Home›Vamana Purana›Adh. 1›Shloka 17
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Narada Questions Pulastya, Shloka 17

Narada Questions Pulastya: The Vamana Purana Begins and Satī’s Monsoon Lament

Devanagari script

विवान्ति वाता हृदयावदारणा गर्जन्त्यमी लोयधरा महेश्वर स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

Transliteration

vivānti vātā hṛdayāvadāraṇā garjantyamī loyadharā maheśvara sphuranti nīlābhragaṇeṣu vidyuto vāśanti kekāravameva barhiṇaḥ

Translation

Humahampas ang mga hangin na wari’y pumupunit sa puso; umuugong ang mga ulap na tagapagdala ng ulan, O Maheśvara. Kumikislap ang kidlat sa mga pulutong ng madilim na bughaw na ulap, at sumisigaw ang mga paboreal ng “ke-kā”.

Word by Word
विवान्तिblow
विवान्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√vā (वा-धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
वाताःwinds
वाताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हृदय-अवदारणाःheart-rending
हृदय-अवदारणाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛdaya (प्रातिपदिक) + avadāraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हृदयस्य अवदारणाः) — ‘heart-rending’ (agreeing with वाताः)
गर्जन्तिroar
गर्जन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√garj (गर्ज्-धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
अमीthese/those
अमी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
लोय-धराःcloud-bearers (clouds)
लोय-धराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloya (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (loyaṃ dharanti iti) — ‘water-bearing’ (clouds)
महेश्वरO Maheśvara
महेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
स्फुरन्तिflash, quiver
स्फुरन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sphur (स्फुर्-धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
नील-अभ्र-गणेषुin the groups of dark clouds
नील-अभ्र-गणेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक) + abhra (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (नीलानाम् अभ्राणां गणेषु)
विद्युतःlightnings
विद्युतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidyut (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (वैकल्पिक रूप; ‘vidyutaḥ’ as nom.pl.)
वाशन्तिcry, call
वाशन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vāś (वाश्-धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
केकारवम्the ‘kekā’ cry
केकारवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkekārava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
बर्हिणःpeacocks
बर्हिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbarhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
Speakers
Implied Satī’s descriptive address to Śiva (continuation of v.16 context)
Primary Deities
ŚivaSatī
Key Themes
ShaivismPoetic nature-description (ṛtu-varṇana)Omens and atmosphereBhakti through observation of nature
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Nature is presented as a living ‘text’ that can move the heart and prompt spiritual reflection. The verse models attentiveness: recognizing cosmic rhythms can deepen reverence for Īśvara who presides over and pervades them.

It functions as narrative embellishment within carita (episode narration). Such ṛtu-varṇana supports the flow of the story rather than constituting sarga/pratisarga genealogies.

Thunder and lightning commonly signify impending transformation; peacocks are classic markers of the monsoon and of ecstatic response. In a Śaiva frame, the roaring clouds can echo Rudra’s voice, while lightning suggests sudden illumination amidst the ‘dark cloud’ of saṃsāra.

←Previous Verse
Next Verse→