Adhyaya 9

Verse 1

तस्मिन् रासभदैतेये सानुगे विनिपातिते सेव्यं गोगोपगोपीनां रम्यं तालवनं बभौ

Nang mapabagsak ang Daitya na anyong asno kasama ang kanyang mga kasamahan, ang marikit na Tālavana ay naging ligtas at karapat-dapat paglibangan ng mga gopa, ng mga baka, at ng mga gopī.

Verse 2

ततस् तौ जातहर्षौ तु वसुदेवसुताव् उभौ हत्वा धेनुकदैतेयं भाण्डीरवटम् आगतौ

Pagkatapos, ang dalawang anak ni Vasudeva ay napuno ng galak; matapos patayin ang Daitya na si Dhenuka, dumating sila sa Bhāṇḍīra-vata, ang banal na punong balete.

Verse 3

क्ष्वेलमानौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् चारयन्तौ च गा दूरे व्याहरन्तौ च नामभिः

Masigla silang naglalaro at malakas na umaawit, naglilibot at tumitingin sa mga puno; inilalayo ang mga baka sa pastulan at tinatawag silang pabalik sa kanilang mga pangalan.

Verse 4

निर्योगपाशस्कन्धौ तौ वनमालाविभूषितौ शुशुभाते महात्मानौ बालशृङ्गाव् इवर्षभौ

Pasan ang mga tali ng pamatok sa balikat at pinalamutian ng mga kuwintas ng bulaklak sa gubat, ang dalawang dakilang kaluluwa ay nagningning na parang dalawang batang toro na may bagong usbong na sungay.

Verse 5

सुवर्णाञ्जनचूर्णाभ्यां तौ तदा रुषिताम्बरौ महेन्द्रायुधसंयुक्तौ श्वेतकृष्णाव् इवाम्बुदौ

Pagkaraan, ang kanilang kasuotan na nabahiran ng pulbos na ginto at itim na koliryo, ang dalawa ay nagmistulang galit—gaya ng dalawang ulap, isang puti at isang maitim, na may busog ni Indra na kidlat.

Verse 6

चेरतुर् लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिर् इतरेतरम् समस्तलोकनाथानां नाथभूतौ भुवं गतौ

Naglaro sila sa isa’t isa sa pamamagitan ng mga lila na bantog sa lahat ng daigdig; at bilang kanlungan ng mga panginoon ng bawat kaharian, sila’y lumakad sa ibabaw ng lupa.

Verse 7

मनुष्यधर्माभिरतौ मानयन्तौ मनुष्यताम् तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश् चेरतुर् वनम्

Nalulugod sa mga tungkulin ng tao at iginagalang ang pagiging tao, ang dalawa’y gumala sa gubat, gumagawa ng mga lila na angkop sa gawi at kaugalian ng mismong lahing tao.

Verse 8

ततश् चान्दोलिकाभिश् च नियुद्धैश् च महाबलौ व्यायामं चक्रतुस् तत्र क्षेपणीयैस् तथाश्मभिः

Pagkatapos, ang dalawang makapangyarihan ay nagsanay roon—minsan sa mga larong indayog, minsan sa labanang dikitan, at pati sa paghagis ng mga sandatang inihahagis at mga bato.

Verse 9

तल्लिप्सुर् असुरस् तत्र ह्य् उभयो रममाणयोः आजगाम प्रलम्बाख्यो गोपवेषतिरोहितः

Sa pagnanais na dakpin Siya, habang ang dalawang pangkat ay nagagalak sa laro, dumating doon ang asura na si Pralamba, nagkubli sa anyo ng isang batang pastol ng baka.

Verse 10

सो ऽवगाहत निःशङ्कस् तेषां मध्यम् अमानुषः मानुषं वपुर् आस्थाय प्रलम्बो दानवोत्तमः

Pagkaraan, ang di-makataong iyon—si Pralamba, pinakadakila sa mga Dānava—na walang alinlangan at walang takot, ay sumuot sa gitna nila sa pag-anyong tao.

Verse 11

तयोश् छिद्रान्तरप्रेप्सुर् अविषह्यम् अमन्यत कृष्णं ततो रौहिणेयं हन्तुं चक्रे मनोरथम्

Naghahanap ng siwang laban sa dalawa, inakala niyang si Kṛṣṇa ay lubos na di-matitinag; kaya itinakda niya sa isip na patayin si Rauhiṇeya (Balarāma).

Verse 12

हरिणाक्रीडनं नाम बालक्रीडनकं ततः प्रकुर्वन्तो हि ते सर्वे द्वौ द्वौ युगपद् उत्पतन्

Pagkatapos, sinimulan nilang lahat ang larong pambata na tinatawag na “hariṇa-krīḍā”; nagpares sila nang tig-dalawa at sabay-sabay na tumatalon sa iisang sandali.

Verse 13

श्रीदाम्ना सह गोविन्दः प्रलम्बेन तथा बलः गोपालैर् अपरैश् चान्ये गोपालाः सह पुप्लुवुः

Si Govinda ay kasama si Śrīdāman, at si Bala (Balarāma) ay kasama si Pralamba; ang iba pang mga batang pastol ay kasama rin ang kanilang mga kalaro—silang lahat ay sabayang tumatalon sa masayang laro.

Verse 14

श्रीदामानं ततः कृष्णः प्रलम्बं रोहिणीसुतः जितवान् कृष्णपक्षीयैर् गोपैर् अन्ये पराजिताः

Pagkaraan, tinalo ni Śrī Kṛṣṇa si Śrīdāman, at tinalo ng anak ni Rohiṇī na si Balarāma si Pralamba; ang ibang gopa na nasa panig ni Kṛṣṇa ay nagwagi rin laban sa natitira. Sa laro ng mga pastol, nanaig pa rin ang panig ng Panginoon.

Verse 15

ते वाहयन्तस् त्व् अन्योन्यं भाण्डीरस्कन्धम् एत्य वै पुनर् निववृतुः सर्वे ये ये तत्र पराजिताः

Nagpapalitan silang buhatin ang isa’t isa hanggang marating ang mataas na punò ng Bhāṇḍīra; at ang lahat ng natalo roon ay muling umurong at bumalik.

Verse 16

संकर्षणं तु स्कन्धेन शीघ्रम् उत्क्षिप्य दानवः न तस्थौ प्रजगामैव सचन्द्र इव वारिदः

Ngunit mabilis na inangat ng dānava si Saṃkarṣaṇa sa kaniyang balikat at hindi nanatili roon; agad siyang umalis, gaya ng ulap na tila may dalang buwan sa langit.

Verse 17

असहन् रौहिणेयस्य स भारं दानवोत्तमः ववृधे सुमहाकायः प्रावृषीव बलाहकः

Hindi makayanan ang bigat ni Rauhiṇeya (Balarāma), ang pinakadakilang dānava ay lumaki at naging napakalaking anyo, gaya ng ulap sa panahon ng tag-ulan.

Verse 18

संकर्षणस् तु तं दृष्ट्वा दग्धशैलोपमाकृतिम् स्रग्दामलम्बाभरणं मुकुटाटोपिमस्तकम्

Ngunit nakita ni Saṅkarṣaṇa siya—katawang tila bundok na tinupok ng apoy, may kuwintas na bulaklak at mga palamuting nakalaylay, at ulong may mataas na korona—at minasdan nang taimtim ang nakapanghihilakbot na anyong iyon.

Verse 20

कृष्ण कृष्ण ह्रियाम्य् एष पर्वतोदग्रमूर्तिना केनापि पश्य दैत्येन गोपालछद्मरूपिणा

“Kṛṣṇa! Kṛṣṇa! Dinadala ako—tingnan mo! Isang demonyo na nag-anyong pastol ng baka, kasingtayog ng tuktok ng bundok, ang bumubuhat sa akin.”

Verse 21

यद् अत्र साम्प्रतं कार्यं मया मधुनिषूदन तत् कथ्यतां प्रयात्य् एष दुरात्मातित्वरान्वितः

O Madhusūdana, sabihin mo kung ano ang dapat kong gawin ngayon; sapagkat ang masamang-loob na iyon ay umaalis na sa matinding pagmamadali.

Verse 22

तम् आह रामं गोविन्दः स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः महात्मा रौहिणेयस्य बलवीर्यप्रमाणवित्

Pagkatapos ay nagsalita si Govinda kay Rāma, bahagyang bumuka ang mga labi sa banayad na ngiti. Ang dakilang Panginoon, na batid ang sukat ng lakas at tapang ni Rauhiṇeya, ay nagsalita nang may tiyak na pagkaunawa.

Verse 23

किम् अयं मानुषो भावो व्यक्तम् एवावलम्ब्यते सर्वात्मन् सर्वगुह्यानां गुह्यगुह्यात्मना त्वया

Paano ito magiging isang kalagayang pantao lamang—paano Ka aasa lamang sa lantad? O Kaluluwa ng lahat, Ikaw ang pinakatagong hiwaga sa lahat ng hiwaga, nananahan bilang lihim na lihim sa loob ng lihim mismo.

Verse 24

स्मराशेषजगन्नाथ कारणं कारणाग्रजम् आत्मानम् एकं तद्वच् च जगत्य् एकार्णवे च यत्

Alalahanin ang Panginoon ng lahat ng daigdig—ang Sanhi ng lahat ng sanhi, na nauna sa bawat sanhi—ang iisang Sarili. Sapagkat sa pralaya, kapag ang sansinukob ay naging iisang karagatan, Siya lamang ang nananatiling Yaon na Isa.

Verse 25

किं न वेत्सि यथाहं च त्वं चैकं कारणं भुवः भारावतारणार्थाय मर्त्यलोकम् उपागतौ

Hindi mo ba nalalaman na ikaw at ako ang iisang sukdulang sanhi ng daigdig? Bumaba tayo sa daigdig ng tao upang alisin ang bigat ng Daigdig.

Verse 26

नभः शिरस् ते ऽम्बुमयी च मूर्तिः पादौ क्षितिर् वक्त्रम् अनन्त वह्निः सोमो मनस् ते श्वसितं समीरो दिशश् चतस्रो ऽव्यय बाहवस् ते

Ang langit ang Iyong ulo, at ang Iyong anyo ay gaya ng tubig; ang lupa ang Iyong mga paa, at ang Iyong bibig ay apoy na walang hangganan. Ang buwan ang Iyong isip, ang hangin ang Iyong hininga; at ang apat na dako—O Di-Naluluma—ang Iyong di-nasisirang mga bisig.

Verse 27

सहस्रवक्त्रो हि भवान् महात्मा सहस्रहस्ताङ्घ्रिशरीरभेदः सहस्रपद्मोद्भवयोनिर् आद्यः सहस्रशस् त्वां मुनयो गृणन्ति

O Panginoong dakila ang diwa, ikaw ay may sanlibong mukha—sa di-mabilang na anyo, may di-mabilang na kamay at paa. Ikaw ang unang pinagmulan, na pinagsisibulan ng sanlibong mundong tila isinilang sa lotus; kaya’t ang mga pantas ay umaawit ng papuri sa Iyo sa sanlibong paraan.

Verse 28

दिव्यं हि रूपं तव वेत्ति नान्यो देवैर् अशेषैर् अवताररूपम् तवार्च्यते वेत्सि न किं यद् अन्ते त्वय्य् एव विश्वं लयम् अभ्युपैति

Tunay na walang iba ang ganap na nakakabatid sa Iyong banal na anyo—ang anyong nagiging huwaran ng lahat ng paglusong, maging para sa mga diyos. Ikaw ay sinasamba; ngunit sino ang lubos na makaaalam na sa wakas ang buong sansinukob ay nalulusaw sa Iyo lamang at sa Iyo rin nagtatamo ng huling pahinga?

Verse 29

त्वया धृतेयं धरणी बिभर्ति चराचरं विश्वम् अनन्तमूर्ते कृतादिभेदैर् अज कालरूपो निमेषपूर्वो जगद् एतद् अत्सि

O Vishnu na walang hanggan ang mga anyo, dahil sa Iyong pag-alalay, ang Daigdig ay nakakayang pasanin ang buong sansinukob—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw. O Di-Ipinanganak, Ikaw ang anyo ng Panahon; sa mga paghahating nagsisimula sa Kṛta-yuga, sinusukat Mo ang bawat sandali, at sa huli’y nilalamon Mo ang buong daigdig na ito.

Verse 30

अत्तं यथा वाडववह्निनाम्बु हिमस्वरूपं परिगृह्य कास्तम् हिमाचले भानुमतो ऽंशुसङ्गाज् जलत्वम् अभ्येति पुनस् तद् एव

Gaya ng tubig na nilamon ng apoy na Vāḍava sa ilalim-dagat, na naging matigas na yelo at nanahan sa Himalaya, ngunit sa dampi ng sinag ng araw ay muling nagiging tubig gaya ng dati; gayon din, ang nagbago ng kalagayan ay bumabalik sa tunay na anyo sa wastong sanhi.

Verse 31

एवं त्वया संहरणे ऽत्तम् एतज् जगत् समस्तं पुनर् अप्य् अवश्यम् तथैव सर्गाय समुद्यतस्य जगत्त्वम् अभ्येत्य् अनुकल्पम् ईश

Gayon din, sa panahon ng pagkalusaw, ang buong sansinukob ay hinihigop at sinasaloob Mo; at kapag Ikaw ay muling bumabangon para sa paglikha, ito’y tiyak na nagbabalik sa kalagayang ‘mundo’ at nahahayag ayon sa wastong kaayusan, O Panginoon.

Verse 32

भवान् अहं च विश्वात्मन्न् एकम् एव हि कारणम् जगतो ऽस्य जगत्य् अर्थे भेदेनावां व्यवस्थितौ

O Kaluluwa ng sansinukob, Ikaw at ako ay tunay na iisang sanhi ng mundong ito; ngunit para sa layon ng daigdig—paglalahad at pamamahala—tayo’y tila nakatindig na magkahiwalay.

Verse 33

तत् स्मर्यताम् अमेयात्मंस् त्वयात्मा जहि दानवम् मानुष्यम् एवावलम्ब्य बन्धूनां क्रियतां हितम्

Alalahanin mo, O may di-masukat na Sarili: sa sarili mong lakas, lipulin ang Daitya. Kumapit lamang sa anyong-tao, at gawin ang makabubuti para sa iyong mga kamag-anak.

Verse 34

इति संस्मारितो विप्र कृष्णेन सुमहात्मना विहस्य पीडयाम् आस प्रलम्बं बलवान् बलः

O Brahmin, nang paalalahanan nang ganito ni Śrī Kṛṣṇa na dakilang-loob, si Bala (Balarāma) na makapangyarihan ay tumawa at nagsimulang durugin at pahirapan si Pralamba.

Verse 35

मुष्टिना चाहनन् मूर्ध्नि कोपसंरक्तलोचनः तेन चास्य प्रहारेण बहिर् याते विलोचने

Sa pamamagitan ng kanyang kamao, hinampas niya ito sa ulo, ang kanyang mga mata ay namumula sa galit; at dahil sa suntok na iyon, ang mga mata ng isa ay lumabas.

Verse 36

स निष्कासितमस्तिष्को मुखाच् छोणितम् उद्वमन् निपपात महीपृष्ठे दैत्यवर्यो ममार च

Ang kanyang bungo ay nabasag at ang kanyang utak ay lumabas, sumusuka ng dugo mula sa kanyang bibig, ang pinuno ng mga Daitya ay bumagsak sa lupa at namatay.

Verse 37

प्रलम्बं निहतं दृष्ट्वा बलेनाद्भुतकर्मणा प्रहृष्टास् तुष्टुवुर् गोपाः साधु साध्व् इति चाब्रुवन्

Nang makita si Pralamba na pinatay ni Balarama—na ang mga gawa ay kamangha-mangha—ang mga pastol ng baka ay nag-umapaw sa tuwa. Pinuri nila siya, na sumisigaw, "Magaling! Magaling!"

Verse 38

संस्तूयमानो गोपैस् तु रामो दैत्ये निपातिते प्रलम्बे सह कृष्णेन पुनर् गोकुलम् आययौ

Pinuri ng mga pastol ng baka, si Balarama—matapos mapatay ang demonyong si Pralamba—ay bumalik muli sa Gokula kasama si Krishna.