Sutra 10

Devanagari script

शुल्कभयात्पण्यप्रमाण मूल्यं वा हीनं ब्रुवतस्तदतिरिक्तं राजा हरेत् ॥ कZ_०२.२१.१० ॥

Transliteration

śulkabhayāt paṇyapramāṇa mūlyaṃ vā hīnaṃ bruvatās tadatiriktaṃ rājā haret

Translation

محصول کے خوف سے اگر کوئی مال کی مقدار یا اس کی قیمت کم بتائے تو جو زائد (غیر مُعلَنہ) حصہ ہے اسے بادشاہ ضبط کرے۔

Word by Word

• शुल्कभयात्: from fear of the duty/tax
• Type: Noun
• Root: शुल्क; भय
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी; ‘भय’ शब्दः; ‘शुल्क’ षष्ठी-सम्बन्धः

• पण्यप्रमाणम्: the quantity/measure of the merchandise
• Type: Noun
• Root: पण्य; प्रमाण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘प्रमाण’ शब्दः; ‘पण्य’ षष्ठी-सम्बन्धः

• मूल्यम्: the price/value
• Type: Noun
• Root: मूल्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• हीनम्: less, understated
• Type: Adjective
• Root: हीन
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; (पण्यप्रमाणम्/मूल्यम् इत्येतयोः विशेषणम्)

• ब्रुवतः: of (a person) declaring/saying
• Type: Verb (participle)
• Root: ब्रू
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ); परस्मैपदी; पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (सम्बन्धे)

• तत्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• अतिरिक्तम्: the excess (amount)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: अतिरिक्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; (तद् इत्यस्य विशेषणम्)

• राजा: the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्तृ

• हरेत्: should take/confiscate
• Type: Verb
• Root: हृ
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदी; प्रथमपुरुष; एकवचन

Entities Mentioned

• merchants/declarants
• king/state

More Details

FAQs

Why confiscate only the 'excess' rather than the whole shipment?

It targets the concealed portion directly, creating strong deterrence while preserving proportionality and continued trade incentives.