Sutra 6

Devanagari script

पश्चात्कोपे सामदानभेददण्डान्प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.३.०६ ॥

Transliteration

paścātkope sāmadānabhedadaṇḍān prayuñjīta

Translation

بعد میں ہونے والے ردِّعمل کی صورت میں سام، دان، بھید اور دَند—ان چاروں اُپایوں کو اختیار کرنا چاہیے۔

Word by Word

• पश्चात्: afterwards; thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात्
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (thereafter)

• कोपे: in (a state of) anger; when anger has arisen
• Type: Noun
• Root: कुप् (कोप)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (कोप-शब्द) ‘in/at anger’

• साम: conciliation; persuasion
• Type: Noun
• Root: सामन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; उपायद्वय/चतुष्टयस्य प्रथमः

• दान: gift; inducement
• Type: Noun
• Root: दा (दान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; उपायद्वय/चतुष्टयस्य द्वितीयः

• भेद: division; dissension
• Type: Noun
• Root: भिद् (भेद)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; उपायद्वय/चतुष्टयस्य तृतीयः

• दण्डान्: punishments; coercive measures; force
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; (दण्ड = punishment/force)

• प्रयुञ्जीत: should employ; should apply
• Type: Verb
• Root: प्र-युज्
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; ‘he should employ/apply’

Entities Mentioned

• sāma
• dāna
• bheda
• daṇḍa

More Details

FAQs

What is the administrative sequencing implied by listing the four upāyas?

A scalable response set: begin with low-cost legitimacy-preserving measures (sāma, dāna), escalate to political disruption of hostile coalitions (bheda), and use force (daṇḍa) when necessary.