Sutra 28

Devanagari script

षण्डवाटगोपालकदासकर्मकरेभ्यो यथापुरुषपरिवापं भक्तं कुर्यात्सपादपणिकं च मासं दद्यात् ॥ कZ_०२.२४.२८ ॥

Transliteration

ṣaṇḍavāṭagopālakadāsakarmakarebhyo yathāpuruṣaparivāpaṃ bhaktaṃ kuryātsapādapaṇikaṃ ca māsaṃ dadyāt

Translation

باغ/کھیت کے نگہبان عملے، گوالوں، غلاموں اور مزدوروں کے لیے آدمیوں کی تعداد کے مطابق راشن مقرر کرے، اور ماہانہ اجرت کے طور پر سوا پَن (۱¼ پَن) بھی دے۔

Word by Word

• षण्डवाटगोपालकदासकर्मकरेभ्यः: to the eunuch-guards (or garden/pen keepers), cowherds, slaves, and hired labourers
• Type: Noun
• Root: षण्डवाट, गोपालक, दास, कर्मकर
• Form: पुंलिङ्ग; बहुवचन; पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/सम्बन्ध); समासान्त-पद: -एभ्यः

• यथा: according to; as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारार्थे

• पुरुषपरिवापम्: the per-person measure (ration quota)
• Type: Noun
• Root: पुरुष, परिवाप
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया-विभक्ति; कर्मपद (कुर्यात् इत्यस्य)

• भक्तम्: food; ration
• Type: Noun
• Root: भक्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया-विभक्ति; अन्न/भोजनार्थे

• कुर्यात्: should provide / should arrange
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: लोट्/विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; विध्यर्थः

• सपादपणिकम्: one-and-a-quarter paṇa (in amount)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: स, पाद, पणिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया-विभक्ति; ‘मासम्’ इत्यस्य विशेषणम्; स-पाद = एकपादाधिक (¼ more)

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• मासम्: for a month; monthly (period)
• Type: Noun
• Root: मास
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया-विभक्ति; कालपरिमाण (अवधि)

• दद्यात्: should give
• Type: Verb
• Root: दा
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; विध्यर्थः

Entities Mentioned

• ṣaṇḍavāṭa staff
• gopālaka
• dāsa
• karmakara
• paṇa

More Details

FAQs

What is the policy significance of specifying both rations and cash wages?

It stabilizes labor supply and productivity: rations reduce subsistence insecurity while wages incentivize performance and enable predictable budgeting.