Vamana Purana — Ritadhvaja Aids Galava, Shloka 20
Ritadhvaja’s Aid to Galava and Andhaka’s Infatuation with Gauri
Devanagari script
अथोवाचासुरो मूढो वचनं मन्मथान्धकः कस्येयं चारुसर्वाङ्गी वने चरति सुन्दरी
Transliteration
athovācāsuro mūḍho vacanaṃ manmathāndhakaḥ kasyeyaṃ cārusarvāṅgī vane carati sundarī
Translation
Pagkatapos, ang hangal na Asura na si Andhaka—binulag ni Manmatha (Kāma)—ay nagsalita: “Kaninong pag-aari ang babaeng ito, kaibig-ibig sa bawat sangkap, na naglalakad sa gubat?”
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भ/अनन्तरबोधक अव्यय (then)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असुरःthe demon
असुरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मूढःdeluded
मूढः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; असुरः इति विशेषण
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मन्मथान्धकःAndhaka (overcome by love)
मन्मथान्धकः:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootमन्मथ + अन्धक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (मन्मथेन अन्धकः/मन्मथवशः अन्धकः)
कस्यof whom/whose
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (interrogative pronoun)
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (demonstrative pronoun)
चारुसर्वाङ्गीthe beautiful-limbed one
चारुसर्वाङ्गी:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootचारु + सर्वाङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चरतिwanders/moves
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुन्दरीthe beautiful woman
सुन्दरी:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootसुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इयम् इत्यस्य विशेषण/अपपद
Speakers
Andhaka speaking (address implied to his attendants/companions or to himself within the narrative frame).
Primary Deities
Kama (Manmatha)Parvati (implied by epithet cārusarvāṅgī / girirājasutā from prior verse)
Key ThemesDesire as ‘blindness’ (manmathāndhaka)Objectification and possessive gaze (kasya iyam)Narrative escalation toward adharma and conflict
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "hasya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }