Sutra 14

Devanagari script

स्त्रिया मुखसंदर्शनेऽन्यकार्यसम्भाषायां वा पूर्वः साहसदण्डः वेतनकालातिपातने मध्यमः अकृतकर्मवेतनप्रदाने च ॥ कZ_०२.२३.१४ ॥

Transliteration

striyā mukhasaṃdarśane'nyakāryasambhāṣāyāṃ vā pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ vetanakālātipātane madhyamaḥ akṛtakarmavetanapradāne ca

Translation

اگر کسی (خاتون) کارکن سے نامناسب طور پر چہرہ دکھلوایا جائے یا اسے مقررہ کام سے غیر متعلق باتوں میں لگایا جائے، تو مجرم پر پہلا (کم ترین) ساہس جرمانہ ہوگا؛ اجرت کی مقررہ مدت گزر جانے کے بعد ادائیگی میں تاخیر پر درمیانہ جرمانہ؛ اور جو کام کیا ہی نہ گیا ہو اس کی اجرت دینے پر بھی (درمیانہ جرمانہ)۔

Word by Word

• स्त्रिया: by/with a woman; in relation to a woman
• Type: Noun
• Root: स्त्री
• Form: स्त्री-शब्दः; स्त्रीलिङ्गः; तृतीया एकवचनम् (करणे/सहयोगे)

• मुख: face; mouth
• Type: Noun
• Root: मुख
• Form: नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासपूर्वपदम्)

• संदर्शने: in (the act of) seeing; in showing/meeting (face-to-face)
• Type: Noun
• Root: संदर्शन
• Form: नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्

• अन्य: other; different
• Type: Adjective
• Root: अन्य
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)

• कार्य: business; task; affair
• Type: Noun
• Root: कार्य
• Form: नपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)

• सम्भाषायाम्: in conversation; in speaking with
• Type: Noun
• Root: सम्भाषा
• Form: स्त्रीलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• पूर्वः: the first/lowest (grade)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व
• Form: विशेषणम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम् (दण्डस्य विशेषणम्)

• साहस: violence; coercive offence; assault
• Type: Noun
• Root: साहस
• Form: नपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)

• दण्डः: penalty; fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम्

• वेतन: wages; remuneration
• Type: Noun
• Root: वेतन
• Form: नपुंसकलिङ्गः; (समासपूर्वपदम्)

• काल: time; appointed time
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: पुल्लिङ्गः; (समासमध्यपदम्)

• अतिपातने: in overstepping; in exceeding; in delay
• Type: Noun
• Root: अतिपातन
• Form: नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्

• मध्यमः: the middle (grade)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: विशेषणम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा एकवचनम् (दण्डस्य विशेषणम्)

• अकृत: not done; unperformed
• Type: Adjective
• Root: अकृत
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त-निष्पन्नं (past passive participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्गः (समासपूर्वपदम्)

• कर्म: work; service; task
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: नपुंसकलिङ्गः; (समासमध्यपदम्)

• वेतन: wages
• Type: Noun
• Root: वेतन
• Form: नपुंसकलिङ्गः; (समासमध्यपदम्)

• प्रदाने: in giving; in payment
• Type: Noun
• Root: प्रदान
• Form: नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी एकवचनम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

Entities Mentioned

• female worker (strī)
• employer/supervisor (implicit)
• state authority imposing sāhasa fines (implicit)

More Details

FAQs

What administrative objective is served by linking harassment/misconduct and wage violations to graded sāhasa fines?

It standardizes enforcement: (1) deters coercive or improper treatment of workers (especially women), (2) ensures wage-timeliness as a compliance norm, and (3) penalizes fraudulent wage disbursement—all through predictable, scalable penalties.