Sutra 4

Devanagari script

कालातिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०२.१४.०४ ॥

Transliteration

kālātipātane pādahīnaṃ vetanaṃ taddviguṇaśca daṇḍaḥ

Translation

مقررہ وقت سے زیادہ تاخیر ہونے پر اجرت کا چوتھائی حصہ کم کیا جائے، اور کم کی گئی اجرت کی رقم کے دوگنا جرمانہ عائد کیا جائے۔

Word by Word

• कालातिपातने: in the case of delay / on exceeding the stipulated time
• Type: Noun
• Root: अति-√पत् (पत् गतौ) / atipāta (noun-base)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचने सप्तमी; 'कालस्य अतिपातने' = समय-उल्लङ्घन-प्रसङ्गे

• पादहीनम्: reduced by one quarter
• Type: Adjective
• Root: पाद + हीन (pp. of √हा/ही)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया; 'वेतनम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• वेतनम्: wages / remuneration
• Type: Noun
• Root: वेतन (noun-base)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया; कर्म/विषयः—भृतिः/परिश्रमिकम्

• तत्: that (same amount)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (pronoun-base)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया; अन्वयः—'तत् (वेतनम्)'

• द्विगुणः: double
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण (noun-base)
• Form: पुंलिङ्गे एकवचने प्रथमा; 'दण्डः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• दण्डः: penalty / fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड (noun-base)
• Form: पुंलिङ्गे एकवचने प्रथमा; विधेयः—दण्ड-निर्देशः

Entities Mentioned

• workers/contractors
• state authority

More Details

FAQs

How does the state penalize late completion?

It reduces wage by one quarter and levies an additional fine of twice that amount.

What policy logic is visible here?

Time is treated as a measurable public cost; sanctions combine reduced payment and punitive deterrence.