Sutra 2

Devanagari script

सीताध्यक्षोपनीतः सस्यवर्णकः सीता ॥ कZ_०२.१५.०२ ॥

Transliteration

sītādhyakṣopanītaḥ sasyavarṇakaḥ sītā

Translation

‘سیتا’ سے مراد وہ غلہ/زرعی پیداوار (قسم کے لحاظ سے درجہ بند) ہے جو سیتادھیکش (شاہی زمینوں کے نگران) کے ذریعے پیش/سپرد کی گئی ہو۔

Word by Word

• सीताध्यक्षोपनीतः: brought/presented by the Superintendent of Sītā (state agriculture/royal farms)
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: उप-नी
• Form: समासः: सीताध्यक्षस्य उपनीतः इति; कृदन्तः: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (उपनीत); लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्; पदम्: कर्मणि प्रयोगे विशेषणम्

• सस्यवर्णकः: the reporter/descriptor of the crop (one who gives an account of the standing crop)
• Type: Noun (Agent noun)
• Root: वर्ण
• Form: समासः: सस्यस्य वर्णकः; प्रातिपदिकम्: वर्णक; लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्

• सीता: Sītā (state-owned cultivated land / royal farm land)
• Type: Noun
• Root: सीता
• Form: प्रातिपदिकम्: सीता; लिङ्गम्: स्त्री; विभक्तिः: प्रथमा; वचनम्: एकवचनम्

Entities Mentioned

• sītādhyakṣa
• koṣṭhāgāra (storehouse) [implicit]

More Details

FAQs

Why specify the delivering officer (Sītādhyakṣa) in the definition?

It fixes responsibility for quantity and classification at the point of transfer, supporting audit trails between cultivation and storage departments.