Sutra 42

Devanagari script

प्रवालकमालकन्दकं वैवर्णिकं च रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जमिति ॥ कZ_०२.११.४२ ॥

Transliteration

pravālakamālakandakaṃ vaivarṇikaṃ ca raktaṃ padmarāgaṃ ca karaṭagarbhiṇikāvarjam iti

Translation

مرجان جیسے، آملک کے کند جیسے، رنگا رنگ اور سرخ (پتھر)، اور پدم راگ (یاقوت) شمار کیے جاتے ہیں—کرٹ گربھِنِکا قسم کو چھوڑ کر۔

Word by Word

• प्रवालक: coral (a gem/substance)
• Type: Noun
• Root: प्रवालक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• आमलकन्दक: āmalakandaka (a named variety of gem/stone)
• Type: Noun
• Root: आमलकन्दक
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• वैवर्णिकम्: variegated; of differing colour
• Type: Adjective
• Root: वैवर्णिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (पूर्वोक्तानां)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• रक्तम्: red
• Type: Adjective
• Root: रक्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

• पद्मरागम्: padmarāga (ruby)
• Type: Noun
• Root: पद्मराग
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• करटगर्भिणिका: karaṭagarbhiṇikā (a named variety of gem/stone)
• Type: Noun
• Root: करटगर्भिणिका
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (सूच्यर्थे)

• वर्जम्: excluded; excepted
• Type: Verbal noun (Kṛdanta)
• Root: वर्ज
• Form: क्त (past passive participle) रूपेण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वर्जितम्’ इत्यर्थे

• इति: thus; so (end of quotation/list)
• Type: Particle/Quotative
• Root: इति
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय

Entities Mentioned

• padmarāga (ruby)
• pravālaka
• vaivarṇika
• karaṭagarbhiṇikā

More Details

FAQs

What is the policy function of ‘excluding karaṭagarbhiṇikā’?

It marks a known problematic subtype as non-standard, enabling officials to reject it or price it lower without case-by-case argument.

Why mix shape and color descriptors?

Because appraisal in practice relies on observable field features; the text encodes those into a shared administrative vocabulary.