Sutra 4

Devanagari script

क्षिप्तो वा तं चार्थं न कुर्यात् अन्यं चानर्थमुत्पादयेत् ॥ कZ_०९.६.०४ ॥

Transliteration

kṣipto vā taṃ cārthaṃ na kuryāt anyaṃ cānartham utpādayet

Translation

اگر سزا اندھا دھند دی جائے تو نہ وہ مطلوبہ مقصد پورا کرے گی اور الٹا ایک نیا نقصان پیدا کرے گی۔

Word by Word

• क्षिप्तः: (being) provoked / agitated
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: क्षिप्
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive ‘or’)

• तम्: that (him/that one)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• अर्थम्: a purpose / benefit / interest
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• न: not
• Type: Negation
• Root: न
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• कुर्यात्: should do / should undertake
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• अन्यम्: another
• Type: Adjective (pronominal)
• Root: अन्य
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषण (अनर्थम् इति विशेष्यं)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• अनर्थम्: harm / loss / mischief
• Type: Noun
• Root: अनर्थ
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• उत्पादयेत्: should produce / should cause
• Type: Verb (Causative)
• Root: उत्-पद् (उत्पद्)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative); विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

Entities Mentioned

• daṇḍa (implied)
• artha
• anartha

More Details

FAQs

What is the governance warning in this sutra?

Indiscriminate repression fails to secure the intended ‘artha’ and creates additional ‘anartha’—new grievances, resistance, or disorder.