Sutra 55
Devanagari script
परीक्षेतात्ययं चैषां यथोद्दिष्टं प्रकल्पयेत् ॥ कZ_०२.१४.५५च्द् ॥
Transliteration
parīkṣet ātyayaṃ ca eṣāṃ yathoddiṣṭaṃ prakalpayet
Translation
ان اشیا میں ہونے والی کمی/نقصان کی جانچ کرے اور مقررہ قواعد کے مطابق اس کا اندازہ لگائے۔
Word by Word
परीक्षेतshould examine / should test
परीक्षेत:
TypeVerb
Root√ईक्ष् (ईक्षते) उपसर्गः परि-
Formलोट् (विधिलिङर्थे/आज्ञार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः
आत्ययम्the risk/contingency; (here) the possible loss or adverse consequence
आत्ययम्:
TypeNoun
Rootआत्यय
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्; कर्मपदम् (परीक्षेत् इत्यस्य)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
एषाम्of these / their
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सर्वनाम); सम्बन्धे
यथाas / according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formप्रकार/अनुरूप्ये अव्ययम्
उद्दिष्टम्as stated / as indicated
उद्दिष्टम्:
TypeParticiple
Rootउद्-√दिश् (दिशति) → उद्दिष्ट
Formभूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्; ‘यथा’ इत्यनेन सह—“as has been stated/indicated”
प्रकल्पयेत्should arrange / should prescribe / should set up accordingly
प्रकल्पयेत्:
TypeVerb
Rootप्र-√कॢप् (कल्पते/कल्पयति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः
Entities Mentioned
S
state inspectors/auditors [implicit]FAQs
Rule-bounded discretion: officials must compute losses by pre-set standards to prevent favoritism and corruption.