Sutra 10
Devanagari script
दुर्गाच्चानवरोधक्षममपनयेत्प्रत्यादेयमरिविषयं वा प्रेषयेत् ॥ कZ_१२.५.१० ॥
Transliteration
durgāc cānavarodhakṣamam apanayet pratyādeyam ariviṣayaṃ vā preṣayet
Translation
قلعے سے بھی جو لوگ محاصرہ برداشت کرنے کے قابل نہ ہوں انہیں ہٹا دے؛ یا انہیں دشمن کے ایسے علاقے میں بھیج دے جسے دوبارہ حاصل کیا جا سکے۔
Word by Word
दुर्गात्from the fort
दुर्गात्:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन (अपादान)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
अनवरोधक्षमम्(a place/position) not susceptible to blockade/obstruction
अनवरोधक्षमम्:
TypeAdjective
Rootक्षम
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (कर्मपद) — अनवरोधस्य क्षमम् = ‘not liable to be blockaded/obstructed’
अपनयेत्he should remove/withdraw
अपनयेत्:
TypeVerb
Rootअप-नी
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; लोट्-अर्थे ‘should remove/withdraw’
प्रत्यादेयम्(something) to be recovered/taken back
प्रत्यादेयम्:
TypeAdjective/Gerundive
Rootप्रति-आ-दा (आदाय/आदेय)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कृदन्त (तव्यत्/यत्-भाव: ‘to be taken back/that should be recovered’)
अरिविषयम्enemy territory
अरिविषयम्:
TypeNoun
Rootअरि + विषय
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अरिणः विषयः’ = enemy territory/domain
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्प-अव्यय
प्रेषयेत्he should send/despatch
प्रेषयेत्:
TypeVerb
Rootप्र-इष् (प्रेषयति)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; ‘should send/despatch’
Entities Mentioned
D
durga (fort)A
ari (enemy)FAQs
To reduce consumption and disorder during siege conditions and to concentrate defense manpower and supplies on essential personnel.
A contested buffer zone: temporarily yielding or using areas expected to be recovered, to manage population placement and operational flexibility.