Sutra 4

Devanagari script

मसूरकं त्रिपुटकं कूर्मकमर्धचन्द्रकं कञ्चुकितं यमकं कर्तकं खरकं सिक्तकं कामण्डलुकं श्यावं नीलं दुर्विद्धं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०४ ॥

Transliteration

masūrakaṃ tripuṭakaṃ kūrmakam ardhacandrakaṃ kañcukitaṃ yamakaṃ kartakaṃ kharakaṃ siktakaṃ kāmaṇḍalukaṃ śyāvaṃ nīlaṃ durviddhaṃ cāpraśastam

Translation

مسورک (مسور دانے جیسا)، تریپٹک (تین حصوں والا)، کورمک (کچھوے جیسا)، اردھ چندرک، کنچکِت (ملمع/غلاف دار)، یمک (جوڑا)، کرتک (کٹا ہوا)، خرک (کھردرا)، سکتک (ریت/چورن لگا ہوا)، کامنڈلوک (لوکی نما)؛ نیز شیاو (بھورا)، نیلچھایا اور دُروِدھ (خراب طرح چھیدا ہوا) موتی—یہ سب ناپسندیدہ/ناقابلِ قبول ہیں۔

Word by Word

• मसूरकम्: ‘masūraka’ type (a particular defective cut/perforation/mark)
• Type: Noun
• Root: मसूरक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे वस्तुनाम)

• त्रिपुटकम्: ‘tripuṭaka’ type (a particular defective form)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुटक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; त्रि + पुटक (संख्यापूर्वक-समास)

• कूर्मकम्: ‘kūrmaka’ type (tortoise-shaped defect/form)
• Type: Noun
• Root: कूर्मक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• अर्धचन्द्रकम्: ‘ardhacandraka’ type (half-moon-shaped defect/form)
• Type: Noun
• Root: अर्धचन्द्रक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अर्ध + चन्द्रक

• कञ्चुकितम्: ‘kañcukita’ (having a ‘jacket/covering’; a named defective type)
• Type: Adjective/Participle
• Root: कञ्चुकित
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कञ्चुकित (कञ्चुक-युक्त/आवृत-प्रकार)

• यमकम्: ‘yamaka’ type (paired/double defect/form)
• Type: Noun
• Root: यमक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• कर्तकम्: ‘kartaka’ type (a particular cut/notch defect)
• Type: Noun
• Root: कर्तक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• खरकम्: ‘kharaka’ type (rough/coarse defect/form)
• Type: Noun
• Root: खरक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• सिक्तकम्: ‘siktaka’ type (sprinkled/wet-marked defect/form)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सिक्तक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सिक्त (√सिच् ‘to sprinkle’) से निष्पन्न नाम/विशेषण

• कामण्डलुकम्: ‘kāmaṇḍaluka’ type (water-pot-shaped defect/form)
• Type: Noun
• Root: कामण्डलुक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• श्यावम्: dark-brown/greyish (discoloured)
• Type: Adjective
• Root: श्याव
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• नीलम्: blue/blackish (discoloured)
• Type: Adjective
• Root: नील
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• दुर्विद्धम्: badly pierced/perforated
• Type: Adjective/Participle
• Root: दुर्विद्ध
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; दुḥ + विद्ध (√व्यध्/√विध् ‘to pierce’)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अप्रशस्तम्: unacceptable; not approved (defective)
• Type: Adjective
• Root: अप्रशस्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अ- + प्रशस्त

More Details

FAQs

What governance function does a defect-list serve?

It creates objective rejection criteria, reducing discretion and rent-seeking in treasury acceptance and state purchases.

How would this translate into a modern specification?

A technical standard with defect taxonomy, minimum acceptable grade, and documented inspection checklist.