Adhyaya 32
Amsha 5 - Krishna AvataraAdhyaya 3223 Verses

Adhyaya 32

हरेः पुत्रविस्तारः तथा ऊषानिरुद्धकथा-प्रारम्भः (Kṛṣṇa’s Progeny and the Beginning of the Uṣā–Aniruddha Episode)

Ipinagpatuloy ni Parāśara ang pagtuturo kay Maitreya sa pagbanggit ng mga anak ni Śrī Kṛṣṇa mula sa iba’t ibang reyna, kaya lumawak ang larawan ng angkang Vṛṣṇi. Itinampok niya si Pradyumna bilang pinakapanguna at sinundan ang lahi hanggang kina Aniruddha at Vajra. Pagkaraan, ipinakilala niya ang pag-aasawa ni Aniruddha kay Uṣā, anak ni Bāṇa at apo ni Bali, bilang hudyat ng darating na alitan. Tinanong ni Maitreya kung paano nagsimula ang digmaang Hari–Hara at kung paanong naputol ang mga bisig ni Bāṇa. Sinimulan ni Parāśara ang pinagmulan: nakita ni Uṣā ang pagsasama nina Śiva at Pārvatī at nagnasa ng gayong kanlungang mag-asawa; inaliw siya ni Gaurī at itinuro ang tanda ng panaginip sa Vaiśākha-śukla-dvādaśī. Napanaginipan ni Uṣā ang lalaking itinadhana at nagising na balisa; ang kaibigang si Citralekhā, bihasa sa sining-yoga, ay gumuhit ng mga larawan ng mga diyos, nilalang, at tao. Sa huli, napako ang tingin ni Uṣā kay Aniruddha, anak ni Pradyumna, at mula sa pag-ibig na iyon nagsimula ang pagdukot sa pamamagitan ng yoga at ang kasunod na digmaan.

Shlokas

Verse 1

प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास् तव भानुं भैमरिकं चैव सत्यभामा व्यजायत

Ang mga anak na lalaki ni Hari kay Rukmiṇī—simula kay Pradyumna—ay naisalaysay ko na sa iyo. Ngayon, si Satyabhāmā ay nagsilang kay Bhānu at gayundin kay Bhaimarika.

Verse 2

दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास् तनया हरेः बभूवुर् जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः

Mula kay Rohiṇī, isinilang kay Hari ang mga anak na lalaki gaya nina Dīptimān at Prayakṣa; at mula rin kay Jāmbavatī ay isinilang ang mga anak na nagsisimula kay Sāmba, mga bayaning malalakas ang bisig.

Verse 3

तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः संग्रामजित्प्रधानास् तु शैब्यायाश् चाभवन् सुताः

Mula kay Nāgnajitī ay isinilang ang mga makapangyarihang anak, na nagsisimula kay Bhadravinda; at mula kay Śaibyā ay nagkaroon din ng mga anak, na si Saṅgrāmajit ang pinakapanguna.

Verse 4

वृकाद्याश् च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश् च श्रुतादयः

Mula kay Mādrī ay isinilang din ang mga anak na nagsisimula kay Vṛka, at si Gātravat ang pinakapanguna. Kay Lakṣmaṇā ay nagkamit din siya ng mga anak; at mula kay Kāliṇdī ay isinilang ang mga anak na nagsisimula kay Śruta at iba pa.

Verse 5

अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणां शतं तथा

At mula rin sa iba pa niyang mga asawa, ang Cakrin ay nagkaroon ng napakaraming anak—walong ayuta, at dagdag pang sandaang libo pa.

Verse 6

प्रद्युम्नः प्रथमस् तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धो ऽभूद् वज्रस् तस्माद् अजायत

Sa kanilang lahat, si Pradyumna—anak ni Rukmiṇī—ang pinakapanguna. Mula kay Pradyumna ay isinilang si Aniruddha; at mula sa kanya ay lumitaw si Vajra.

Verse 7

अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः बाणस्य तनयाम् ऊषाम् उपयेमे द्विजोत्तम

O pinakamainam sa mga dwija, ang makapangyarihang Aniruddha—bagama’t napalibutan sa digmaan—ay pinakasalan si Uṣā, anak ni Bāṇa at apo ni Bali, bilang kanyang kabiyak.

Verse 8

यत्र युद्धम् अभूद् घोरं हरिशंकरयोर् महत् छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा

Doon nga, naganap ang kakila-kilabot at dakilang labanan nina Hari at Śaṅkara; pinutol ng Panginoong may Sudarśana ang isang libong bisig ni Bāṇa.

Verse 9

कथं युद्धम् अभूद् ब्रह्मन्न् उषार्थे हरकृष्णयोः कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः

O Brahmana, paano nagsimula ang digmaan nina Hara (Śiva) at Kṛṣṇa dahil kay Uṣā? At paano winasak ni Hari ang mga bisig ni Bāṇa?

Verse 10

एतत् सर्वं महाभाग ममाख्यातुं त्वम् अर्हसि महत् कौतूहलं जातं कथां श्रोतुम् इमां हरेः

O marangal na ginoo, ikaw ang karapat-dapat magsalaysay ng lahat nito sa akin. Isang dakilang pananabik ang sumibol sa akin upang marinig ang banal na salaysay tungkol kay Hari.

Verse 11

उषा बाणसुता विप्र पार्वतीं सह शम्भुना क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम्

O brāhmaṇa, si Uṣā na anak ni Bāṇa, nang mapansin si Pārvatī na nakikipaglaro kay Śambhu, ay nakadama ng matinding pananabik sa gayong pag-aaruga, lapit, at pagsasama.

Verse 12

ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम् अलम् अत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे

Pagkaraan, si Gaurī na nakakabatid ng bawat galaw ng isip ay nagsalita sa masidhing dalaga: “Sapat na ang labis na pagdurusang nag-aapoy. Sa takdang panahon, ikaw man ay makatatagpo ng ligaya at kaganapan kasama ang iyong asawa.”

Verse 13

इत्युक्ते सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती

Nang masabi iyon, agad siyang nag-isip sa sarili: “Kailan mangyayari? At sino nga ba ang magiging asawa ko?” Pagkatapos ay muling nagsalita si Pārvatī sa kanya.

Verse 14

वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति

“Sa ikalabindalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Vaiśākha, ang sinumang sa iyong panaginip ay mananaig sa iyo—siya ang magiging asawa mo, O prinsesa.”

Verse 15

तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा

Sa itinakdang tithi, sa panaginip, ginawa ng lalaki ang ayon sa sinabi ng diyosa: nanaig siya; at sa sandaling iyon, siya naman ay nabighani at umibig sa kanya.

Verse 16

ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम्

Pagkatapos, nang magising at hindi makita ang lalaki, siya’y nabalisa; at walang pag-aalinlangan, sinabi niya sa kanyang kaibigan, “Saan siya napunta?”

Verse 17

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते

May isang ministro si Bāṇa na si Kumbhāṇḍa, at ang anak niyang babae ay si Citralekhā. Naging matalik siyang kaibigan ni Uṣā at nagtanong, “Sino ang taong sinasabi mo sa akin?”

Verse 18

यदा लज्जाकुला नास्यै कथयाम् आस सा सखी तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवाभ्यवादयत्

Nang siya’y napahiya at hindi makapagsalita, ang kanyang kasama ay unang nagkamit ng kanyang tiwala, saka inilahad ang buong pangyayari nang ayon sa katotohanan.

Verse 19

विदितार्थां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम्

Nang maunawaan ang kanyang hangarin, muling nagsalita si Ūṣā sa kasama, ayon sa bilin ng diyosa: “Upang matamo iyon, isagawa mo ang mismong paraan—ang praktikal na plano—na magpapangyari nito.”

Verse 20

ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः मनुष्यांश् चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत्

Pagkaraan, iginuhit ni Chitralekhā sa isang telang pinintahan—sa kanilang pangunahing anyo—ang mga deva, mga Daitya, mga Gandharva, at pati mga tao; at ipinakita niya ang mga ito kay Ūṣā.

Verse 21

अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु

Isinantabi niya ang mga Gandharva, gayundin ang mga Nāga, mga deva, at mga asura, at ibinaling ang tingin sa sangkatauhan; at sa mga tao, lalo na sa mga Andhaka at Vṛṣṇi.

Verse 22

कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जाजडेव सा प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज

Nang makita sina Kṛṣṇa at Rāma, ang babaeng may magandang kilay ay tila nanigas sa hiya; at sa pagtanaw kay Pradyumna, O brahmana, ibinaling niya ang mahiyain na tingin sa ibang panig.

Verse 23

दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता

Pagkaraan, O minamahal—O brahmana—sa unang sulyap pa lamang sa anak ni Pradyumna, ang dalagang hitik sa mapaglarong alindog ay waring napawi ang kanyang hiya.

Frequently Asked Questions

Vaṁśa material anchors sacred history (itihāsa-purāṇa style), links avatāra-līlā to royal lineages, and prepares narrative causality—here, establishing Pradyumna → Aniruddha as the hinge for the Uṣā–Bāṇa conflict.

The dream functions as svapna-nimitta—an omen-like disclosure that initiates the plot while implying divine governance over human psychology, aligning personal desire with a larger providential unfolding.