Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

ध्रुवस्य तपः — देवमायाविघ्नाः, विष्णोर्दर्शनम्, स्तुतिः, ध्रुवस्थानप्रदानम्

अत्यरिच्यत सो ऽधश् च तिर्यग् ऊर्ध्वं च वै भुवः त्वत्तो विश्वम् इदं जातं त्वत्तो भूतभविष्यती

atyaricyata so 'dhaś ca tiryag ūrdhvaṃ ca vai bhuvaḥ tvatto viśvam idaṃ jātaṃ tvatto bhūtabhaviṣyatī

Ikaw ay umaapaw lampas sa daigdig—sa ibaba, sa paligid, at sa itaas. Mula sa Iyo isinilang ang buong sansinukob na ito; mula sa Iyo rin ito nananatili sa nagdaan at sa darating.

अत्यरिच्यतexceeded/extended beyond
अत्यरिच्यत:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootअति + √रिच् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (Locative sense/Direction)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/क्रियाविशेषण (adverb of direction)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
तिर्यक्horizontally/across
तिर्यक्:
Adhikarana (Direction)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/क्रियाविशेषण
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (Direction)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
भुवःof the earth/world
भुवः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभुव्/भू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana (Source)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादान
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Adjective)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of विश्वम्)
जातम्has been born/arisen
जातम्:
Kriya (Result state)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त; √जन् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त—भूतकर्मणि/भूतभावे, ‘has arisen’ (predicate adjective)
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana (Source)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादान
भूतभविष्यती(the) past and the future
भूतभविष्यती:
Karta (Subject, implied ‘(it) is’)
TypeNoun
Rootभूत + भविष्यत् (कृदन्त; √भू (धातु) + शतृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व—भूतं च भविष्यत् च (past and future)

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

V
Vishnu
U
Universe (Jagat)

FAQs

It declares Vishnu as both immanent in the cosmos and transcendent beyond spatial limits, establishing Him as the ultimate ground of all realms.

Parāśara frames creation as proceeding from Vishnu: the universe is said to be born from Him and sustained through time—past and future—by His sovereignty.

Vishnu is presented as the Supreme Reality (Para Brahman) from whom the cosmos arises and by whom it is upheld, a key Vaishnava foundation for later Vishishtadvaita and Dvaita readings.