Home›Vamana Purana›Adh. 19›Shloka 11
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Manifestation of Katyayani, Shloka 11

The Manifestation of Katyayani (Durga) and the Humbling of the Vindhya by Agastya

Devanagari script

पादो च लोकप्रपितामहस्य पद्माभिकोशप्रतिमौ बभूवतुः दिवाकराणमपि तेजसाङ्गुलीः कराङ्गुलीश्च वसुतेजसैव

Transliteration

pādo ca lokaprapitāmahasya padmābhikośapratimau babhūvatuḥ divākarāṇamapi tejasāṅgulīḥ karāṅgulīśca vasutejasaiva

Translation

At ang mga paa ng Dakilang Ninuno ng mga daigdig ay naging tulad ng mga usbong ng lotus. Sa liwanag ng mga diyos ng Araw, nalikha ang mga daliri sa paa; at ang mga daliri ng kamay naman ay gayundin, sumibol mula sa ningning ng mga Vasu.

Word by Word
पादःthe foot
पादः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (collective/one foot mentioned)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
लोक-प्रपितामहस्यof the great-grandfather of the worlds (Brahmā)
लोक-प्रपितामहस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + प्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (लोकानां प्रपितामहः = great-grandfather of the worlds, i.e., Brahmā); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पद्म-अभिकोश-प्रतिमौresembling lotus-buds
पद्म-अभिकोश-प्रतिमौ:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + अभिकोश (प्रातिपदिक) + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (पद्मस्य अभिकोशः = lotus-bud/calyx; तस्य प्रतिमा = resembling that); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (agreeing with implied two feet)
बभूवतुःbecame (the two became)
बभूवतुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
दिवाकराणाम्of the suns / of the sun-gods
दिवाकराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिalso/even
अपि:
निपातार्थ (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
तेजसाby splendor
तेजसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अङ्गुलीःfingers/toes
अङ्गुलीः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्गुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
कर-अङ्गुलीःhand-fingers
कर-अङ्गुलीः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक) + अङ्गुली (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (करस्य अङ्गुलीः = fingers of the hand); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
वसु-तेजसाby the Vasus’ splendor
वसु-तेजसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वसूनां तेजः = splendor of the Vasus); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed/only
एव:
निपातार्थ (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (only/indeed)
Speakers
Not explicitly stated in the provided excerpt (dialogue frame not recoverable from snippet).
Primary Deities
Cosmic Forefather (loka-prapitāmaha; progenitor figure)Solar deities (Divākaras)Vasus
Key Themes
Cosmic embodimentVedic deity integrationSymbolism of lotus imageryNon-sectarian synthesis
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse sacralizes even the ‘lowest’ parts (feet) as lotus-like and rooted in cosmic ancestry, implying that the whole embodied order—down to digits—is divine in origin and worthy of disciplined, reverent conduct.

It is ancillary theological description within narrative (carita/anuśaṅga). While it gestures to progenitor/lineage ideas (vaṃśa), its primary function is iconographic mapping rather than genealogical listing.

Lotus-like feet signify purity and transcendence even while ‘touching’ the world; toes from solar radiance suggest guidance, illumination, and ordered movement; fingers from the Vasus signify elemental support and the capacity for action (karma) sustained by cosmic principles.

←Previous Verse
Next Verse→