Sutra 24

Devanagari script

स्थिरः परुषो विषमवर्णश्चाप्रतिरागी क्रयहितः ॥ कZ_०२.१३.२४ ॥

Transliteration

sthiraḥ paruṣo viṣamavarṇaś cāpratirāgī krayahitaḥ

Translation

جو لکیر/داغ مستحکم، کھردرا، رنگ میں غیر ہموار، اور پرتیراغ سے خالی ہو، وہ خرید کے لیے موزوں ہے (یعنی خرید میں احتیاط/کٹوتی کی علامت)۔

Word by Word

• स्थिरः: steady, firm
• Type: Adjective
• Root: स्थिर
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम् (अन्तर्भूतः ‘(सः)’)

• परुषः: harsh, rough (in speech/behavior)
• Type: Adjective
• Root: परुष
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्

• विषमवर्णः: having an uneven complexion/color
• Type: Adjective
• Root: विषमवर्ण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘विषमः वर्णः यस्य सः’ इति बहुव्रीहिवत्-विशेषणप्रयोगः (अर्थतः: uneven complexion)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• अप्रतिरागी: not prone to counter-attachment/retaliatory passion; not easily swayed by (counter) infatuation
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रतिरागिन्
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; नञ्-पूर्वकः; ‘प्रतिरागिन्’ (प्रति-राग + इन्) तद्धितान्त-विशेषणम्

• क्रयहितः: beneficial for purchase; advantageous in buying/procurement
• Type: Adjective
• Root: क्रयहित
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘क्रयस्य हितः’ / ‘क्रये हितः’ इति (purchase-oriented/beneficial in buying)

Entities Mentioned

• kraya
• pratirāga

More Details

FAQs

How does ‘purchase-suitable’ function as a governance tool?

It legitimizes lower offer prices or stricter acceptance when the state/merchant is the buyer, reducing losses from substandard metal.