Sutra 11
Devanagari script
षडङ्गुलादूर्ध्वमष्टाङ्गुलोत्तरा दश तुलाः कारयेत् लोहपलादूर्ध्वमेकपलोत्तराः यन्त्रमुभयतःशिक्यं वा ॥ कZ_०२.१९.११ ॥
Transliteration
ṣaḍaṅgulādūrdhvamaṣṭāṅgulottarā daśa tulāḥ kārayet lohapalādūrdhvamekapalottarāḥ yantramubhayataḥśikyaṃ vā
Translation
وہ دس ترازو کے ڈنڈے (تُلا) بنوائے—چھ انگل سے اوپر، ہر درجے میں آٹھ انگل کے اضافے کے ساتھ؛ اور (اسی کے مطابق) لوہے کے باٹ—ایک پَل سے اوپر، ہر درجے میں ایک پَل کے اضافے کے ساتھ؛ یا دونوں طرف سے لٹکنے والا تولنے کا آلہ۔
Word by Word
षडङ्गुलात्from (a measure of) six aṅgulas
षडङ्गुलात्:
TypeNoun
Rootअङ्गुल
Formपुं/नपुं; पञ्चमी-एकवचन; अपादान/अधिकरणार्थे ‘-त्’ (ablative)
ऊर्ध्वम्upwards; above; beyond
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय; दिशार्थ/परिमाण-सीमा
अष्टाङ्गुलोत्तराःhaving an addition of eight aṅgulas (i.e., eight aṅgulas more)
अष्टाङ्गुलोत्तराः:
TypeAdjective
Rootउत्तर
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘तुलाः’ इत्यस्य विशेषणम्
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन्
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘तुलाः’ इत्यस्य संख्या
तुलाःbalances; weighing-scales
तुलाः:
TypeNoun
Rootतुला
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; कर्म (कारयेत्)
कारयेत्should cause to be made; should have made
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (कारयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; णिच् (causative)
लोहपलात्from an iron pala (weight)
लोहपलात्:
TypeNoun
Rootलोहपल
Formनपुंसकलिङ्ग/पुं; पञ्चमी-एकवचन; अपादानार्थे
ऊर्ध्वम्above; beyond
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय; परिमाण-सीमा
एकपलोत्तराःhaving an addition of one pala (i.e., one pala more)
एकपलोत्तराः:
TypeAdjective
Rootउत्तर
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘(तुलाः)’ इत्यस्य विशेषणम् (अनुवृत्तिः)
यन्त्रम्a device; an apparatus (here, weighing mechanism)
यन्त्रम्:
TypeNoun
Rootयन्त्र
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म (कारयेत्)
उभयतःon both sides
उभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभयतः
Formअव्यय; दिशार्थ—‘on both sides’
शिक्यम्a hanging sling/pan (suspended receptacle)
शिक्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशिक्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘यन्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्/समनाधिकरणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
Entities Mentioned
S
state workshopW
weights-and-measures superintendent (implied)I
inspectors (implied)FAQs
Different load ranges require different beam lengths and counterweights; standardized sets improve accuracy and reduce scope for dispute.