Sutra 45

Devanagari script

कर्मकरबलीवर्दानां पायनार्थानां च धेनूनां कर्मकालतः फलतश्च विधादानम् ॥ कZ_०२.२९.४५ ॥

Transliteration

karmakara-balīvardānāṃ pāyanārthānāṃ ca dhenūnāṃ karmakālataḥ phalataś ca vidhādānam

Translation

کام کرنے والے بیلوں اور دودھ کے لیے رکھی گئی گایوں کے لیے تقرری (اور الاٹمنٹ) کام کے وقت کے مطابق اور نتیجے/پیداوار کے مطابق مقرر کی جائے۔

Word by Word

• कर्मकर: of labourers/workmen
• Type: Noun
• Root: कर्मकर
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (कर्मकराणाम्)

• बलीवर्द: of draught-oxen
• Type: Noun
• Root: बलीवर्द
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (बलीवर्दानाम्)

• पायनार्थ: of those meant for watering (drinking purposes)
• Type: Noun
• Root: पायनार्थ
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (पायनार्थानाम्)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• धेनु: of milch-cows
• Type: Noun
• Root: धेनु
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (धेनूनाम्)

• कर्मकालतः: according to the time of work
• Type: Noun (adverbial ablative)
• Root: कर्मकाल
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; हेतौ/अपादाने अव्ययीभाववत् प्रयोगः ("from/according to the time of work")

• फलतः: according to the result (output)
• Type: Noun (adverbial ablative)
• Root: फल
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; हेतौ/प्रमाणे ("from/according to the result")

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• विधादानम्: the fixing/arranging (of allotment/remuneration)
• Type: Verbal noun (Kṛdanta)
• Root: वि-धा
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ल्युट्-प्रत्ययान्त (विधान/विधादन) भाववाचक; वाक्ये विधेय/आज्ञार्थक संज्ञा

Entities Mentioned

• draught bullocks
• milch cows

More Details

FAQs

What is the core niti (policy) idea in this sūtra?

Link inputs and privileges to measurable labor-time and output—an early form of performance-based administration.