Vamana Purana — Akhanda Ekadashi Vrata, Shloka 37
Akhaṇḍa-Ekādaśī Vrata and the Vaiṣṇava Protective Hymn; Prelude to the Kātyāyanī–Mahiṣāsura Narrative
Devanagari script
एतदुक्तं भगवता वैष्णवं पञ्जरं महत् पुरा रक्षार्थमीशेन कात्यायन्या द्विजोत्तम
Transliteration
etaduktaṃ bhagavatā vaiṣṇavaṃ pañjaraṃ mahat purā rakṣārthamīśena kātyāyanyā dvijottama
Translation
“Ito ang dakilang Vaiṣṇava na ‘pananggalang na hawla’ (baluting-mantra) na itinuro noon ng Panginoon para sa pag-iingat, O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, kay Kātyāyanī.”
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘उक्तम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
उक्तम्was said
उक्तम्:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः
भगवताby the Lord
भगवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-निर्देश), एकवचन
वैष्णवम्Vaiṣṇava
वैष्णवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पञ्जरम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पञ्जरम्cage/armor (protective frame)
पञ्जरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्जर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पञ्जरम्’ इति विशेषणम्
पुराformerly
पुरा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootरक्षा+अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रयोगः; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (purpose): ‘रक्षायै अर्थम्’ = for protection
ईशेनby the Lord
ईशेन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कात्यायन्याby Kātyāyanī
कात्यायन्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकात्यायनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
द्विजोत्तमO best of twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज+उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमः)
Speakers
Narrative voice (implied) within the Pulastya–Nārada dialogue framework; direct speaker not explicitly marked in this verse
Primary Deities
Viṣṇu (as source/identity of the Vaiṣṇava pañjara)Īśa/Īśvara (likely Śiva as teacher/transmitter)Kātyāyanī (Devī)
Key ThemesVaishnavismShaivismSectarian HarmonyRituals/Mantra (Protection)Devi Tradition
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }