Sutra 4

Devanagari script

सौभाग्यालंकारवृद्ध्या सहस्रेण वारं कनिष्ठं मध्यममुत्तमं वारोपयेत् छत्रभृङ्गारव्यजनशिबिकापीठिकारथेषु च विशेषार्थम् ॥ कZ_०२.२७.०४ ॥

Transliteration

saubhāgyālaṃkāravṛddhyā sahasreṇa vāraṃ kaniṣṭhaṃ madhyamam uttamaṃ vāropayet chatra-bhṛṅgāra-vyajana-śibikā-pīṭhikā-ratheṣu ca viśeṣārtham

Translation

خوبصورتی اور آرائش میں اضافے کے ساتھ ہر ملاقات کی فیس ایک ہزار بڑھا کر اسے ادنیٰ، متوسط یا اعلیٰ درجے میں مقرر کرے؛ اور چھتر، بھِرنگار کی نمائش، پنکھا بردار خدام، پالکی، نشست اور رتھ وغیرہ کے لیے بھی خصوصی فیس ہو۔

Word by Word

• सौभाग्य-अलंकार-वृद्ध्या: by an increase/addition of auspicious ornaments (enhancing good fortune/appearance)
• Type: Noun
• Root: वृध्
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया एकवचन; समासः—सौभाग्यस्य अलंकारस्य वृद्धिः (वृद्धि-शब्दः), तया

• सहस्रेण: by a thousand (as a unit/measure)
• Type: Noun (numeral)
• Root: सहस्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; करण/प्रमाण-तृतीया

• वारम्: the pay/allowance (rate)
• Type: Noun
• Root: वार
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्म

• कनिष्ठम्: lowest
• Type: Adjective
• Root: कनिष्ठ
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; वारम् इति विशेषणम्

• मध्यमम्: middle
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; वारम् इति विशेषणम्

• उत्तमम्: highest
• Type: Adjective
• Root: उत्तम
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; वारम् इति विशेषणम्

• वार-उपयेत्: should apply/fix (the pay) / should increase (the rate)
• Type: Verb
• Root: उप-इ
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; कर्म—वारम्; अर्थः—उपयोजयेत्/वर्धयेत्/प्रयुञ्जीत

• छत्र-भृङ्गार-व्यजन-शिबिका-पीठिका-रथेषु: in/for umbrellas, (ornamental) ewers, fans, palanquins, seats/stools, and chariots
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व-समासः (छत्र + भृङ्गार + व्यजन + शिबिका + पीठिका + रथ) ; अधिकरण

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चय-अव्यय

• विशेष-अर्थम्: for a special purpose / as a special (additional) consideration
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; प्रयोजन/उद्देश्य-कारक (अर्थे द्वितीया)

Entities Mentioned

• gaṇikādhyakṣa
• courtesan establishment
• clients (implicit)

More Details

FAQs

What modern policy concept resembles this fee structure?

Tiered pricing with luxury surcharges—standard tariffs plus add-ons for premium service features.

Why would the state standardize such distinctions?

To prevent undercutting and disputes, ensure predictable taxation/revenue, and align pricing with perceived value and public display costs.