Adhyaya 28

Verse 1

चारुदेष्णं सुदेष्णं च चारुदेहं च वीर्यवान् सुषेणं चारुगुप्तं च भद्रचारुं तथा परम्

Pagkaraan (sa angkang iyon) isinilang sina Cārudeṣṇa at Sudeṣṇa; at ang magiting na Cārudeha; gayundin sina Suṣeṇa, Cārugupta, at Bhadracāru—sila at iba pa ay binilang nang sunod-sunod.

Verse 2

चारुविन्दं सुचारुं च चारुं च बलिनां वरम् रुक्मिण्य् अजनयत् पुत्रान् कन्यां चारुमतीं तथा

Isinilang ni Rukmiṇī ang mga anak na lalaki: Cāruvinda, Sucāru, Cāru, at si Balin na pinakadakila sa mga malalakas; at isinilang din niya ang anak na babaeng si Cārumatī.

Verse 3

अन्याश् च भार्याः कृष्णस्य बभूवुः सप्त शोभनाः कालिन्दी मित्रविन्दा च सत्या नाग्नजिती तथा

At mayroon pang pitong maringal na asawa si Kṛṣṇa—sina Kālindī, Mitravindā, Satyā, at pati si Nāgnajitī.

Verse 4

देवी जाम्बवती चापि रोहिणी कामरूपिणी मद्रराजसुता चान्या सुशीला शीलमण्डना

Naroon din si Devi Jāmbavatī; at si Rohiṇī na nakapag-aanyo ayon sa nais. Naroon din si Suśīlā, anak ng hari ng Madra—hiyas ng mabuting asal at kabanalan.

Verse 5

सात्राजिती सत्यभामा लक्ष्मणा चारुहासिनी षोडशासन् सहस्राणि स्त्रीणाम् अन्यानि चक्रिणः

Sina Sātrājitī, Satyabhāmā, Lakṣmaṇā, at Cāruhāsinī—kabilang sila sa piling ng Panginoong may hawak ng diskus; at bukod sa kanila, may labing-anim na libong iba pang babae bilang mga asawa Niya.

Verse 6

प्रद्युम्नो ऽपि महावीर्यो रुक्मिणस् तनयां शुभाम् स्वयंवरस्थां जग्राह सा च तं तनयं हरेः

Si Pradyumna, na dakila ang tapang, ay nagwagi sa svayaṃvara at nakuha ang mapalad na anak na babae ni Rukmiṇī; at siya man ay pumili kay Pradyumna, ang anak ni Hari.

Verse 7

तस्याम् अस्याभवत् पुत्रो महाबलपराक्रमः अनिरुद्धो रणे रुद्धो वीर्योदधिर् अरिंदमः

Mula sa kanya ay isinilang ang anak na si Aniruddha—makapangyarihan at dakila ang tapang; kahit napaliligiran sa digmaan ay matatag, dagat ng kabayanihan, tagadurog ng mga kaaway.

Verse 8

तस्यापि रुक्मिणः पौत्रीं वरयाम् आस केशवः दौहित्राय ददौ रुक्मी तां स्पर्धन्न् अपि शौरिणा

Hiniling din ni Keśava ang apo ni Rukmī upang pakasalan; ngunit si Rukmī, kahit may tunggalian pa kay Śauri, ay ibinigay siya sa sarili niyang apo sa anak na babae (anak ng kanyang anak na babae).

Verse 10

विवाहे तत्र निर्वृत्ते प्राद्युम्नेः सुमहात्मनः कलिङ्गराजप्रमुखा रुक्मिणं वाक्यम् अब्रुवन्

Nang matapos nang wasto ang kasal ng marangal na si Pradyumna, ang mga hari—pinangungunahan ng hari ng Kaliṅga—ay nagsalita kay Rukmī ng mga salitang nagpasimula sa susunod na pangyayari.

Verse 11

अनक्षज्ञो हली द्यूते तथास्य व्यसनं महत् न जयामो बलं कस्माद् द्यूते नैनं महाद्युते

‘Si Hali (Balarāma) ay hindi bihasa sa laro ng dice, ngunit napakalakas ng kanyang pagkahumaling. Bakit hindi natin siya talunin sa lakas? Sa malaking sugal na ito, hindi natin siya mapagtatagumpayan sa laro.’

Verse 12

तथेति तान् आह नृपान् रुक्मी बलसमन्वितः सभायां सह रामेण चक्रे द्यूतं च वै तदा

Sinabi ni Rukmī sa mga haring iyon, ‘Gayon nga’; at pinalakas ng sariling kapangyarihan, sa bulwagan ay nagdaos siya noon ng laro ng dice kasama si Rāma (Balarāma).

Verse 13

सहस्रम् एकं निष्काणां रुक्मिणा विजितो बलः द्वितीये ऽपि पणे चान्यत् सहस्रं रुक्मिणा जितः

Sa pustahang isang libong niṣka, natalo si Bala (Balarāma) ni Rukmī; at sa ikalawang taya rin, nanalo si Rukmī ng isa pang libong niṣka.

Verse 14

ततो दशसहस्राणि निष्काणां पणम् आददे बलभद्रो ऽजयत् तानि रुक्मी द्यूतविदां वरः

Pagkatapos, itinakda ang taya sa sampung libong niṣka; napanalunan iyon ni Balabhadra. Ngunit si Rukmī—na kinikilalang pinakamagaling sa mga manunugal—ay nagpatuloy pa rin sa paligsahan dahil sa pagmamataas.

Verse 15

ततो जहास स्वनवत् कलिङ्गाधिपतिर् द्विज दन्तान् विदर्शयन् मूढो रुक्मी चाह मदोद्धतः

Pagkatapos, O brahmana, ang pinuno ng Kalinga ay humalakhak nang malakas habang lantad ang mga ngipin; at si Rukmi, nalilinlang at lasing sa pagmamataas, ay nagsalita rin.

Verse 16

अविद्यो ऽयं मया द्यूते बलदेवः पराजितः मुधैवाक्षावलेपान्धो यो ऽवमेने ऽक्षकोविदान्

“Sa aking kamangmangan, natalo ko si Baladeva sa sugal na dice; nabulag ng pagyayabang sa tabla ng sugal, hinamak ko nang walang saysay ang mga tunay na bihasa sa dice.”

Verse 17

दृष्ट्वा कलिङ्गराजानं प्रकाशदशनाननम् रुक्मिणं चापि दुर्वाक्यं कोपं चक्रे हलायुधः

Nang makita ang hari ng Kalinga na nakangising lantad ang mga ngipin, at marinig ang marahas at mapang-insultong salita ni Rukmi, nag-alab sa galit si Halayudha (Balarama).

Verse 18

ततः कोपपरीतात्मा निष्ककोटिं हलायुधः ग्लहं जग्राह रुक्मी च तदर्थे ऽक्षान् अपातयत्

Pagkaraan, si Halayudha (Balarama), na nilamon ng galit ang loob, ay nagpataya ng halagang isang koti na niṣka; at para sa tayang iyon, inihagis ni Rukmi ang dice.

Verse 19

अजयद् बलदेवस् तं प्राहोच्चैस् तं जितं मया मयेति रुक्मी प्राहोच्चैर् अलीकोक्तैर् अलं बल

Tinalo siya ni Baladeva. Ngunit sumigaw si Rukmi nang malakas sa mga salitang kasinungalingan, “Ako ang nanalo—ako ang nanalo!” Pagkaraan ay sinabi, “Sapat na, O Bala.”

Verse 20

त्वयोक्तो ऽयं ग्लहः सत्यं न मयैषो ऽनुमोदितः एवं त्वया चेद् विजितं मया न विजितं कथम्

Tunay na ikaw ang nagmungkahi ng pustahang ito; hindi ako pumayag dito. Kung ayon sa sabi mo ay ikaw ang nanalo, paano ako hindi rin nanalo?

Verse 21

अथान्तरिक्षे वाग् उच्चैः प्राह गम्भीरनादिनी बलदेवस्य तं कोपं वर्धयन्ती महात्मनः

Pagkaraan, mula sa himpapawid ay may tinig na malakas at malalim ang tunog na nagsalita, na lalo pang nagpaalab sa makatarungang poot ni Balarāma.

Verse 22

जितं बलेन धर्मेण रुक्मिणा भाषितं मृषा अनुक्त्वापि वचः किंचित् कृतं भवति कर्मणा

Ang tagumpay ay nakamtan sa lakas na kaisa ng dharma; ngunit ang sinabi ni Rukmī ay kasinungalingan. Kahit walang salitang binibigkas, natatapos ang gawain sa pamamagitan ng kilos.

Verse 23

ततो बलः समुत्थाय कोपसंरक्तलोचनः जघानाष्टापदेनैव रुक्मिणं स महाबलः

Pagkatapos, tumindig si Balarāma, namumula ang mga mata sa poot; at ang makapangyarihan niyang kamay ay ibinagsak si Rukmī gamit lamang ang tabla ng laro.

Verse 24

कलिङ्गराजं चादाय विस्फुरन्तं बलाद् बलः बभञ्ज दन्तान् कुपितो यैः प्रकाशं जहास सः

Sinunggaban ni Bala ang hari ng Kaliṅga na nagpupumiglas, at sa poot ay binasag ang mga ngipin nito sa lakas; at sa kislap ng puting ngipin na nalantad, ang hari’y nagmistulang tumatawa nang nakapanghihilakbot, kahit di niya ibig.

Verse 25

आकृष्य च महास्तम्भं जातरूपमयं बलः जघान ये ऽन्ये तत्पक्षाः भूभृतः कुपितो बलः

Pagkatapos, si Bala na nagngangalit ay hinila palabas ang isang napakalaking haliging ginto, at sa pamamagitan nito ay ibinagsak ang iba pang mga haring tila bundok na nasa panig ng kalaban.

Verse 26

ततो हाहाकृतं सर्वं पलायनपरं द्विज तद् राजमण्डलं सर्वं बभूव कुपिते बले

Pagkatapos, O dalawang-beses-na-ipinanganak, umalingawngaw ang sigawan ng takot at ang lahat ay nagmadaling tumakas; nang sumiklab ang galit ni Bala, nagkagulo ang buong lupon ng mga hari.

Verse 27

बलेन निहतं श्रुत्वा रुक्मिणं मधुसूदनः नोवाच किंचिन् मैत्रेय रुक्मिणीबलयोर् भयात्

Nang marinig na si Rukmin ay nabagsak ni Bala, si Madhusūdana, O Maitreya, ay hindi nagsalita ng anuman dahil sa maselang pag-iingat sa pagitan nina Rukmiṇī at Balarāma.

Verse 28

ततो ऽनिरुद्धम् आदाय कृतोद्वाहं द्विजोत्तम द्वारकाम् आजगामाथ यदुचक्रं स केशवः

Pagkatapos, O pinakamainam na brahman, dinala ni Keśava—ang pinuno ng lakas ng mga Yadu—si Aniruddha matapos ganap ang kasal, at nagbalik sa Dvārakā.