Sutra 30
Devanagari script
अप्रतिपन्नस्य संश्रयं भेदयेदसौ ते योगपुरुषः प्रणिहितः इति ॥ कZ_०९.३.३० ॥
Transliteration
apratipannasya saṃśrayaṃ bhedayed asau te yogapuruṣaḥ praṇihitaḥ iti
Translation
اگر اس نے (پیشکش) قبول نہ کی ہو تو یہ کہہ کر اس کے سہارے/حمایت کی بنیاد توڑ دینی چاہیے: “یہ تمہارا ہی مقرر کردہ یوگپُرُش (لگایا ہوا کارندہ) ہے جو تمہارے خلاف بھیجا گیا ہے۔”
Word by Word
अप्रतिपन्नस्यof one who is not yet committed/has not taken a course (i.e., unaligned, unprotected)
अप्रतिपन्नस्य:
TypeNoun (adjectival)
Rootप्रतिपद् (with neg. prefix अ-)
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सामान्य-विशेषण), ‘अप्रतिपन्न’ (कृदन्त-विशेषण; नञ्-प्रत्ययार्थक नकार)
संश्रयम्refuge, support, protection (political shelter)
संश्रयम्:
TypeNoun
Rootश्रि (सम्-उपसर्ग) → संश्रय
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
भेदयेत्should cause dissension / should split (them)
भेदयेत्:
TypeVerb
Rootभिद् (णिच्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; धातु: भिद्, णिच्-प्रयोगः (causative)
असौthat person / he
असौ:
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
तेyour (to you)
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (क्वचित् द्वितीया/चतुर्थी-बहुवचनरूपसदृशं; अत्र ‘ते’ = ‘तव’), मध्यम-पुरुष-सर्वनाम
योगपुरुषःa covert agent / operative (the ‘yoga-man’)
योगपुरुषः:
TypeNoun
Rootयोग + पुरुष
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; समासः: योग-पुरुष
प्रणिहितःappointed, deployed, planted (as an agent)
प्रणिहितः:
TypeParticiple (adjectival)
Rootधा (नि-उपसर्ग) → प्रणि-धि; कृदन्त: प्रणिहित
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; अर्थः ‘नियुक्त/प्रेषित’
इतिthus, as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात (उद्धरण/वाक्य-समाप्त्यर्थ)
Entities Mentioned
Y
yogapuruṣa (covert operative)T
target’s support network (saṃśraya)FAQs
Primarily the network (saṃśraya). By undermining trust around the target, his capacity to resist inducement collapses.
When persuasion fails, destabilize the opponent’s enabling relationships—trust is the infrastructure of power.