रुरेव भवति अनित्यस्तु शत्रुरुपकारादनपकाराद्वा शाम्यति ॥ कZ_०७.१०.१५ ॥
Transliteration
nityaś ca śatrur upakṛte cāpakṛte ca śatrur eva bhavati; anityas tu śatrur upakārād anapakārād vā śāmyati.
Translation
دائمی دشمن، فائدہ پہنچانے پر بھی اور نقصان پہنچانے پر بھی دشمن ہی رہتا ہے؛ مگر غیر دائمی دشمن احسان کرنے سے یا نقصان نہ پہنچانے سے ٹھنڈا پڑ جاتا ہے۔
Word by Word
नित्यःpermanent, constant
नित्यः:
TypeAdjective
Rootनित्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
शत्रुःenemy
शत्रुः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपकृतेeven when a favor has been done (to him)
उपकृते:
TypeAdjective (past passive participle used substantively)
Rootउपकृत
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (कर्मणि कृदन्तः; ‘उपकारे कृते’ इत्यर्थे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अपकृतेand even when harm has been done
अपकृते:
TypeAdjective (past passive participle used substantively)
Rootअपकृत
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (कर्मणि कृदन्तः; ‘अपकारे कृते’ इत्यर्थे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
शत्रुःan enemy
शत्रुः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
एवindeed, only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक-अव्ययम्
भवतिremains/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अनित्यःnon-permanent, temporary
अनित्यः:
TypeAdjective
Rootअनित्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (विशेषणम्)
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम्
शत्रुःan enemy
शत्रुः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपकारात्because of a favor (received/done)
उपकारात्:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपञ्चमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (हेतौ/कारणे)
अनपकारात्or because of non-harm (i.e., absence of injury)
अनपकारात्:
TypeNoun
Rootअनपकार
Formपञ्चमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (हेतौ/कारणे); ‘अन-’ नञ्-प्रत्ययः + ‘अपकार’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
शाम्यतिbecomes pacified, subsides
शाम्यति:
TypeVerb
Rootशम्
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
N
nitya-śatru (permanent enemy)A
anitya-śatru (contingent enemy)FAQs
It guides resource allocation: do not waste conciliatory concessions on a structurally hostile rival (nitya), but use benefit/non-harm to neutralize a situational rival (anitya) when it is cheaper than force.
Two low-cost instruments: positive inducements (upakāra) and restraint (anapakāra), i.e., calibrated reassurance and non-provocation.