Sutra 8
Devanagari script
तज्जातकरणाधिष्ठितः पुराणं नवं च रत्नं सारं फल्गु कुप्यं वा प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०२.५.०८ ॥
Transliteration
tajjāta-karaṇa-adhiṣṭhitaḥ purāṇaṃ navaṃ ca ratnaṃ sāraṃ phalgu kupyaṃ vā pratigṛhṇīyāt.
Translation
متعلقہ شعبے کا نگران افسر پرانی یا نئی اشیا—جواہرات، قیمتی مادّے، معمولی سامان یا عام/کم درجے کی اجناس—قبول کرکے تحویل میں لے۔
Word by Word
तत्that (i.e., the said/that kind of)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्मणि)
जातproduced, originating
जात:
TypeAdjective (Past Passive Participle)
Rootजन्
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘born/produced’
करणby means of production/instrument(s)
करण:
TypeNoun
Rootकृ
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; तृतीया (करणे)
अधिष्ठितःthe superintendent/one in charge
अधिष्ठितः:
TypeAdjective (Past Passive Participle)
Rootअधि-स्था
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; (कर्तरि) ‘one who is in charge/superintending’
पुराणम्old (goods)
पुराणम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपुराण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
नवम्new (goods)
नवम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootनव
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
रत्नम्precious item, gem/valuable
रत्नम्:
TypeNoun
Rootरत्न
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
सारम्genuine, of good quality
सारम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसार
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
फल्गुinferior, worthless/defective
फल्गु:
TypeAdjective (used substantively)
Rootफल्गु
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (अव्ययवत् प्रयोगः/विशेषणवत्)
कुप्यम्base-metal goods, metallic articles
कुप्यम्:
TypeNoun
Rootकुप्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
प्रतिगृह्णीयात्should accept/receive (take into custody)
प्रतिगृह्णीयात्:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should accept/receive’
Entities Mentioned
D
departmental officer (karaṇādhiṣṭhita)R
ratnaS
sāraP
phalguK
kupyaFAQs
Functional specialization: each class of goods is handled by the competent office, improving expertise, traceability, and auditability.