Sutra 48
Devanagari script
व्यूहं तु स्थापयित्वा पक्षकक्षोरस्यानामेकेन द्वाभ्यां वा प्रहरेत् शेषैः प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_१०.५.४८ ॥
Transliteration
vyūhaṃ tu sthāpayitvā pakṣakakṣorasyānāmekena dvābhyāṃ vā praharet śeṣaiḥ pratigṛhṇīyāt
Translation
جنگی صف بندی قائم کرکے وہ پر (پَکش)، پہلو (کَکش) یا سینہ/اگلے حصے کی ایک یا دو جماعتوں سے حملہ کرے؛ باقی جماعتوں سے دشمن کے حملے کو روکے/برداشت کرے۔
Word by Word
व्यूहम्battle formation, array
व्यूहम्:
TypeNoun
Rootव्यूह
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात (अवधारण/विरोधार्थ)
स्थापयित्वाhaving arranged/placed (having set up)
स्थापयित्वा:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), परस्मैपद-प्रयोगः; causative (णिच्) भावः
पक्षflank, wing (side)
पक्ष:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
कक्षintermediate/protected sector, inner flank
कक्ष:
TypeNoun
Rootकक्ष
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
उरस्यfront/centre (lit. chest) of the array
उरस्य:
TypeNoun
Rootउरस्
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
आनाम्of these (of those parts)
आनाम्:
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्-प्रत्यय)
Formसर्वनाम, षष्ठी-बहुवचन; ‘पक्षकक्षोरस्यानाम्’ इत्यत्र ‘एषाम्/एतानाम्’ अर्थे
एकेनwith one (unit/force)
एकेन:
TypeNumeral/Adjective
Rootएक
Formपुं/नपुं, तृतीया-एकवचन (करण)
द्वाभ्याम्with two (units/forces)
द्वाभ्याम्:
TypeNumeral/Adjective
Rootद्वि
Formपुं/नपुं, तृतीया-द्विवचन (करण)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात (विकल्पार्थ)
प्रहरेत्should strike/attack
प्रहरेत्:
TypeVerb
Rootप्र-हृ (प्रहरति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञा/विधान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष-एकवचन; ‘he should strike/attack’
शेषैःwith the remaining (troops/units)
शेषैः:
TypeAdjective/Noun
Rootशेष
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन (करण)
प्रतिगृह्णीयात्should hold back/withstand/receive (the attack)
प्रतिगृह्णीयात्:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह् (गृह्णाति)
Formविधिलिङ्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष-एकवचन; desiderative/causative न; ‘he should receive/hold back/withstand’
Entities Mentioned
V
vyūhaP
pakṣaK
kakṣaU
urasFAQs
Commit only part of the force for the decisive blow while the remainder stabilizes the line—an early expression of economy of force and reserve employment.