Sutra 24

Devanagari script

पक्षकक्षोरस्यैर्विषमं वर्तमानो भोगः ॥ कZ_१०.६.२४ ॥

Transliteration

pakṣakakṣorasyairviṣamaṃ vartamāno bhogaḥ

Translation

پَروں، پہلوؤں/بازوؤں اور اُرس (مرکزی حصہ) کے ذریعے کی جانے والی غیر ہموار (بے قاعدہ) حرکت کو ‘بھोग’ کہا جاتا ہے۔

Word by Word

• पक्षकक्षोरसैः: with (by means of) the sides/flanks, the armpit-region, and the chest
• Type: Noun
• Root: पक्ष / कक्ष / उरस्
• Form: तृतीया-बहुवचनम् (करणे); समासः: पक्ष+कक्ष+उरस् (त्रिपदी द्वन्द्वः)

• विषमम्: uneven, irregular, improper
• Type: Adjective
• Root: विषम
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; भोगम् इति विशेषयति

• वर्तमानः: occurring, taking place, being carried on
• Type: Verb (Participle)
• Root: वृत् (वर्तते)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शतृ/शानच्-प्रत्ययः); प्रथमा-एकवचनम्; पुल्लिङ्गम्; भोगः इति विशेषयति

• भोगः: use/enjoyment; (here) the mode of handling/infliction is ‘bhoga’
• Type: Noun
• Root: भुज् (भोग)
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुल्लिङ्गम्; कर्तृ/विषयः

Entities Mentioned

• pakṣa
• kakṣa
• uras
• bhoga (maneuver name)

More Details

FAQs

What command challenge is implied by “irregular movement” across multiple sections?

Higher coordination costs: timing, spacing, and signaling must be managed so uneven motion does not create gaps exploitable by the enemy.