Sutra 7

Devanagari script

रात्रिभागौ द्वौ स्वप्नकाला त्रिभागः संवेशनोत्थानिकः ॥ कZ_०२.३१.०७ ॥

Transliteration

rātribhāgau dvau svapna-kālā tribhāgaḥ saṃveśana-utthānikaḥ

Translation

رات کے دو حصے نیند کے لیے ہیں؛ تیسرا حصہ ٹھہراؤ/انتظام اور بیداری/اٹھنے (رات کی نگرانی و انتظام) کے لیے ہے۔

Word by Word

• रात्रिभागौ: two parts of the night
• Type: Noun
• Root: रात्रि + भाग
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-द्विवचनम् (भाग-शब्दः); समासः—रात्रेः भागौ

• द्वौ: two
• Type: Numeral (Adjective)
• Root: द्वि
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-द्विवचनम्; विशेषणम् (भागौ इति)

• स्वप्नकाला: (are) the two sleep-periods
• Type: Noun
• Root: स्वप्न + काल
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-द्विवचनम् (काल-शब्दः); समासः—स्वप्नस्य कालौ

• त्रिभागः: one third (of the night)
• Type: Noun
• Root: त्रि + भाग
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘त्रयाणां भागानां समाहारः/त्रिभागः’—रात्रेः तृतीयांशः (एकः भागः)

• संवेशन-उत्थानिकः: (is) for going to bed and for rising
• Type: Adjective
• Root: संवेशन + उत्थानिक
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (त्रिभागः इति)

Entities Mentioned

• elephants
• night staff/guards (implied)

More Details

FAQs

What does allocating a night segment to 'settling and rousing' imply operationally?

It implies planned night supervision—checks, repositioning, readiness to respond to disturbances—rather than leaving valuable assets unattended.