Sutra 15
Devanagari script
पुत्रं भ्रातरमन्यं वा कुल्यं राजग्राहिणमुत्साहेन साधयेत् उत्साहाब्भावे गृहीतानुवर्तनसंधिकर्मभ्यामरिसंधानभयात् ॥ कZ_०९.३.१५ ॥
Transliteration
putraṃ bhrātaram anyaṃ vā kulyaṃ rāja-grāhiṇam utsāhena sādhayet; utsāhābhāve gṛhītānuvartana-sandhi-karmabhyām ari-sandhāna-bhayāt
Translation
جو بیٹا، بھائی یا کوئی اور رشتہ دار بادشاہت چھیننے کی کوشش کرے، اسے عزم و قوت کے ساتھ کچل دینا چاہیے۔ اگر ایسا عزم نہ ہو تو اس اندیشے سے کہ وہ دشمن سے سازباز کر لے گا، گرفتار شدگان کو ساتھ ملا کر اور صلح/معاہدے کی تدبیروں سے اسے سنبھالنا چاہیے۔
Word by Word
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
भ्रातरम्a brother
भ्रातरम्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषण (अव्यक्त-प्रत्यय)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
कुल्यम्a kinsman (clan-relative)
कुल्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootकुल्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
राजग्राहिणम्one who is inclined to seize the king/kingdom (a would-be usurper/claimant)
राजग्राहिणम्:
TypeNoun/Adjective
Rootराजग्राहिन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; राज्ञः ग्राहिन् = राजग्राहिन् (राजानं/राज्यं गृह्णाति/आकर्षति इति)
उत्साहेनby energy/initiative; with vigorous effort
उत्साहेन:
TypeNoun
Rootउत्साह
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
साधयेत्he should accomplish/bring (him) under control
साधयेत्:
TypeVerb
Rootसाध्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; वर्तमान-प्रसङ्गे विधिः
उत्साहात्from/through (lack of) energy; on account of energy
उत्साहात्:
TypeNoun
Rootउत्साह
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; अपादान/हेतौ
भावेin the absence (of) / when there is no (such)
भावे:
TypeNoun
Rootभाव
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; सति/अभावे इत्यर्थे (अभावे सति)
गृहीतtaken/secured; already won over
गृहीत:
TypeVerbal derivative (Participle)
Rootग्रह्
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय; भूतकर्मणि; (समासपूर्वपद-रूपेण)
अनुवर्तनfollowing; compliance; keeping (him) aligned
अनुवर्तन:
TypeNoun (action noun)
Rootअनु-वृत्
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
संधिalliance/treaty; peace-compact
संधि:
TypeNoun
Rootसंधि
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
कर्मभ्याम्by the two actions/measures
कर्मभ्याम्:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-द्विवचन
अरिenemy (king/state)
अरि:
TypeNoun
Rootअरि
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
संधानjoining/combination; making an arrangement
संधान:
TypeNoun (action noun)
Rootसम्-धा
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; हेतौ/अपादाने
Entities Mentioned
S
sonB
brotherK
kinsmanE
enemy (ari)FAQs
He may seek external backing and form an alliance with the enemy, converting an internal dispute into a combined threat.