Adhyaya 2

Verse 2.1

अथ पैङ्गलो याज्ञवल्क्यमुवाच— सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यन्तकृद्विभूरीशः कथं जीवत्वमगमदिति ॥१॥

Pagkaraan ay sinabi ni Paiṅgala kay Yājñavalkya: “Paano napasa-kalagayang pagiging indibidwal (jīvatva) ang Īśa, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na lumilikha, nag-iingat, at lumulutas sa lahat ng daigdig?”

Verse 2.2

स होवाच याज्ञवल्क्यः— स्थूलसूक्ष्मकारणदेहोद्भवपूर्वकं जीवेश्वरस्वरूपं विविच्य कथयामीति; सावधानेनैकाग्रतया श्रूयताम्। ईशः पञ्चीकृतमहाभूतलेशानादाय व्यष्टिसमष्ट्यात्मकस्थूलशरीराणि यथाक्रममकरोत्। कपालचर्म...

Sinabi ni Yājñavalkya: “Ipapaliwanag ko, matapos ang wastong paghiwalay, ang likas ng jīva at ng Īśvara, mula sa pinagmulan ng katawang magaspang, maselan, at sanhi; makinig nang may pag-iingat at iisang-tutok. Si Īśa, sa pagkuha ng mga bahagi ng limang dakilang elemento matapos ang pañcīkaraṇa, ay lumikha ayon sa pagkakasunod ng mga katawang magaspang—pang-indibidwal at pang-kabuuan. Ang bungo, balat, bituka, buto, laman at kuko ay bahagi ng lupa. Ang dugo, ihi, laway, pawis at iba pa ay bahagi ng tubig. Ang gutom, uhaw, init, pagkalito, pagnanasa sa pakikipagtalik at iba pa ay bahagi ng apoy. Ang paggalaw, pag-angat/paglabas, paghinga at iba pa ay bahagi ng hangin. Ang pagnanasa, galit at iba pa ay bahagi ng espasyo. Ang kabuuang ito, na naipon sa pamamagitan ng karma, na may balat at iba pa, na pinagbabatayan ng pagkakakilanlan sa pagkabata at iba pang kalagayan, at tahanan ng maraming kapintasan—ito ang katawang magaspang.”

Verse 2.3

अथापञ्चीकृतमहाभूतरजोंशभागत्रयसमष्टितः प्राणमसृजत्। प्राणापानव्यानोदानसमानाः प्राणवृत्तयः। नागकूर्मकृकरदेवदत्तधनञ्जया उपप्राणाः। हृदासननाभिकण्ठसर्वाङ्गानि स्थानानि। आकाशादिरजोगुणतुरीयभागेन कर्मेन्द्रिय...

Pagkatapos, mula sa kabuuan ng tatlong bahagi ng rajas ng mga dakilang elemento na hindi pa napapañcīkaraṇa, nilikha Niya ang prāṇa. Ang prāṇa, apāna, vyāna, udāna, at samāna ang mga pag-andar ng prāṇa. Ang nāga, kūrma, kṛkara, devadatta, at dhanañjaya ang mga upaprāṇa. Ang puso, āsana (luklukan), pusod, lalamunan, at lahat ng mga sangkap ng katawan ang kanilang kinaroroonan. Mula sa ikaapat na bahagi ng katangiang rajas simula sa espasyo, nilikha Niya ang mga organo ng pagkilos: pananalita, mga kamay, mga paa, puwit, at ari; ang kanilang mga saklaw ay pagsasalita, paghawak, paglakad, pagdumi, at pagdanas ng ligaya. Gayon din, mula sa kabuuan ng tatlong bahagi ng sattva, nilikha Niya ang panloob na kasangkapan (antaḥkaraṇa): isip (manas), talino (buddhi), citta, at ego (ahaṅkāra); ang kanilang mga saklaw ay pagnanais/layon, pagpapasya, pag-alaala, pag-aangkin ng “ako,” at pagsisiyasat. Ang lalamunan, bibig, pusod, puso, at gitna ng kilay ang kanilang mga luklukan. Mula sa ikaapat na bahagi ng sattva, nilikha Niya ang mga organo ng kaalaman: tainga, balat, mata, dila, at ilong; ang kanilang mga saklaw ay tunog, haplos, anyo, lasa, at amoy. Ang mga diyos na namamahala ay: mga Direksiyon, Hangin, Araw, Varuṇa (Pracetas), ang Aśvin, Apoy, Indra, Upendra, at Kamatayan; at gayundin ang Buwan, Viṣṇu, ang Apat-na-Mukha (Brahmā), at Śambhu bilang mga panginoon ng kausal na kaayusan.”

Verse 2.4

अथान्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमयाः पञ्च कोशाः। अन्नरसेनैव भूत्वान्नरसेनाभिवृद्धिं प्राप्यान्नरसमयपृथिव्यां यद्विलीयते सोऽन्नमयकोशः। तदेव स्थूलशरीरम्। कर्मेन्द्रियैः सह प्राणादिपञ्चकं प्राणमयकोशः। ...

Ngayon, ang limang balabal (pañca-kośa) ay: balabal na mula sa pagkain, balabal na mula sa hiningang-buhay (prāṇa), balabal na mula sa isip, balabal na mula sa talino, at balabal na mula sa kaligayahan. Yaong nabuo sa katas ng pagkain, lumago sa katas ng pagkain, at sa huli’y nalulusaw sa lupa na binubuo ng katas ng pagkain—iyan ang balabal ng pagkain; iyan nga ang magaspang na katawan. Kasama ng mga sangkap ng pagkilos, ang limang pangkat na nagsisimula sa prāṇa ay ang balabal ng hiningang-buhay. Kasama ng mga sangkap ng kaalaman, ang buddhi (talino) ang balabal ng talino. Ang tatlong balabal na ito ang maselang katawan. Ang kamangmangan sa sariling tunay na anyo ang balabal ng kaligayahan; iyon ang sanhiang katawan.

Verse 2.5

अथ ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं कर्मेन्द्रियपञ्चकं प्राणादिपञ्चकं वियदादिपञ्चकमन्तःकरणचतुष्टयं कामकर्मतमांस्यष्टपुरम्॥५॥

Ngayon: ang limang sangkap ng kaalaman, ang limang sangkap ng pagkilos, ang limang pangkat na nagsisimula sa prāṇa, ang limang pangkat na nagsisimula sa kalawakan (ang limang elemento), ang apat na bahagi ng panloob na kasangkapan (antaḥkaraṇa), pati pagnanasa, gawa, at mga kadiliman (tamas)—ito ang tinatawag na “lungsod ng walo”.

Verse 2.6

ईशाज्ञया विराजो व्यष्टिदेहं प्रविश्य बुद्धिमधिष्ठाय विश्वत्वमगमत्। विज्ञानात्मा चिदाभासो विश्वो व्यावहारिको जाग्रत्स्थूलदेहाभिमानी कर्मभूरिति च विश्वस्य नाम भवति॥६॥

Sa utos ng Panginoon, si Virāj ay pumasok sa indibidwal na katawan at, na nananahan bilang tagapangasiwa sa buddhi, ay umabot sa kalagayang Viśva. Ang sarili ng pag-alam, ang repleksiyon ng kamalayan (cid-ābhāsa), ay si Viśva—ang pangkaraniwang tagaganap—na kumikilala sa magaspang na katawan sa kalagayang gising (jāgrat); at ang “karmabhū” (larangan ng gawa) ay isa ring pangalan ni Viśva.

Verse 2.7

ईशाज्ञया सूत्रात्मा व्यष्टिसूक्ष्मशरीरं प्रविश्य मन अधिष्ठाय तैजसत्वमगमत्। तैजसः प्रातिभासिकः स्वप्नकल्पित इति तैजसस्य नाम भवति॥७॥

Sa utos ng Panginoon, ang Sūtrātman ay pumasok sa indibiduwal na banayad na katawan at namahala sa isipan, at nakamit ang kalagayang Taijasa. “Taijasa” ang tawag sapagkat ito’y prātibhāsika—huwad na paglitaw na iniisip sa panaginip; ito ang pangalan ng Taijasa.

Verse 2.8

ईशाज्ञया मायोपाधिरव्यक्तसमन्वितो व्यष्टिकारणशरीरं प्रविश्य प्राज्ञत्वमगमत्। प्राज्ञोऽविच्छिन्नः पारमार्थिकः सुषुप्त्यभिमानीति प्राज्ञस्य नाम भवति॥८॥

Sa utos ng Panginoon, ang upādhi ng māyā na kaugnay ng di-nahahayag (avyakta) ay pumasok sa sanhi o kausal na katawan ng indibidwal at nakamit ang kalagayang Prājña. “Prājña” ay di-nahihiwalay, itinuturing na pāramārthika, ang nag-aangkin ng malalim na pagtulog; ito ang pangalan ng Prājña.

Verse 2.9

अव्यक्तलेशाज्ञानाच्छादितपारमार्थिकजीवस्य तत्त्वमस्यादिवाक्यानि ब्रह्मणैकतां जगुः, नेतरयोर्व्यावहारिकप्रातिभासिकयोः॥९॥

Para sa jīva sa antas na pāramārthika, na natatakpan ng bahagyang kamangmangan mula sa di-nahahayag, ang mga pahayag gaya ng “Tat tvam asi” ay nagpapahayag ng kaisahan sa Brahman; hindi para sa dalawa pang iba—ang vyāvahārika at ang prātibhāsika.

Verse 2.10

अन्तःकरणप्रतिबिम्बितचैतन्यं यत्तदेवावस्थात्रयभाग्भवति। स जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थाः प्राप्य घटीयन्त्रवदुद्विग्नो जातो मृत इव स्थितो भवति॥१०॥

Ang kamalayang nasasalamin sa panloob na sangkap (antaḥkaraṇa) lamang ang nakikibahagi sa tatlong kalagayan. Pagdaan sa gising, panaginip, at mahimbing na tulog, ito’y nababalisa na parang makinang may orasan, at tumitigil na wari’y patay.

Verse 2.11

अथ जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिमूर्च्छामरणाद्यवस्थाः पञ्च भवन्ति। तत्तद्देवताग्रहान्वितैः श्रोत्रादिज्ञानेन्द्रियैः शब्दाद्यर्थविषयग्रहणज्ञानं जाग्रदवस्था भवति। तत्र भ्रूमध्यं गतो जीव आपादमस्तकं व्याप्य कृषि...

Ngayon, may limang kalagayan: gising, panaginip, mahimbing na tulog, himatay, at kamatayan. Ang kaalamang sumasaklaw sa mga bagay gaya ng tunog at iba pa sa pamamagitan ng mga pandamang pangkaalaman, mula sa tainga, na may kani-kaniyang namumunong diyos, ay ang kalagayang gising. Doon, ang jīva ay tumutungo sa gitna ng mga kilay, lumalaganap mula paa hanggang ulo, nagiging tagagawa ng lahat ng kilos—pagsasaka, pakikinig, at iba pa—at nagiging tumatanggap ng kani-kaniyang bunga. Pagdating sa ibang daigdig, siya rin ang tumitikim ng bungang natipon ng karma. Gaya ng isang hari na napagod sa pakikitungo sa daigdig, siya’y tumitindig na dumaraan sa landas upang pumasok sa panloob na tahanan.

Verse 2.12

करणोपरमे जाग्रत्संस्कारोत्थप्रबोधवद्ग्राह्यग्राहकरूपस्फुरणं स्वप्नावस्था भवति। तत्र विश्व एव जाग्रद्व्यवहारलोपान्नाडीमध्यं चरंस्तैजसत्वमवाप्य वासनारूपकं जगद्वैचित्र्यं स्वभासा भासयन् यथेप्सितं स्वयं भ...

Kapag humupa ang mga kasangkapan (ng pag-alam), ang biglang paglitaw sa anyo ng bagay at tumitingin—na parang paggising na ibinubunsod ng mga bakas mula sa kalagayang gising—ang siyang kalagayang panaginip. Doon, ang mismong Viśva, dahil napawi ang mga gawain ng paggising, ay gumagalaw sa gitna ng mga nāḍī, nagiging Taijasa, at sa sariling liwanag ay pinasisinag ang sari-saring daigdig na hinubog ng mga vāsanā (nakatagong hilig), at siya rin ang tumatamasa ayon sa nais.

Verse 2.13

चित्तैककरणा सुषुप्त्यवस्था भवति। भ्रमविश्रान्तशकुनिः पक्षौ संहृत्य नीडाभिमुखं यथा गच्छति तथा जीवोऽपि जाग्रत्स्वप्नप्रपञ्चे व्यवहृत्य श्रान्तोऽज्ञानं प्रविश्य स्वानन्दं भुङ्क्ते॥१३॥

Ang kalagayan ng mahimbing na tulog ay yaong ang isip ay nagiging iisang kasangkapan, walang pagkakaiba-iba. Gaya ng ibong napagod sa pagala-gala, itinitiklop ang mga pakpak at bumabalik sa pugad, gayon din ang jīva: matapos kumilos sa daigdig ng paggising at panaginip, sa pagkapagod ay pumapasok sa kamangmangan (mahimbing na tulog) at tinatamasa ang sariling kaligayahang likas.

Verse 2.14

अकस्मान्मुद्गरदण्डाद्यैस्ताडितवद्भयाज्ञानाभ्यामिन्द्रियसङ्घातैः कम्पन्निव मृततुल्या मूर्च्छा भवति॥१४॥

Bigla, na wari’y tinamaan ng maso, pamalo, at iba pa, dahil sa takot at kamangmangan, ang kabuuan ng mga pandama ay tila nanginginig; kaya sumisibol ang pagkahimatay (mūrcchā), na halos katulad ng kamatayan.

Verse 2.15

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिमूर्च्छावस्थानामन्या ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं सर्वजीवभयप्रदा स्थूलदेहविसर्जनी मरणावस्था भवति॥१५॥

Bukod sa mga kalagayan ng paggising, panaginip, mahimbing na tulog, at pagkahimatay, may kalagayan ng kamatayan: mula kay Brahmā hanggang sa kumpol ng damo, ito’y nagbibigay ng takot sa lahat ng nilalang at nagiging pagbitaw sa magaspang na katawan.

Verse 2.16

कर्मेन्द्रियाणि ज्ञानेन्द्रियाणि तत्तद्विषयान् प्राणान् संहृत्य कामकर्मान्वितोऽविद्याभूतवेष्टितो जीवो देहान्तरं प्राप्य लोकान्तरं गच्छति। प्राक्कर्मफलपाकेनावर्तान्तरकीटवद्विश्रान्तिं नैव गच्छति॥१६॥

Matapos tipunin at bawiin ang mga pandamang gumagawa, ang mga pandamang nakaaalam, ang kani-kanilang mga bagay, at ang mga hininga-buhay (prāṇa), ang jīva—kasama ang pagnanasa at gawa, at nababalot ng avidyā—ay nakakamit ang ibang katawan at napapasa ibang daigdig. Hanggang sa mahog ang bunga ng dating karma, hindi siya lubusang nakaaabot sa pamamahinga, gaya ng uod na lumilipat mula sa isang ipuipo patungo sa iba.

Verse 2.17

सत्कर्मपरिपाकतो बहूनां जन्मनामन्ते नृणां मोक्षेच्छा जायते। तदा सद्गुरुमाश्रित्य चिरकालसेवया बन्धं मोक्षं कश्चित्प्रयाति॥१७॥

Mula sa paghinog ng mabubuting gawa, sa wakas ng maraming kapanganakan, sumisibol sa tao ang pagnanais sa mokṣa. Noon, sa pagkanlong sa tunay na Guru (Sadguru) at sa mahabang paglilingkod, may isang nakakamit ang paglaya mula sa pagkagapos.

Verse 2.18

अविचारकृतो बन्धो विचारान्मोक्षो भवति। तस्मात्सदा विचारयेत्। अध्यारोपापवादतः स्वरूपं निश्चयीकर्तुं शक्यते। तस्मात्सदा विचारयेज्जगज्जीवपरमात्मनो जीवभावजगद्भावबाधे प्रत्यगभिन्नं ब्रह्मैवावशिष्यत इति॥१८॥

Ang pagkagapos ay nalilikha ng kawalan ng pagsisiyasat; mula sa pagsisiyasat ay sumisilang ang paglaya. Kaya dapat laging magsiyasat. Sa pamamagitan ng adhyāropa–apavāda, ang paglalapat at saka pag-aalis, natitiyak ang tunay na anyo. Kaya laging siyasatin ang daigdig, ang jīva, at ang Paramātman: kapag napawi ang mga paniwalang ‘pagka-jīva’ at ‘pagka-daigdig’, Brahman lamang—di-naiiba sa panloob na Sarili—ang nananatili.