Sutra 9
Devanagari script
नाष्टिकश्चेत्तदेव प्रतिसंदध्यात् यस्या पूर्वो दीर्घश्च परिभोगः शुचिर्वा देशस्तस्य द्रव्यमिति विद्यात् ॥ कZ_०४.६.०९ ॥
Transliteration
nāṣṭikaś cet tad eva pratisaṃdadhyāt yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt
Translation
اگر گم شدہ چیز کا کوئی دعوے دار نہ ہو تو اسی (جائیداد) کو دوبارہ تفویض کیا جائے۔ جس کا قبضہ و استعمال پہلے سے اور طویل مدت کا ہو، یا جس کا علاقہ/قبضہ ‘صاف’ (غیر متنازع اور معتبر) ہو—اسی کو مالک سمجھا جائے۔
Word by Word
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
आष्टिकःa claimant/asserter of title (one who claims ownership)
आष्टिकः:
TypeNoun
Rootआष्टिक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चेत्if
चेत्:
TypeConjunction
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम्
तत्that (thing/property)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्
एवindeed/only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक-अव्ययम्
प्रतिसंदध्यात्should restore/return (it)
प्रतिसंदध्यात्:
TypeVerb
Rootप्रति-सम्-धा
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: धा (३), उपसर्गाः: प्रति-, सम्-
यस्याःof which/whose
यस्याः:
TypePronoun
Rootयद्
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम् (सम्बन्धे)
पूर्वःformer/previous
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
दीर्घःlong (in duration)
दीर्घः:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
परिभोगःenjoyment/possession (use and occupation)
परिभोगः:
TypeNoun
Rootपरि-भुज्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कृदन्त-निर्मित-भाववाचकः (भोग/उपभोग)
शुचिःclean/pure (unimpeached)
शुचिः:
TypeAdjective
Rootशुचि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
देशःland/region/plot
देशः:
TypeNoun
Rootदेश
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
तस्यof him/of that (person)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम्
द्रव्यम्property/asset
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-उक्त्यर्थक-अव्ययम्
विद्यात्should know/should determine
विद्यात्:
TypeVerb
Rootविद्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
C
claimant (absent)P
possessor with long useFAQs
Administrative settlement favors stable, prior, long possession (and uncontested/reputable holding) to minimize uncertainty and recurring disputes.