Sutra 40
Devanagari script
पश्चात्प्रतिज्ञाते द्विगुणः प्रस्मृतोत्पन्ने च ॥ कZ_०२.७.४० ॥
Transliteration
paścātpratijñāte dviguṇaḥ prasmṛtotpanne ca
Translation
اگر پہلے اقرار/وعدہ کرنے کے بعد (جھوٹ/انکار) ہو تو سزا دوگنی ہوگی؛ اور یاد دلانے یا یاد آ جانے کے بعد بھی یہی حکم ہے۔
Word by Word
पश्चात्afterwards; subsequently
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (thereafter, later)
प्रतिज्ञातेwhen (something) has been promised/undertaken
प्रतिज्ञाते:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootप्रति-√ज्ञा
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त (प्रतिज्ञात); लोकेटिव एकवचन (सप्तमी एकवचन) नपुंसक/पुंलिङ्ग-प्रयोगानुसार; अर्थः ‘when (it is) promised/undertaken’
द्विगुणःdouble; twofold (amount/penalty)
द्विगुणः:
TypeNoun/Adjective
Rootद्वि + गुण
Formसमास: द्वि-गुण (द्विगुः/तत्पुरुषः); प्रथमा एकवचन पुल्लिङ्ग (विशेषणरूपेण)
प्रस्मृतेwhen (it is) forgotten/overlooked
प्रस्मृते:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootप्र-√स्मृ
Formकृदन्त; भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त (प्रस्मृत); लोकेटिव एकवचन (सप्तमी एकवचन); अर्थः ‘when (it is) forgotten/overlooked’
उत्पन्नेwhen it has arisen/occurred
उत्पन्ने:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootउत्-√पद्
Formकृदन्त; भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त (उत्पन्न); लोकेटिव एकवचन (सप्तमी एकवचन); अर्थः ‘when (it has) arisen/occurred’
चand; also
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
Entities Mentioned
P
party to an undertakingA
administration/courtFAQs
Because it signals deliberate bad faith rather than mistake; it wastes administrative time and undermines reliability of commitments.