Adhyaya 9

Verse 1

ब्रह्मोवाच । यदि सृष्टं मया सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तदा मूर्तिमिमां त्यक्त्वा भवः सृष्टो मयाऽधुना

Wika ni Brahmā: “Kung tunay na nilikha ko ang tatlong daigdig, ang gumagalaw at di-gumagalaw, kung gayon—pagkatapos iwan ang anyong ito—nawa’y malikha ko ngayon si Bhava (Śiva).”

Verse 2

पितामहमहत्त्वं स्यात्तथा शीघ्रं विधीयताम् । ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा विष्णुना स प्रमोदितः

“Nawa’y maitatag ang kadakilaan at tungkuling ‘Pitāmaha’—gawin ito nang madali.” Nang marinig ang mga salita ni Brahmā, siya’y pinasaya ni Viṣṇu.

Verse 3

महदाश्चर्यजनके संप्राप्तो गिरिमूर्द्धनि । न विचारस्त्वयाकार्यः कर्त्तव्यं ब्रह्मभाषितम्

“Sa sandaling ito na nagbubunga ng dakilang kababalaghan, ngayong narating mo ang tuktok ng bundok, huwag kang mag-alinlangan; ang sinabi ni Brahmā ay dapat isagawa.”

Verse 4

तथेत्युक्त्वा शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । ब्रह्मा ययौ मेरुशृंगं मनसः शिरसि स्थितम्

Pagkasabi, “Gayon nga,” naglaho si Panginoong Śiva sa mismong lugar. Pagkaraan, nagtungo si Brahmā sa tuktok ng Meru, na nasa korona ng isipan—na nararating sa banal na pasiya.

Verse 5

तपस्तेपे प्रजानाथो वेदोच्चारणतत्परः । अथर्ववेदोच्चरणं यावच्चक्रे पितामहः

Ang Panginoon ng mga nilalang ay nagsagawa ng pag-aayuno at pagninilay, nakatuon sa pagbigkas ng mga Veda. Si Pitāmaha ay nagpatuloy sa pagbigkas ng Atharva Veda hangga’t kinakailangan.

Verse 6

मुखाद्रुद्रः समभवद्रौद्ररूपो भवापहः । अर्द्धनारीनरवपुर्दुष्प्रेक्ष्योऽतिभयंकरः

Mula sa bibig ni Brahmā ay sumibol si Rudra—nakapanghihilakbot ang anyo, tagapag-alis ng gapos ng sanlibutan. Ang kanyang katawan ay kalahating babae at kalahating lalaki, mahirap titigan, lubhang nakakatakot.

Verse 7

विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चांतर्दधे भयात् । तथोक्तोसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाऽकरोत्

Sinabi ni Brahmā, “Hatiin mo ang iyong sarili,” at dahil sa takot ay naglaho siya. Sa gayong utos, si Rudra ay naging dalawa: pagkababae at pagkalalaki.

Verse 8

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः । एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः

Hinati niya ang panlalaking anyo sa sampung bahagi, at muli’y ginawa itong iisa. Sila ang ipinahayag na labing-isang Rudra, mga panginoon ng tatlong daigdig.

Verse 9

कृत्वा नामानि सर्वेषां देवकार्ये नियोजिताः । विभज्य पुनरीशानी स्वात्मानं शंकराद्विभोः

Matapos italaga ang mga pangalan sa kanilang lahat, sila’y inatasan sa mga gawain ng mga deva. Pagkaraan, si Īśānī, na hinati ang sariling diwa mula kay Śaṅkara, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ay tumindig nang hiwalay.

Verse 10

महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता । तामाह भगवान्ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव

Sa utos ni Mahādeva, lumapit siya kay Pitāmaha (Brahmā). Sinabi ng mapalad na Brahmā sa kanya: “Maging anak na babae ka ni Dakṣa.”

Verse 11

सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत्प्रजापतेः । नियोगाद्ब्रह्मणो दक्षो ददौ रुद्राय तां सतीम्

Sa utos niya, siya’y nagpakita bilang anak na babae ng Prajāpati. At sa tagubilin ni Brahmā, ibinigay ni Dakṣa ang Satī na iyon kay Rudra bilang asawa.

Verse 12

दाक्षीं रुद्रोऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत् । अथ ब्रह्मा बभाषे तं सृष्टिं कुरु सतीपते

Tinanggap din ni Rudra, ang may tangan ng trident, si Dākṣī (Satī) bilang tunay na kanya. Pagkatapos ay nagsalita si Brahmā sa kanya: “O panginoon ni Satī, isagawa mo ang paglikha.”

Verse 13

रुद्र उवाच । सृष्टिर्मया न कर्त्तव्या कर्त्तव्या भवता स्वयम् । पालनं विष्णुना कार्यं संहर्ताऽहं व्यवस्थितः

Wika ni Rudra: “Hindi ako ang dapat gumawa ng paglikha; ikaw mismo ang dapat gumawa nito. Ang pag-iingat ay kay Viṣṇu; ako’y itinatag bilang tagapagwasak.”

Verse 14

स्थाणुवत्संस्थितो यस्मा त्तस्मात्स्थाणुर्भवाम्यहम्

Sapagkat ako’y nananatiling nakatindig na parang haliging di matinag, kaya ako’y nakikilala sa banal na pangalang “Sthāṇu”.

Verse 15

रजोरूपाः सत्त्वरूपास्तमोरूपाश्च ये नराः । सर्वे ते भवता कार्या गुणत्रयविभागतः

(Wika ni Brahmā:) “Yaong mga nilalang na may likas na rajas, may likas na sattva, at may likas na tamas—likhain mo silang lahat ayon sa pagkakahati ng tatlong guṇa.”

Verse 16

यदा ते तामसैः कार्यं तदा रौद्रो भव स्वयम् । यदा ते राजसैः कार्यं तदा त्वं राजसो भव । सात्त्विकैस्ते यदा कार्यं तदा त्वं सात्त्विको भव

“Kapag ang iyong gawain ay humihingi ng tamas, maging mabagsik (raudra) ka sa sarili mong kalooban. Kapag rajas ang kailangan, maging rajasic ka. At kapag sattva ang kailangan, maging sattvic ka.”

Verse 17

ईश्वर उवाच । इत्याज्ञाप्य च ब्रह्माणं स्वयं सृष्ट्यादिकर्मसु । गृहीत्वा तां सतीं रुद्रः कैलासमधितिष्ठति

Wika ni Īśvara: “Sa gayon, matapos utusan si Brahmā tungkol sa mga gawain ng paglikha at iba pa, isinama ni Rudra si Satī at nanahan sa Kailāsa.”

Verse 18

दक्षः कालेन महता हरस्यालयमाययौ

Pagkaraan ng mahabang panahon, dumating si Dakṣa sa tahanan ni Hara (Śiva).

Verse 19

अथ रुद्रः समुत्थाय कृतवान्गौरवं बहु । ततो यथोचितां पूजां न दक्षो बहु मन्यते

Pagkatapos ay tumindig si Rudra at nagpakita ng dakilang paggalang. Ngunit si Dakṣa ay hindi nagbigay-halaga sa pagsambang magalang na inihandog ayon sa nararapat.

Verse 20

तदा वै तमसाविष्टः सोऽधिकं ब्राह्मणः शुभः । पूजामनर्घ्यामन्विच्छञ्जगाम कुपितो गृहम्

Noon, sinakmal ng tamas, ang dakilang at dating mapalad na brahmana (si Dakṣa), na naghahanap ng walang kapantay na parangal, ay umuwi nang galit.

Verse 21

कदाचित्तां गृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः । भर्त्रा सह विनिंद्यैनां भर्त्सयामास वै रुषा

Minsan, nang dumating si Satī sa kanyang bahay, si Dakṣa—lubhang di-nalulugod—ay nilait siya kasama ang kanyang asawa at pinagalitan siya sa galit.

Verse 22

पंचवक्त्रो दशभुजो मुखे नेत्रत्रयान्वितः । कपर्द्दी खंडचंद्रोसौ तथासौ नीललोहितः

“Siya’y may limang mukha at sampung bisig; sa mukha niya’y naroon ang tatlong mata. Siya si Kapardī, tagapagdala ng naputol na gasuklay na buwan; at siya rin si Nīlalohita.”

Verse 23

कपाली शूलहस्तोऽसौ गजचर्मावगुंठितः । नास्य माता न च पिता न भ्राता न च बान्धवः

“Siya si Kapālī, may tangan na may trisula; balot siya ng balat ng elepante. Wala siyang ina ni ama, wala ring kapatid o kamag-anak.”

Verse 24

सर्पास्थिमंडितग्रीवस्त्यक्त्वा हेमविभूषणम् । भिक्षया भोजनं यस्य कथमन्नं प्रदास्यति

Ang leeg Niya’y pinalamutian ng mga ahas at mga buto, at tinalikdan ang mga palamuting ginto. Siya na ang pagkain ay nakukuha sa pamamalimos—paano Siya makapagkakaloob ng pagkain sa iba?

Verse 25

कदाचित्पूर्वतो याति गच्छन्याति स पश्चिमे । दक्षिणस्यां वृषो याति स्वयं याति स चोत्तरे

Kung minsan Siya’y patungong silangan; ngunit sa paglakad ay wari’y patungong kanluran. Ang toro Niya’y patungong timog, samantalang Siya mismo’y patungong hilaga.

Verse 26

तिर्यगूर्ध्वमधो याति नैव याति न तिष्ठति । इति चित्रं चरित्रं ते भर्त्तुर्नान्यस्य दृश्यते

Siya’y kumikilos nang pahilis, paitaas at pababa; gayunma’y hindi Siya tunay na “umaalis,” ni kailanman ay nananatiling nakatigil. Ganyan ang kamangha-mangha at kabalintunaang gawi ng iyong Panginoon—na di nakikita sa iba.

Verse 27

निर्गुणः स गुणातीतो निःस्नेहो मूकवत्स्थितः । सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः पठ्यते भुवनत्रये

Siya’y walang katangian, lampas sa lahat ng katangian; walang pagkapit, nananatiling tila tahimik. Siya ang lubos na nakaaalam, ang sumasaklaw sa lahat, ang Lahat—ganyan Siya ipinahahayag sa tatlong daigdig.

Verse 28

कदाचिन्नैव जानाति न शृणोति न पश्यति । दैत्यानां दानवानां च राक्षसानां ददाति यः

Kung minsan Siya’y tila hindi nakaaalam, hindi nakaririnig, hindi nakakakita; ngunit Siya rin ang nagkakaloob ng biyaya maging sa mga Daitya, Danava, at Rakshasa.

Verse 29

न चास्य च पिता कश्चिन्न च भ्रातास्ति कश्चन । एक एव वृषारूढो नग्नो भ्रमति भूतले

Wala siyang ama ni sinumang kapatid. Mag-isa, nakasakay sa toro, hubad, siya’y gumagala sa ibabaw ng daigdig.

Verse 30

न गृहं न धनं गोत्रमनादिनिधनोव्ययः । स्थिरबुद्धिर्न चैवासौ क्रीडते भुवनत्रये

Wala siyang bahay, wala siyang yaman, wala siyang angkan—walang simula, walang wakas, di nasisira. Taglay ang matatag na kamalayan, siya’y naglalaro sa tatlong daigdig.

Verse 31

कदाचित्सत्यलोके सौ पातालमधितिष्ठति । गिरिसानुषु शेतेऽसावशिवोपि शिवः स्मृतः

Kung minsan siya’y nananahan sa Satyaloka; kung minsan nama’y namamayani sa Patala. Siya’y nahihimlay sa mga dalisdis ng bundok—bagama’t wari’y ‘di-mapalad’, siya’y inaalala bilang Śiva, ang Mapalad na Panginoon.

Verse 32

श्रीखंडादीनि संत्यज्य सदा भस्मावगुंठितः । सर्वदेति वचः सत्यं किमन्यत्स प्रदास्यति

Tinalikuran niya ang sandalwood at mga katulad nito, at laging nababalutan ng banal na abo. Totoo ang salitang “Siya’y nagbibigay sa lahat”; ano pa nga ba ang hindi niya ipagkakaloob?

Verse 33

धिक्त्वां जामातरं धिक्तं ययोः स्नेहः परस्परम् । तस्य त्वं वल्लभा भार्या स च प्राणाधिकस्तव

Kahihiyan sa iyo, at kahihiyan sa manugang na iyon—sa inyong dalawa na ang pag-ibig ay para lamang sa isa’t isa! Ikaw ang minamahal niyang asawa, at siya nama’y higit mong mahal kaysa sariling buhay.

Verse 34

न च पित्रास्ति ते कार्यं न मात्रा न सखीषु च । केवलं भर्तृभक्ता त्वं तस्माद्गच्छ गृहान्मम

Dito, wala ka nang tungkulin sa iyong ama, sa iyong ina, ni sa iyong mga kasama. Tanging sa iyong asawa ka lamang tapat at deboto; kaya lumisan ka na ngayon mula sa aking bahay.

Verse 35

अन्ये जामातरः सर्वे भर्तुस्तव पिनाकिनः । त्वमद्यैवाशु चास्माकं गृहाद्गच्छ वरं प्रति

Ang lahat ng ibang manugang ay para sa karaniwang mga asawa; ngunit ang iyong asawa ay si Pinākin—si Śiva, ang may tangan ng busog. Kaya ngayong araw din, magmadali kang lumisan sa aming bahay at tumungo sa iyong mapapangasawa.

Verse 36

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शंकरप्रिया । विनिंद्य पितरं दक्षं ध्यात्वा देवं महेश्वरम्

Nang marinig niya ang mga salitang iyon, ang Diyosa—minamahal ni Śaṅkara—ay sinaway ang kanyang amang si Dakṣa at, sa pagninilay sa Panginoong Maheśvara, itinuon ang isip kay Śiva lamang.

Verse 37

श्वेतवस्त्रा जले स्नात्वा ददाहात्मानमात्मना । याचितस्तु शिवो भर्त्ता पुनर्जन्मांतरे तया

Nakasuot ng puting kasuotan, naligo siya sa tubig at, sa sariling pasya, inialay ang kanyang katawan sa apoy. Pagkaraan, sa ibang kapanganakan, hiniling niya si Śiva bilang asawa.

Verse 38

पिता मे हिमवानस्तु मेनागर्भे भवाम्यहम् । अत्रांतरे हिमवता तपसा तोषितो हरः । प्रत्यक्षं दर्शनं दत्त्वा हिमवंतं वचोऽब्रवीत्

“Nawa’y si Himavān ang maging aking ama, at nawa’y ipanganak ako mula sa sinapupunan ni Menā.” Samantala, si Hara (Śiva) ay nalugod sa pag-aayuno at pagninilay ni Himavān; nagpakita Siya nang hayagan, nagkaloob ng darśana, at nagsalita kay Himavān.

Verse 39

एषा दत्ता सुता तुभ्यं परिणेष्यामि तामहम् । देवानां कार्य्यसिद्ध्यर्थं गिरिराजो भविष्यसि

“Ipinagkakaloob ko sa iyo ang anak na dalagang ito; pakakasalan ko siya. Upang matupad ang layon ng mga deva, ikaw ay magiging hari ng mga bundok.”

Verse 40

आत्ममूर्त्तौ प्रविष्टां तां ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

Nang malaman ng Panginoong Maheśvara na siya’y pumasok sa sariling likas na anyo (at iniwan ang katawan), nag-alab ang galit niya; dumating siya sa bahay ni Dakṣa at isinumpa ito.

Verse 41

त्यक्त्वा देहमिमं ब्राह्म्यं क्षत्रियाणां कुले भव । स्वायंभुवत्वं संत्यज्य दक्ष प्राचेतसो भव

“Iwan mo ang katawang ito na isinilang sa angkan ng Brahmana, at ipanganak sa lahing Kṣatriya. Talikdan ang katayuang Svāyambhuva; O Dakṣa, maging Prācetasa ka.”

Verse 42

स्वस्यां सुतायामूढायां पुत्रमुत्पादयिष्यसि । एवं शप्त्वा महादेवो ययौ कैलासपर्वतम्

“Sa sarili mong naliligaw na anak na babae, magluluklok ka ng isang anak na lalaki.” Pagkasabi ng sumpang iyon, si Mahādeva ay nagtungo sa Bundok Kailāsa.

Verse 43

स्वायभुवोऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । भवानीं स सुतां लब्ध्वा गिरिस्तुष्टो हिमा लयः

Sa paglipas ng panahon, maging si Dakṣa na Svāyambhuva ay naging Prācetasa. At nang makamtan ni Himālaya si Bhavānī bilang anak na babae, nagalak ang hari ng mga bundok.

Verse 44

मेनापि तां सुतां लब्ध्वा धन्यं मेने गृहाश्रमम् । तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम्

Si Menā rin, nang makamtan ang anak na babae, ay inakalang pinagpala ang kanyang buhay-pamilya. Nang makita ang dalagang may magandang mukha na isinisilang—na wari’y ayon sa sariling kalooban—siya’y nagalak sa kanyang kapalaran.

Verse 45

मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम् । पश्य बालामिमां राजन्राजीवसदृशाननाम्

Si Menā, asawa ni Himavān, ay nagsabi sa panginoon ng mga bundok: “O Hari, masdan mo ang batang ito, ang mukha’y tulad ng lotus.”

Verse 46

हिताय सर्वभूतानां जातां च तपसा शुभाम् । सोऽपि दृष्ट्वा महादेवीं तरुणादित्यसन्निभाम्

Para sa kapakanan ng lahat ng nilalang, siya’y isinilang sa pamamagitan ng mapalad na pag-aayuno at pagninilay. Siya man, nang makita ang Dakilang Diyosa na nagniningning na tila sumisikat na araw, ay tumingin nang may pagkamangha at paggalang.

Verse 47

कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम् । अष्टहस्तां विशालाक्षीं चंद्रावयवभूषणाम्

Nakita niya siya na may buhol-buhol na buhok, may apat na mukha, may tatlong mata, at lubhang maningning—may walong kamay, malalaking mata, at pinalamutian ng mga hiyas na anyong buwan.

Verse 48

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा तु सुविह्वलः । भीतः कृतांजलिः स्तब्धः प्रोवाच परमेश्वरीम्

Yumukod siya na ang ulo’y sumayad sa lupa, at napaurong sa tindi ng kanyang liwanag. Sa takot na may paggalang, nanatiling di gumagalaw, pinagtagpo ang mga palad at nagsalita sa Kataas-taasang Diyosa.

Verse 49

हिमवानुवाच । का त्वं देवि विशालाक्षि शंस मे संशयो महान्

Wika ni Himavān: “O Diyosa na malalawak ang mga mata, sino ka? Ipaalam mo sa akin—malaki ang aking pag-aalinlangan.”

Verse 50

देव्युवाच । मां विद्धि परमां शक्तिं महेश्वरसमाश्रयाम् । अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यंति मुमुक्षवः

Sumagot ang Diyosa: “Kilalanin mo Ako bilang Kataas-taasang Śakti, na nananahan kay Mahādeva. Ako ang iisa, di-nasisira, walang kapantay—na minamasdan ng mga naghahangad ng moksha.”

Verse 51

दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम् । एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम्

“Ipinagkakaloob Ko sa iyo ang banal na paningin—masdan ang aking anyong makapangyarihan.” Pagkasabi nito, siya mismo ang nagkaloob kay Himavān ng tunay na pag-unawa.

Verse 52

सूर्यकोटिप्रतीकाशं तेजोबिंबं निराकुलम् । ज्वाला मालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम्

Nasdan niya ang isang bilog ng kaningningan na kumikislap na tila sampung milyong araw—payapa at di-nagugulo—hitik sa libo-libong kuwintas ng apoy, na wari’y sandaang apoy ng wakas ng panahon.

Verse 53

दंष्ट्राकरालमुद्धर्षं जटामंडलमंडितम् । प्रशांतं सौम्यवदनमनंताश्चर्यसंयुतम्

Nakakatindig-balahibo sa nakalitaw na pangil at sa matinding pagkamakapangyarihan, ngunit pinalamutian ng bilog ng jata—payapa, may maamong mukha, puspos ng walang hanggang kababalaghan.

Verse 54

चंद्रावयवलक्ष्माणं चंद्रकोटिसमप्रभम् । किरीटिनं गदाहस्तं नुपुरैरुपशोभितम्

May mga tanda na tila buwan at nagniningning na parang liwanag ng sampung milyong buwan; may korona, may hawak na pamalo (gada), at lalo pang pinalamutian ng mga pulseras sa bukung-bukong.

Verse 55

दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । शंखचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम्

Nakasuot ng banal na mga kuwintas ng bulaklak at kasuutang makalangit, pinahiran ng samyong pang-langit; taglay ang kabibe (shankha) at diskong banal (chakra), kahanga-hangang pagmasdan—tatlong-mata at nakabalot sa balat.

Verse 56

अंडस्थं चांडबाह्यस्थं बाह्यमभ्यंतरं परम् । सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वालंकारसंयुतम्

Namataan niya ang Kataas-taasan—naroroon sa loob ng kosmikong itlog at nasa ibayo rin nito; panlabas at panloob, lampas sa lahat—puspos ng lahat ng kapangyarihan, maningning at dalisay, at may lahat ng banal na palamuti.

Verse 57

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमान पदांबुजम् । सर्वतः पाणिपादांतं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्

Ang mga paang-loto Niya ay sinasamba nina Brahmā, Indra, Upendra (Viṣṇu), at ng mga panginoon ng mga Yogin; Siya’y may mga kamay at paa sa lahat ng panig, at may mga mata, ulo, at mukha sa bawat dako.

Verse 58

सर्वमावृत्य तिष्ठंतं ददर्श परमेश्वरम् । दृष्ट्वा नन्दीश्वरं देवं देव्या महेश्वरं परम्

Nakita niya si Parameśvara na nakatindig at bumabalot sa lahat ng bagay. Pagkakita kay Nandīśvara—ang diyos—nakita rin niya ang Kataas-taasang Maheśvara kasama ang Diyosa.

Verse 59

भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः । आत्मन्याधाय चात्मानमोंकारं समनुस्मरन्

Bagaman nababalot ng banal na pangamba, nagalak ang kanyang puso; ang haring iyon ay nagtipon ng sarili sa loob at walang humpay na nag-alaala sa Oṃkāra (Om).

Verse 60

नाम्नामष्टसहस्रेण स्तुत्वाऽसौ हिम वान्गिरिः

Pagkaraan, si Himavān—ang marangal na panginoon ng mga bundok—ay nagpuri (sa Diyos) sa pamamagitan ng walong libong banal na pangalan.

Verse 61

भूयः प्रणम्य भूतात्मा प्रोवाचेदं कृतांजलिः । यदेतदैश्वरं रूपं जातं ते परमेश्वरि

Muling yumukod ang marangal ang loob, at nakapagdaupang-palad ay nagsalita: “O Parameśvarī, ang makapangyarihang anyong ito na nahayag mula sa Iyo—”

Verse 62

भीतोऽस्मि सांप्रतं दृष्ट्वा तत्त्वमन्यत्प्रदर्शय । एवमुक्ता च सा देवी तेन शैलेन पार्वती

“Natakot ako ngayon sa aking nakita; ipakita mo sa akin ang ibang tunay na prinsipyo (ibang katotohanan).” Nang masambit ito ng bundok, si Pārvatī, ang Diyosa, ay (tumugon).

Verse 63

संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं परम् । नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगंधिकम्

Inurong niya ang nakapanghihilakbot na pagpapakita, at inihayag ang isa pang kataas-taasang anyo—gaya ng talulot ng bughaw na lotus, at mabango tulad ng bughaw na lotus mismo.

Verse 64

द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम् । रक्तपादांबुजतलं सुरक्तकरपल्लवम्

Nagpakita Siya nang banayad—may dalawang mata at dalawang bisig, pinalamutian ng bughaw-itim na mga hibla ng buhok; mapula ang talampakan ng Kanyang mga paang-lotus, at ang malalambot Niyang kamay ay matingkad na mapula.

Verse 65

श्रीमद्विशालसद्वृत्तं ललाटतिलकोज्ज्वलम् । भूषितं चारुसर्वांगं भूषणैरतिकोमलम्

Maluwalhati at maningning Siya—malapad at ganap ang sukat ng Kanyang anyo; sa Kanyang noo ay kumikislap ang maningning na tilaka. Ang Kanyang magagandang sangkap ay pinalamutian ng mga alahas, lubhang maselan at marikit.

Verse 66

दधानं चोरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम् । ईषत्स्मितं सुबिंबोष्ठं नूपुरारावशोभितम्

Sa Kanyang dibdib ay suot ang isang malapad na kuwintas na yari sa ginto; may banayad na ngiti at mga labing tulad ng hinog na bungang bimba, at lalo Siyang nagningning sa matamis na tunog ng Kanyang mga nūpura sa bukung-bukong.

Verse 67

प्रसन्नवदनं दिव्यं चारुभ्रूमहिमास्पदम् । तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः । भयं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम्

Ang Kanyang mukha ay payapa at dibino, luklukan ng ningning na pinapaganda ng Kanyang maririkit na kilay. Nang makita ang gayong anyo, ang pinakadakila sa mga bundok ay itinakwil ang takot; nagalak ang puso at nagsalita sa Kataas-taasang Diyosa.

Verse 68

हिमवानुवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलाः क्रियाः । यन्मे साक्षात्त्वमव्यक्ता प्रसन्ना दृष्टिगोचरा । इदानीं किं मया कार्यं तन्मे ब्रूहि महेश्वरि

Wika ni Himavān: “Ngayong araw ay ganap ang aking pagsilang; ngayong araw ay namunga ang aking mga gawa—sapagkat Ikaw, ang Di-nahahayag (Avyakta), ay buong biyayang nagpakitang tuwiran sa aking paningin. Ano ngayon ang dapat kong gawin? Ituro Mo sa akin, O Maheśvarī.”

Verse 69

महेश्वर्युवाच । शिवपूजा त्वया कार्या ध्यानेन तपसा सदा । अहं तस्मै प्रदातव्या केनचित्कारणेन वै

Wika ni Maheśvarī: “Dapat mong sambahin si Śiva sa lahat ng panahon—sa pamamagitan ng pagninilay at pagtitika. Sapagkat sa isang banal na layunin, ako’y itinalagang ihandog sa Kanya.”

Verse 70

यादृशस्तु त्वया दृष्टो ध्येयो वै तादृशस्त्वया । एक एव शिवो देवः सर्वाधारो धराधरः

“Kung paano mo Siya nakita, gayon mo rin Siya pagnilayan. Iisa lamang si Śiva—ang Panginoon ng mga diyos, sandigan ng lahat, O tagapasan ng daigdig.”

Verse 71

सारस्वत उवाच । तपश्च कृतवान्रुद्रः समागम्य हिमाचलम् । तस्योमा परमां भक्तिं चकार शिवसंनिधौ

Sinabi ni Sārasvata: “Nang dumating si Rudra sa Himācala, nagsagawa Siya ng pagtitika; at doon, si Umā, sa mismong harapan ni Śiva, ay naghandog ng sukdulang debosyon.”

Verse 72

देवकार्येण केनापि देवो वै ज्ञापितः प्रभुः । उपयेमे हरो देवीमुमां त्रिभुवनेश्वरीम्

Sa isang gawaing itinakda ng mga deva, ang Panginoon ay naipabatid nang nararapat; at si Hara ay pinakasalan ang Diyosa Umā, ang Reyna ng tatlong daigdig.

Verse 73

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः । विनिंद्य पूर्ववैरेण गंगाद्वारेऽयजद्धरिम्

Ang haring Dakṣa, anak ni Prācetas, ay dati nang isinumpa ni Śambhu. Dahil sa dating alitan, nilapastangan niya Siya at nagsagawa ng yajña para kay Hari sa Gaṅgādvāra.

Verse 74

देवाश्च यज्ञभागार्थमाहूता विष्णुना स्वयम् । सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुंगवाः

Ang mga diyos, na naghahangad ng kanilang bahagi sa handog na yajña, ay personal na ipinatawag ni Viṣṇu; at kasama ng lahat ng mga muni, dumating doon ang mga pinakadakilang rishi.

Verse 75

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शंकरेण विनाऽगतम् । दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

Nang makita ang buong kapulungan ng mga diyos na dumating na wala si Śaṅkara, ang brahminong rishi na si Dadhīci ay nagsalita kay Dakṣa, anak ni Prācetas.

Verse 76

दधीचिरुवाच । ब्रह्माद्यास्तु पिशाचांता यस्याज्ञानुविधायिनः । स हि वः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

Sinabi ni Dadhīci: “Mula kay Brahmā hanggang sa mga piśāca, lahat ay sumusunod sa Kanyang utos. Ang mismong Rudra na iyon ay naririto ngayon sa gitna ninyo—bakit hindi siya sambahin ayon sa wastong ritwal?”

Verse 77

दक्ष उवाच । सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः । न मंत्रा भार्यया सार्द्धं शंकरस्येति नेष्यते

Sinabi ni Dakṣa: “Sa lahat ng yajña, walang bahaging itinakda para sa kanya. At hindi rin tinatanggap na si Śaṅkara ay tawagin sa mga mantra kasama ang kanyang asawa.”

Verse 78

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः । शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

Matapos pagtawanan si Dakṣa, ang dakilang muni, sa galit, ay nagsalita ng mga salitang ito habang nakikinig ang lahat ng mga diyos; sapagkat siya mismo ay puspos ng ganap na kaalaman.

Verse 79

यतः प्रवृत्तिर्विश्वात्मा यश्चासौ भुवनेश्वरः । न त्वं पूजयसे रुद्रं देवैः संपूज्यते हरः

Siya na pinagmumulan ng lahat ng pagkilos—ang Kaluluwa ng sansinukob, ang Panginoon ng mga daigdig—ngunit hindi mo sinasamba si Rudra, bagaman si Hara ay lubos na sinasamba ng mga diyos.

Verse 80

दक्ष उवाच । अस्थिमालाधरो नग्नः संहर्ता तामसो हरः । विषकंठः शूलहस्तः कपाली नागवेष्टितः

Wika ni Dakṣa: “Si Hara ay may kuwintas na buto, hubad, tagapagwasak, may likas na kadiliman (tāmasa)—may lalamunang lason, may hawak na trident, may dalang bungo, at nababalutan ng mga ahas.”

Verse 81

ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्योऽसौ सनातनः । सत्त्वात्मकोऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

Sapagkat ang Panginoon ang lumikha ng sanlibutan, ang Walang-hanggang Guro. Ang Mapalad na iyon, na may likas na sattva, ay sinasamba sa lahat ng ritwal at gawain.

Verse 82

दधीचिरुवाच । किं त्वया भगवानेष सहस्रांशुर्न दृश्यते । सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

Sinabi ni Dadhīci: “Bakit hindi mo nakikilala ang Mapalad na Panginoong ito, ang may sanlibong sinag? Siya ang tanging tagapagwasak ng lahat ng daigdig, ang mismong Panahon, ang Kataas-taasang Panginoon.”

Verse 83

एष रुद्रो महादेवः कपर्द्दी चाग्रणीर्हरः । आदित्यो भगवान्सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

Ito si Rudra—Mahādeva—Kapardī at Hara, ang pinakapanguna. Siya ang Āditya, ang pinagpalang Araw; ang may bughaw na leeg, ang mapulang nagniningning.

Verse 85

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः । बाढमित्यब्रुवन्दक्षं तस्य साहाय्यकारिणः

Nang masabi iyon, nagtipon ang mga pantas na muni, sabik na masaksihan. Sumagot sila kay Dakṣa, “Mangyari nawa,” at sila’y naging mga katuwang niya.

Verse 86

तपसाविष्टमनसो न पश्यंति वृषध्वजम् । सहस्रशोऽथ शतशो बहुशोऽथ य एव हि

Dahil ang isip ay sinakmal ng kanilang pag-aayuno at pagtapa, hindi nila namasdan si Vṛṣadhvaja (Śiva na may watawat ng toro)—bagaman Siya’y naroroon sa libo-libo, sa daan-daan, sa sari-saring anyo.

Verse 87

देवांश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः । नापश्यन्देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

Ang lahat ng mga deva—mula kay Vāsava (Indra)—ay dumating upang kunin ang kanilang bahagi sa handog, ngunit hindi nila nakita ang Panginoong Īśāna (Śiva) saanman; si Nārāyaṇa, si Hari lamang ang nakita.

Verse 88

रुद्रं क्रोधपरं दृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मासनाद्ययौ । अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम्

Nang makita si Rudra na nag-aalab sa galit, tumindig si Brahmā mula sa kanyang luklukan at lumabas. At nang ang Mapalad na Panginoon ay maglaho sa paningin, hinarap ni Dakṣa si Nārāyaṇa, si Hari.

Verse 89

रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम् । प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षोऽथ निर्भयः

Si Dakṣa mismo ay lumapit upang manangan sa Diyos, Tagapangalaga ng mga daigdig. Pagkaraan, walang takot, muli niyang pinasimulan ang handog na yaon.

Verse 90

रक्षको भगवान्विष्णुः शरणागतरक्षकः । पुनः प्राहाध्वरे दक्षं दधीचो भगवन्नृप

Ang Tagapagtanggol ay si Bhagavān Viṣṇu, ang tagapagligtas ng mga lumalapit upang magkanlong. Pagkaraan, sa handog na yajña, muling nagsalita si Dadhīca kay Dakṣa—O hari.

Verse 91

निर्भयः शृणु दक्ष त्वं यज्ञभंगो भवि ष्यति । अपूज्यपूजनाद्दक्ष पूज्यस्य च विवर्जनात्

Makinig ka, Dakṣa, nang walang takot: ang yajña ay mawawasak—sapagkat pinararangalan mo ang di karapat-dapat, at pinababayaan mo ang tunay na karapat-dapat sambahin.

Verse 92

नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः । असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानता

Ang tao ay magkakamit ng malaking kasalanan—walang alinlangan—sa lugar na pinapaboran ang masasama at hinahamak ang mabubuti.

Verse 93

दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः । एवमुक्त्वा स विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः

Doon, ang mabagsik na parusang ginawa ng mga deva ay agad na babagsak. Pagkasabi nito, ang brahmin na rishi ay nagwika ng sumpa laban sa mga napopoot sa Panginoon.

Verse 94

यस्माद्बहिष्कृतो देवो भवद्भिः परमेश्वरः । भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वेऽपीश्वरविद्विषः

Sapagkat itinaboy ninyo ang Diyos na Kataas-taasang Panginoon, kayong lahat—mga napopoot kay Īśvara—ay magiging mga tagalabas sa Tatlong Veda.

Verse 95

मिथ्यारीतिसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रभाषिणः । प्राप्ते कलियुगे घोरे कलिजैः किल पीडिताः

Susunod sila sa huwad na kaugalian at asal, at magsasalita ng kunwa’y kaalaman; at pagdating ng kakila-kilabot na Panahon ng Kali, tunay ngang pahihirapan sila ng mga kasamaan na isinilang ng Kali.

Verse 96

कृत्वा तपोबलं घोरं गच्छध्वं नरकं पुनः । भविष्यति हृषीकेशः स्वामी वोऽपि पराङ्मुखः

Kahit magsagawa kayo ng kakila-kilabot na pag-aayuno at magtipon ng lakas ng tapas, muli pa rin kayong mapupunta sa impiyerno; at si Hṛṣīkeśa (Viṣṇu), bagaman inyong Panginoon, ay tatalikod din sa inyo.

Verse 97

सारस्वत उवाच । एवमुक्त्वा स ब्रह्मर्षिर्विरराम तपोनिधिः । जगाम मनसा रुद्रमशेषाध्वरनाशनम्

Sinabi ni Sārasvata: Pagkasabi niyon, ang Brahmarṣi—karagatan ng tapas—ay tumahimik. Pagkaraan, sa lakas ng isip, lumapit siya kay Rudra, ang sumisira sa lahat ng paghahandog (kapag ito’y napapariwara).

Verse 98

एतस्मिन्नंतरे देवी महादेवं महेश्वरम् । गत्वा विज्ञापयामास ज्ञात्वा दक्षमखं शिवा

Samantala, ang Diyosa Śivā, nang malaman ang tungkol sa paghahandog ni Dakṣa, ay nagtungo kay Mahādeva Maheśvara at ipinaalam sa kanya ang pangyayari.

Verse 99

देव्युवाच । दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि । तेन त्वं दूषितः पूर्वमहं चातीव दुःखिता । विनाशयस्व तं यज्ञं वरमेनं वृणोम्यहम्

Wika ng Diyosa: Sa isang dating kapanganakan, ang aking ama na si Dakṣa ay nagsasagawa ng paghahandog. Dahil doon, ikaw ay minsang nilapastangan, at ako nama’y labis na nagdalamhati. Kaya wasakin mo ang handog na iyon—iyan ang biyayang pinipili ko.

Verse 100

सारस्वत उवाच । एवं विज्ञापितो देव्या देवदेवो महेश्वरः । ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

Wika ni Sārasvata: Nang ipabatid ito ng Diyosa, si Maheśvara, Panginoon ng mga diyos, ay agad na nagpalitaw kay Rudra, na may hangaring wasakin ang paghahandog ni Dakṣa.

Verse 101

सहस्रशिरसं क्रूरं सहस्राक्षं महाभुजम् । सहस्रपाणिं दुर्द्धर्षं युगांतानलसन्निभम्

Siya’y may sanlibong ulo, mabagsik; sanlibong mata, makapangyarihang bisig; sanlibong kamay, di-mapipigil—gaya ng apoy sa wakas ng isang yugto ng panahon.

Verse 102

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शंखचक्रधरं प्रभुम् । दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

May pangil na nakapanghihilakbot at nakakatakot pagmasdan, ang Panginoon ay may hawak na kabibe at diskong banal; tangan niya ang tungkod, umuugong ang dakilang sigaw, taglay ang busog na Śārṅga, at pinalamutian ng banal na abo.

Verse 103

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् । स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृतांजलिः

Siya’y nakilala sa pangalang Vīrabhadra, na may kasamang mga diyos. Pagkapanganak na pagkapanganak, tumindig siya sa harap ng Panginoon ng mga diyos, na magkadikit ang mga palad sa paggalang.

Verse 104

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शमस्तु तं । विनिन्द्य मां स यजते गंगाद्वारे गणेश्वर

Sinabi ni Śiva sa kanya: “Wasakin mo ang paghahandog (makha) ni Dakṣa at tapusin ito. Matapos niya akong insultuhin, isinasagawa pa rin niya ang ritwal na iyon sa Gaṅgādvāra—O panginoon ng aking mga gaṇa!”

Verse 105

ततो बंधप्रमुक्तेन सिंहेनेव च लीलया । वीरभद्रेण दक्षस्य नाशार्थं रोम चोद्धुतम्

Pagkaraan, si Vīrabhadra—gaya ng leon na nakawala sa gapos, na wari’y naglalaro—ay yumanig sa balahibo ng kanyang katawan, upang wasakin si Dakṣa.

Verse 106

रोम्णा सहस्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता । रोमजा इति विख्यातास्तत्र साहाय्यकारिणः

Mula sa mga balahibong iyon, pinalaya ng marunong na iyon ang libu-libong Rudra. Sila’y nakilala bilang “Romaja” (isinilang sa balahibo), at doon ay naging mga katulong niya.

Verse 107

शूलशक्तिगदाहस्ता दण्डोपलकरास्तथा । कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

May tangan silang, sibat at pamalo; ang ilan ay may tungkod at bato. Ang mababangis na tagasunod, waring si Rudra na apoy ng Panahon, ay umatungal at pinayanig ang sampung dako.

Verse 108

सर्वे वृषसमारूढाः सभा र्याश्चातिभीषणाः । समाश्रित्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

Silang lahat ay nakasakay sa mga toro, kakila-kilabot ang anyo; kasama ang kanilang mga kabiyak, sumilong sila sa pinuno ng mga Gaṇa at tumungo sa paghahandog ni Dakṣa.

Verse 109

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगीतिनादितम् । वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभि नादितम्

Yaon ay hitik sa libu-libong dalagang makalangit, umaalingawngaw sa awit ng mga Apsaras; sagana sa tunog ng vīṇā at plauta, at umuugong sa pagbigkas ng mga Veda.

Verse 110

दृष्ट्वा दक्षं समासीनं देवैब्रह्मर्षिभिः सह । उवाच स वृषारूढो दक्षं वीरः स्मयन्निव

Nang makita si Dakṣa na nakaupo kasama ng mga deva at mga brahmarṣi, ang bayaning nakasakay sa toro ay nagsalita kay Dakṣa na wari’y nakangiti.

Verse 111

वयं ह्यचतुराः सर्वे शर्वस्यामितते जसः । भागार्थलिप्सया प्राप्ता भागान्यच्छ त्वमीप्सितान्

“Tunay na kaming lahat ay salat sa dunong sa harap ni Śarva na may di-masukat na ningning. Dumating kami na naghahangad ng bahagi; ipagkaloob mo ang mga bahaging inaakala mong nararapat.”

Verse 112

भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् । ततो वयं विनिश्चित्य करिष्यामो यथोचितम्

“Ipahayag nang malinaw: ‘Ang bahagi ay dapat ibigay sa inyo, hindi sa amin.’ Pagkaraan, magpapasya kami ayon doon at kikilos nang nararapat.”

Verse 113

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरःसराः

Nang masabihan nang gayon ng marangal na pinuno ng mga Gaṇa, ang mga pinangungunahan ni Prajāpati (Dakṣa) ay tumugon.

Verse 114

देवा ऊचुः । प्रमाणं नो विजानीथ भागं मंत्रा इति धुवम्

Sinabi ng mga Deva: “Tunay na ang mga Mantra ang nakaaalam ng may-kapangyarihang tuntunin tungkol sa bahagi sa handog na yajña; ito’y tiyak.”

Verse 115

मंत्रा ऊचुः । सुरा यूयं तमोभूतास्तमोपहतचेतसः । ये नाध्वरस्य राजानं पूजयेयुर्महेश्वरम्

Wika ng mga Mantra: “O mga diyos, kayo’y naging dilim; ang inyong isip ay tinamaan ng pagkalito, sapagkat hindi ninyo sinasamba si Maheśvara, ang Panginoong naghahari sa handog na sakripisyo.”

Verse 116

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वदेवतनुर्हरः । गण उवाच । पूज्यते सर्वयज्ञेषु कथं दक्षो न पूजयेत्

“Si Īśvara—si Hara—ang katawan ng lahat ng mga diyos at Panginoon ng lahat ng nilalang.” Wika ng Gaṇa: “Sinasamba Siya sa bawat yajña; paano ngang hindi Siya sasambahin ni Dakṣa?”

Verse 117

मंत्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः । यस्मादसह्यं तस्मान्नो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

Kayong namamaga sa pagmamataas ng kapangyarihan ay hindi tumanggap sa kapangyarihan at patotoo ng mga banal na mantra. Yamang di na matiis ang kapalaluan na ito, ngayon ay wawasakin ko ang inyong pagmamataas.

Verse 118

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां देवोऽहन्गणपुंगवः । गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

Pagkasabi nito, hinampas ng banal na pinuno ng mga gaṇa ang bulwagan ng paghahandog; at ang nagngangalit na mga panginoon ng gaṇa ay binunot ang mga haliging yūpa at inihagis palayo.

Verse 119

प्रस्तोतारं सहोतारमध्वर्युं च गणेश्वरः । गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गंगास्रोतसि चिक्षिपुः

Sinunggaban ng mga panginoon ng gaṇa, na nakapanghihilakbot ang anyo, ang prastotṛ, ang udgātṛ, at ang adhvaryu, at silang lahat ay inihagis sa agos ng Ilog Gaṅgā.

Verse 120

वीरभद्रोऽपि दीप्तात्मा वज्रयुक्तं करं हरेः । व्यष्टंभयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

Si Vīrabhadra man ay nag-aalab ang diwa at di matinag; pinigil niya ang bisig ni Hari na may lakas na tila vajra, at gayundin ay sinupil niya ang mga kamay ng iba pang mga naninirahan sa langit.

Verse 121

भगनेत्रे तथोत्पाट्य कराग्रेणैव लीलया । निहत्य मुष्टिना दंडैः सप्ताश्वं च न्यपातयत्

Sa dulo lamang ng mga daliri, na wari’y paglalaro, inagaw niya ang mga mata ni Bhaga; saka niya ibinagsak si Daṇḍa sa isang suntok, at pinatumba rin si Saptāśva.

Verse 122

तथा चंद्रमसं देवं पादांगुष्ठेन लीलया । धर्षयामास वलवान्स्मयमानो गणेश्वरः

Gayundin, nakangiti, ang makapangyarihang panginoon ng mga gaṇa ay nilapastangan at sinupil ang diyos ng Buwan sa pamamagitan ng hinlalaki ng paa, na wari’y laro lamang.

Verse 123

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया । जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वरान्

Pinutol niya ang dalawang kamay ng diyos na Apoy at hinila ang dila nito na wari’y paglalaro; saka niya tinapakan sa ulo, maging ang mga dakilang muni—mga panginoon sa hanay ng mga asceta—ay kanyang tinamaan.

Verse 124

तथा विष्णुं सगरुडं समायातं महाबलः । विव्याध निशितैर्बाणैः स्तंभयित्वा सुदर्शनम्

Gayundin, nang dumating si Viṣṇu kasama si Garuḍa, ang mandirigmang napakalakas ay unang pinahinto ang pag-ikot ng Sudarśana cakra, saka siya tinusok ng matutulis na palaso.

Verse 125

ततः सहस्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान्बहून् । वैनतेयादभ्यधिकान्गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

Pagkaraan, nilikha ni Bhadra ang libu-libong Garuḍa—marami pa ang higit na malakas kaysa kay Vainateya; at ang mga Garuḍang iyon ay sumugod sa mismong Garuḍa.

Verse 126

तान्दृष्ट्वा गरुडो धीमान्पलायनपरोऽभवत् । तत्स्थितो माधवो वेगाद्यथा गौः सिंहपीडिता

Nang makita sila, ang marunong na Garuḍa ay nagtuon sa pagtakas; at si Mādhava na naiwan doon ay nayanig ng biglang lakas—gaya ng bakang pinahihirapan ng leon.

Verse 127

अंतर्हिते वैनतेये विष्णौ च पद्मसंभवः । आगत्य वारयामास वीरभद्रं शिवप्रियम्

Nang maglaho si Viṣṇu, ang nakasakay kay Vainateya, dumating ang Isinilang sa Loto (Brahmā) at pinigil si Vīrabhadra, ang minamahal ni Śiva.

Verse 128

प्रसादयामास स तं गौरवात्परमेष्ठिनः । तेऽदृश्यं नैव जानंति रुद्रं तत्रागतं सुराः

Dahil sa paggalang sa Kataas-taasan (Brahmā), sinikap niyang payapain siya; at ang mga diyos doon ay hindi man lamang nakilala si Rudra na dumating, sapagkat siya’y di-nakikita.

Verse 129

स देवो विष्णुना ज्ञातो ब्रह्मणा च दधीचिना । तुष्टाव भगवान्ब्रह्मा दक्षो विष्णुदिवौकसः

Ang Panginoong iyon ay nakilala ni Viṣṇu, ni Brahmā, at ni Dadhīci. Pagkaraan, pinuri siya nina Brahmā, Dakṣa, at ng mga nilalang sa langit na deboto ni Viṣṇu.

Verse 130

विशेषात्पार्वतीं देवीमीश्वरार्द्धशरीरिणीम् । स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

Lalo na, si Dakṣa ay yumukod na magkadikit ang mga palad at nagpuri sa Diyosa Pārvatī—yaong kabahagi ng kalahating katawan ng Panginoon—sa sari-saring banal na himno.

Verse 131

ततो भगवती प्राह प्रहसंती महेश्वरम् । त्वमेव जगतः स्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः

Pagkaraan, ang Mapalad na Diyosa, na nakangiti, ay nagsalita kay Maheśvara: “Ikaw lamang ang lumikha ng sanlibutan, ang wumawasak, at ang tagapangalaga.”

Verse 132

अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौ कसः । ततः प्रहस्य भगवान्कर्पद्दी नीललोहितः । उवाच प्रणतान्देवान्दक्षं प्राचेतसं हरः

Si Dakṣa at ang mga diyos ay karapat-dapat ding tumanggap ng biyaya ng Panginoon. Pagkaraan, ang Mapalad na Nīlalohita, na nakangiti, ay nagsalita si Hara sa mga diyos na nakadapa at kay Dakṣa, anak ni Prācetas.

Verse 133

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् । संपूज्यः सर्वयज्ञेषु प्रथमं देवकर्मणि

“Humayo kayo, lahat ng mga diyos; ako’y nalulugod sa inyo. Sa bawat paghahandog, ako ang dapat sambahin muna, sa pinakasimula ng banal na ritwal.”

Verse 134

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् । त्यक्त्वा लोकेषणामेनां मद्भक्तो भव यत्नतः

“At ikaw rin, Dakṣa, dinggin mo ang aking salita na nagbibigay-ingat sa lahat ng paraan: talikuran mo ang pagnanasa sa papuri ng mundo, at magsikap kang maging deboto ko.”

Verse 135

भविष्यसि गणेशानः कल्पांतेऽनुग्रहान्मम । तावत्तिष्ठ ममादेशात्स्वाधिकारेषु निर्वृतः । इत्युक्त्वाऽदर्शनं प्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

“Sa aking biyaya, sa wakas ng kalpa ikaw ay magiging Gaṇeśāna. Hanggang doon, ayon sa aking utos, manatili kang payapa sa iyong mga tungkulin at kapangyarihan.” Pagkasabi nito, ang Panginoong may di-masukat na liwanag ay naglaho sa paningin ni Dakṣa.

Verse 136

दधीचिना शिवो दृष्टो विज्ञप्तः शापमोचने । कथं शापं मया दत्तं तरिष्यंति तवाज्ञया

Nakita ni Dadhīci si Śiva at nagsumamo para sa pagkalaya sa sumpa, na nagsasabi: “Ang sumpang ibinigay ko—paano nila ito malalampasan sa iyong kautusan?”

Verse 137

शिव उवाच । भविष्यंति त्रयी बाह्याः संप्राप्ते तु कलौ युगे । पठिष्यंति च ये वेदास्ते विप्राः स्वर्गगामिनः

Wika ni Śiva: “Pagdating ng Kali Yuga, lilitaw ang mga taong nasa labas ng tatlong Veda. Ngunit ang mga brāhmaṇa na patuloy na nag-aaral at bumibigkas ng mga Veda ay makaaabot sa langit.”

Verse 138

आगमा विष्णुरचिताः पठ्यन्ते ये द्विजातिभिः । तेपि स्वर्गं प्रयास्यंति मत्प्रसादान्न संशयः

Ang mga Āgama na nilikha ni Viṣṇu—kapag pinag-aralan ng mga “dalawang-beses na isinilang” (dwija)—sila man ay makararating sa langit sa aking biyaya; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 139

कलिकालप्रभावेन येषां पाठो न विद्यते । गृहस्थधर्माचरणं कर्तव्यं मम पूजनम्

Sa bisa ng panahon ng Kali, yaong hindi makapagbigkas ng mga kasulatan ay dapat magsagawa ng dharma ng maybahay at sumamba sa akin.

Verse 140

अवश्यं च मया कार्यं तेषां पापविमोचनम् । भिक्षां भ्रमामि मध्याह्ने अतीते भस्मगुंठितः

Tiyak na tungkulin kong iligtas sila sa kanilang mga kasalanan. Paglampas ng katanghaliang-tapat, balot ng abo, ako’y naglilibot upang mamalimos ng limos.

Verse 141

जटाजूटधरः शांतो भिक्षापात्रकरो द्विजः । यो ददाति च मे भिक्षां स्वर्गं याति स मानवः

Isang mapayapang dalawahang-ipinangan, may buhol-buhol na buhok at may hawak na mangkok ng limos—sinumang magbigay sa akin ng limos sa anyong iyon, siya’y tutungo sa langit.

Verse 142

उपानहौ वा च्छत्रं वा कौपीनं वा कमंडलुम् । यो ददाति तपस्विभ्यो नरो मुक्तः स पातकैः । दधीचेः स वरान्दत्त्वा वभाषे सह विष्णुना

Maging sandalyas, o payong, o bahag, o banga ng tubig—sinumang maghandog ng mga ito sa mga asceta, siya’y napapalaya sa kasalanan. Matapos igawad ang mga biyaya kay Dadhīci, nagsalita siya nang gayon sa piling ni Viṣṇu.

Verse 143

रुद्र उवाच । यस्ते मित्रं स मे मित्रं यस्ते रिपुः स मे रिपुः । यस्त्वां पूजयते विष्णो स मां पूजयते ध्रुवम्

Wika ni Rudra: Ang sinumang kaibigan mo ay kaibigan ko; ang sinumang kaaway mo ay kaaway ko. O Viṣṇu, sinumang sumasamba sa iyo ay tiyak na sumasamba rin sa akin.

Verse 144

यः स्तौति त्वां स मां स्तौति प्रियो यस्ते स मे प्रियः । अहं यत्र च तत्र त्वं नास्ति भेदः परस्परम्

Sinumang pumupuri sa iyo ay pumupuri sa akin; sinumang mahal mo ay mahal ko rin. Kung saan ako naroon, naroon ka rin—walang pagkakaiba sa pagitan natin.

Verse 145

कृष्ण उवाच । एवमेतत्परं देव वक्तव्यं यत्तथैव तत् । अर्द्धनारीनरवपुर्यदा दृष्टो मया पुरा

Wika ni Kṛṣṇa: “Ganyan nga, O Kataas-taasang Panginoon; ang sinabi mo ay dapat tanggapin nang lubos na gayon din. Noong una, minsan kong nasilayan ang anyong ang katawan ay kalahating babae at kalahating lalaki…”

Verse 146

नेयं नारी मया दृष्टा दृष्टं रूपं किलात्मनः । शंखचक्रगदाहस्तं वनमालाविभूषितम्

Hindi babae ang aking nakita; tunay ngang ang nasilayan ko ay ang sarili kong anyo—may hawak na kabibe, diskong banal, at pamalo, at pinalamutian ng garlandang gubat.

Verse 147

श्रीवत्सांकं पीतवस्त्रं कौस्तुभेन विराजि तम् । द्वितीयार्द्धं मया दृष्टं शूलहस्तं त्रिलोचनम्

Nakita ko ang isang kalahati na may tanda ng Śrīvatsa, nakadamit ng dilaw, nagniningning sa hiyas na Kaustubha; at ang ikalawang kalahati ay nakita kong may tatlong mata, may hawak na trident sa kamay.

Verse 148

चंद्रावयवसंयुक्तं जटाजूटकपालिनम् । एकीभावं प्रपन्नोहं यथा पूर्वं तथाऽधुना । न मां गौरी प्रपश्येत प्रपश्यामि तथैव च

Nakita ko ang anyong iyon na may palamuting gasuklay na buwan, may buhol-buhol na jata, at may dalang mangkok na bungo. Ako’y sumilong sa pagkakaisang ito—gaya ng dati, gayon din ngayon. Huwag nawa akong makita ni Gaurī; at ako man ay titingin (sa kanya) sa gayon ding paraan, gaya ng una.

Verse 149

ईश्वर उवाच । आवयोरंतरं नास्ति चैकरूपावुभावपि । यो जानाति स जानाति सत्यलोकं स गच्छति

Wika ni Īśvara: “Walang pagkakaiba sa pagitan natin; tunay, tayong dalawa ay iisang anyo. Ang sinumang nakauunawa nito ay tunay na nakaaalam—at siya’y tutungo sa Satyaloka.”

Verse 150

इत्युक्त्वा स ययौ तत्र कैलासं पर्वतोत्तमम् । कृष्णोपि मंदरं प्राप्तो देवकार्येण केनचित्

Pagkasabi niya nang gayon, siya’y umalis mula roon patungong Kailāsa, ang pinakadakilang bundok. At si Kṛṣṇa man ay nakarating sa Mandara, dahil sa isang banal na layuning itinakda ng mga diyos.

Verse 151

अत्रांतरे दैत्यराजो महादेवप्रसादतः । हिरण्यनेत्रतनयो बाधतेसौ जगत्त्रयम्

Samantala, ang hari ng mga Dānava—ang anak ni Hiraṇyanetra—sa bisa ng biyaya ni Mahādeva, ay nagsimulang pahirapan ang tatlong daigdig.

Verse 152

अमरत्वं हराल्लब्ध्वा कामांधो नैव पश्यति । हरांगधारिणीं देवीं दिव्यरूपां सुलोचनाम्

Nang matamo niya ang kawalang-kamatayan mula kay Hara, dahil sa pagkabulag ng pagnanasa, hindi niya nakilala ang Diyosa—yaong may Hara bilang sariling hiyas, may anyong banal at mga matang marilag.

Verse 153

ममेति स च जानाति याचते च हरं प्रति । हरोऽपि कार्यव्यसनस्त्यक्त्वा कैलासपर्वतम्

Sa pag-aakalang, “Akin siya,” humiling siya kay Hara. At si Hara naman, dahil sa kagyat na tungkulin, ay umalis sa Bundok Kailāsa.

Verse 154

मंदरं समनुप्राप्तो देवं द्रष्टुं जनार्द्दनम् । परस्परं समालोच्यामुंचद्देवीं स मंदरे

Dumating siya sa Mandara upang masilayan ang Panginoong Janārdana. Pagkaraang magpayo sa isa’t isa, iniwan niya roon ang Diyosa sa Mandara.

Verse 155

नारायणगृहे देवी स्थिता देवीगणैर्वृता । अत्रांतरे गौतमस्तु गोवधान्मलिनीकृतः

Nanatili ang Diyosa sa tahanan ni Nārāyaṇa, napalilibutan ng mga pangkat ng mga diyosa. Samantala, si Gautama ay nadungisan dahil sa pagpatay sa isang baka.

Verse 156

पवित्रीकरणायास्य भिक्षुरूपधरो हरः । गौतमस्य गृहं प्राप्तो मंदरं चांधको गतः

Upang siya’y mapadalisay, si Hara ay nag-anyong pulubi-asceta at dumating sa bahay ni Gautama. At si Andhaka naman ay nagtungo rin sa Mandara.

Verse 157

ययाचे पार्वतीं दुष्टो युद्धं चक्रे स विष्णुना । हारितं तु गणैः सर्वैर्देवीं दैत्यो न पश्यति

Ang masamang iyon ay humingi kay Pārvatī at nakipagdigma kay Viṣṇu. Ngunit ang Diyosa ay agad na inilipat ng lahat ng mga Gaṇa, kaya’t hindi na siya nakita ng demonyo.

Verse 158

स्त्रीरूपधारी कृष्णोऽसौ गौरीं रक्षति मंदिरे । गौरीणां तु शतं चक्रे हरिस्तत्र स मायया

Yaong Kṛṣṇa, na nag-anyong babae, ay nagbantay kay Gaurī sa loob ng templo. Doon, si Hari sa pamamagitan ng māyā ay lumikha ng sandaang anyong “Gaurī”.

Verse 159

विष्णोर्देहसमुद्भूता दिव्यरूपा वरस्त्रियः । अन्धको नैव जानाति कैषा गौरी नु पार्वती

Mula sa mismong katawan ni Viṣṇu ay sumibol ang mga dakilang babae na may banal na anyo. Si Andhaka ay hindi man lamang matukoy kung alin ang Gaurī at alin ang Pārvatī.

Verse 160

विलंबस्तत्र सञ्जातो मोहितो विष्णुमायया । तावच्छिवः समायातः कृत्वा गौतमपावनम्

Doon ay nagkaroon ng pagkaantala, sapagkat siya’y nalinlang ng māyā ni Viṣṇu. Samantala, dumating si Śiva matapos isagawa ang paglilinis kay Gautama.

Verse 161

भिक्षामात्रेण चान्नेन गौतमो निर्मलीकृतः । सोंधकेन तदा युद्धं चक्रे रुद्रोऽपि कोपितः

Sa pamamagitan lamang ng pagkaing limos, nalinis si Gautama. Pagkaraan, si Rudra man ay nag-alab sa galit at nakipagdigma kay Andhaka.

Verse 162

अमरोऽसौ हराज्जातः शूले प्रोतः सुदारुणे । शूलस्थस्तु स्तुतिं चक्रे तस्य तुष्टो महेश्वरः

Ang yaon ay naging “di-namamatay,” isinilang mula kay Hara, at naituhog sa lubhang kakilakilabot na trident. Gayunman, habang nasa trident, siya’y nag-alay ng papuri; kaya nalugod sa kanya si Maheśvara.

Verse 163

गणेशत्वं ददौ तस्मै यावदाभूतसंप्लवम् । स्वसरूपामुमादेवीं कृष्णस्तस्मै ददौ स्वयम्

Ipinagkaloob niya sa kanya ang katayuang Gaṇeśa hanggang sa paglusaw ng sansinukob. At si Kṛṣṇa mismo ang nagkaloob sa kanya kay Umādevī sa kanyang tunay na anyo.

Verse 164

गौरीरूपाः स्त्रियश्चान्या धरित्र्यां तास्तु प्रेषिताः । कृत्वा नामानि सर्वासां लोके पूज्या भविष्यथ

Ang iba pang mga babae na may anyo ni Gaurī ay isinugo sa daigdig. Pagkapagkalooban ng mga pangalan ang lahat, kayong lahat ay magiging karapat-dapat sambahin sa mundo.

Verse 165

एता ये पूजयिष्यंति पूजयिष्यन्ति ते शिवाम् । शिवां ये पूजयिष्यंति तेऽर्चयन्ते हरं हरिम्

Ang sinumang sumasamba sa mga anyong ito ay tunay na sumasamba kay Śivā. At ang sinumang sumasamba kay Śivā ay sa katotohanan ding dumadakila kina Hara at Hari kapwa.

Verse 167

ब्रह्मेशनारायणपुण्यचेतसां शृण्वन्ति चित्रं चरितं महात्मनाम् । मुच्यंति पापैः कलिकालसंभवैर्यास्यंति नाकं गणवृन्दवंदिताः

Yaong may dalisay na isip at debosyon kina Brahmā, Īśa, at Nārāyaṇa, kapag nakinig sa kamangha-manghang gawi ng mga dakilang banal, ay napapalaya sa mga kasalanang isinilang sa Panahong Kali, at makararatíng sa langit na pinararangalan ng mga pangkat ng Gaṇa.

Verse 168

एवं काले वर्त्तमाने हरः कैलासपर्वते । रक्षोदानवदैत्यैस्तु गृह्यतेऽसौ वरान्बहून्

Kaya nito, habang lumilipas ang panahon, nanatili si Hara (Śiva) sa Bundok Kailāsa. Doon, lumapit sa kanya ang mga rākṣasa, dānava, at daitya at tumanggap ng maraming biyaya.

Verse 169

ब्रह्मदत्तवरो रौद्रस्तारकाख्यो महासुरः । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं तस्य नष्टा सुरा रणे

May isang mabagsik na dakilang asura na nagngangalang Tāraka, na pinagkalooban ng biyaya ni Brahmā. Dahil sa kanya, nalaganap ang pananakop sa buong daigdig, at natalo ang mga deva sa digmaan.

Verse 170

महादेवसुतेनाजौ हंतव्योऽसौ ससर्ज तम् । कार्तिकेयमुमापुत्रं रुद्रवीर्यसमुद्भवम्

“Dapat siyang mapatay sa labanan ng anak ni Mahādeva”—gayon itinakda ang banal na pasiya. Kaya’t inihayag si Kārttikeya, anak ni Umā, na isinilang mula sa lakas ni Rudra.

Verse 171

देवैरिन्द्रादिभिः सर्वैः सेनाध्यक्ष्येभिषेचितः । तेनापि दैवयोगेन तारकाख्यो निपातितः

Ang lahat ng mga deva, sa pangunguna ni Indra, ay nagluklok sa kanya bilang pinunong kumander ng mga hukbo. At sa pamamagitan niya—ayon sa kaloob ng banal na tadhana—napabagsak si Tāraka.

Verse 172

कैलासशिखरासीनो देवदेवो जगद्गुरुः । उमया सह संतुष्टो नन्दिभद्रादिभिर्वृतः

Nakaupo sa tuktok ng Kailāsa ang Diyos ng mga diyos, ang Guro ng sanlibutan; siya’y lugod na kasama si Umā, at napalilibutan nina Nandī, Bhadrā at iba pa.

Verse 173

स्कन्देन गजवक्त्रेण धनाध्यक्षेण संयुतः । अथ हासपरं देवं शनैः प्रोवाच तं शिवा

Kasama niya si Skanda, ang may mukhang elepante (Gaṇeśa), at ang Panginoon ng kayamanan (Kubera). Pagkaraan, si Śivā (Umā), nang makita ang diyos na nasa masayang biro, ay marahang nagsalita sa kanya.

Verse 174

केन देव प्रकारेण तोषं यास्यसि शंकर । मर्त्यानां केन दानेन तपसा नियमेन वा

“O Diyos, O Śaṅkara, sa anong paraan Ka malulugod? Sa mga mortal, sa anong handog—sa anong pag-aayuno o sa anong disiplina—Ka nasisiyahan?”

Verse 175

केन वा कर्मणा देव केन मन्त्रेण वा पुनः । स्नानेन केन देवेश केन धूपेन तुष्यसि

“O sa anong gawa, O Diyos, at muli sa anong mantra? Sa anong paliligo, O Panginoon ng mga deva, at sa anong insenso Ka nalulugod?”

Verse 176

पुष्पेण केन मे नाथ केन पत्रेण शंकर । कया संतुष्यसे स्तुत्या साहसेन च केन वै

“Sa anong bulaklak, aking Panginoon, at sa anong dahon, O Śaṅkara? Sa anong himno ng papuri Ka nalulugod, at sa anong tunay na matapang na gawa?”

Verse 177

नैवेद्येन च केन त्वं केन होमेन तुष्यसि । केन कष्टेन वा देव केनार्घेण मम प्रभो

“At sa anong handog na pagkain (naivedya) Ka nalulugod, at sa anong homa, ang paghahandog sa apoy, Ka nasisiyahan? Sa anong pagtitiis, O Diyos, at sa anong alay na arghya, aking Panginoon?”

Verse 178

षोडशैते मया प्रश्नाः पृष्टा मे निर्णयं वद

“Ang labing-anim na tanong na ito ay naitanong ko na; sabihin mo sa akin ang tiyak na pasya tungkol sa mga ito.”

Verse 179

शंकर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि कथयिष्ये मम प्रियम् । शिवपूजाप्रकारोऽयं क्रियते वचसा गुरोः

Sinabi ni Śaṅkara: “Mabuti ang iyong pagtatanong, O Devī. Sasabihin ko ang minamahal ko. Ang paraang ito ng pagsamba kay Śiva ay isinasagawa ayon sa salita (turo) ng guru.”

Verse 180

अभयं सर्वजंतूनां दानं देवि मम प्रियम् । सत्यं तपः समाख्यातं परदारविवर्जनम्

“Ang pagkakaloob ng kawalang-takot sa lahat ng nilalang—iyan, O Devī, ang kawanggawang mahal sa akin. Ang katotohanan ay ipinahahayag na siyang tapas (pagpapakasakit), at ang pag-iwas sa asawa ng iba ang tunay na pagpipigil-sa-sarili.”

Verse 181

प्रियो मे नियमो देवि कर्म तल्लोकरञ्जनम् । मयों नमः शिवायेति मन्त्रोऽयमुररीकृतः

O Devī, mahal sa akin ang niyama, ang disiplina, at ang gawaing nagpapaligaya sa daigdig. “Namaḥ Śivāya”—ang mantrang ito ay tinanggap ko bilang may ganap na kapangyarihan.

Verse 182

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम देवि स वल्लभः । पापत्यागो भवेत्स्नानं धूपो मे गौग्गुलः प्रियः

O Devī, ang malaya sa lahat ng kasalanan ay minamahal ko. Ang pagtalikod sa kasalanan ang tunay na pagligo; at ang insensong mahal sa akin ay guggulu, ang mabangong dagta.

Verse 183

धत्तूरकस्य पुष्पं मे बिल्वपत्रं मम प्रियम् । स्तुतिः शिवशिवायेति साहसं रणकर्मणि

Mahal sa akin ang bulaklak ng dhattūra, at minamahal ko rin ang dahon ng bilva. Ang papuri na “Śiva, Śiva!” at ang tapang sa tungkulin ng digmaan—kapwa nakalulugod.

Verse 184

न बिभेति नरो यस्तु तस्याग्रे संभवाम्यहम् । हंतकारो गवां यस्तु नैवेद्यं मम वल्लभम्

Ang taong hindi natatakot, sa harap niya ako nagpapakita. Ngunit sa pumapatay ng baka, ang naivedya, ang handog na pagkain, ay hindi ko kinalulugdan.

Verse 185

पूर्णाहुत्या परा प्रीतिर्जायते मम सुन्दरि । शुश्रूषा वल्लभं कष्टं यतीनां च तपस्विनाम्

O marikit, sa pamamagitan ng pūrṇāhuti, ang ganap na handog, sumisilang sa akin ang sukdulang kagalakan. Ang paglilingkod (śuśrūṣā) sa mga yati, at ang hirap na tinitiis ng mga tumalikod sa mundo at mga tapasvin, ay mahal sa akin.

Verse 186

सूर्योदये महादेवि मध्याह्नेऽस्तमने तथा । अर्घो यो दीयते सूर्ये वल्लभोऽसौ मम प्रिये

Sa pagsikat ng araw, O Mahādevī, sa tanghali, at gayundin sa paglubog ng araw—sinumang nag-aalay ng arghya sa Araw, ang taong iyon ay mahal sa akin, O sinta.

Verse 187

किं दानैः किं तपोभिर्वा किं यज्ञैर्भाववर्जितैः । दया सत्यं घृणाऽस्तेयं दंभपैशुन्यवर्जितम् । भक्त्या यद्दीयते स्तोकं देवि तद्वल्लभं मम

Ano ang silbi ng mga regalo, pagpapakasakit, o mga sakripisyo na walang taos-pusong debosyon? Pagkahabag, katotohanan, kahinahunan, hindi pagnanakaw, at kalayaan sa pagkukunwari—anumang munting inialay nang may debosyon, O Devī, ay mahalaga sa akin.

Verse 188

एवं यावत्कथयति प्रश्नान्सूक्ष्मान्यथोदितान् । तावद्ब्रह्मादिभिर्देवैर्विष्णुस्तत्र ययौ स्वयम्

Habang ipinapaliwanag niya ang mga masalimuot na tanong nang eksakto kung paano ito itinanong, si Viṣṇu mismo ay dumating doon, kasama si Brahmā at ang iba pang mga diyos.

Verse 189

विष्णुरुवाच । नाहं पालयितुं शक्तस्त्वं ददासि वरान्बहून् । दैत्यानां दानवादीनां राक्षसानां महेश्वर

Sinabi ni Viṣṇu: 'Hindi ko kayang panatilihin ang kaayusan, sapagkat nagbibigay ka ng maraming biyaya sa mga Daitya, mga Dānava, at mga Rākṣasa, O Maheśvara.'

Verse 190

विकृतिं यांति पश्चात्ते कष्टं वध्या भवंति मे । पत्रेण पुष्पमात्रेण ओंकारेण शिवेन च । मुक्तिं याति नरो देव भवभक्तिं करोतु कः

Pagkatapos ay nahuhulog sila sa kasamaan; nagiging mahirap silang supilin at kailangang paslangin ko. Gayunpaman, ang isang tao ay nagkakamit ng kalayaan, O Diyos, sa pamamagitan lamang ng isang dahon, isang bulaklak, ang pantig na Oṃ, at ang pangalang 'Śiva'—kaya sino pa ang maglilinang ng debosyon sa makamundong pag-iral?

Verse 191

इन्द्रादयोऽपि ये देवा यज्ञैराप्याययंति ते । न यजंति द्विजा यज्ञान्भिक्षादानेन तुष्यसि

Maging si Indra at ang iba pang mga diyos ay napalalakas sa pamamagitan ng mga handog na yajña; ngunit hindi mo ninanais ang mga yajña na isinasagawa ng mga dwija—sa halip, nalulugod Ka sa pagbibigay ng limos (dāna).

Verse 192

रुद्र उवाच । इन्द्रादिभिर्न मे कार्यं ब्रह्मा मे किं करिष्यति । येन केन प्रकारेण प्रजाः पाल्यास्त्वया ऽधुना

Wika ni Rudra: “Wala akong kailangan kay Indra at sa iba pa—ano ang magagawa ni Brahmā para sa akin? Sa anumang paraan, mula ngayon ang mga nasasakupan ay dapat mong pangalagaan.”

Verse 193

मदीया प्रकृतिस्त्वेषा तां कथं त्यक्तुमुत्सहे । त्वयाहं ब्रह्मणा देवैर्वरकर्मणि योजितः

“Ito ang sarili kong likas na katangian—paano ko ito matitiis na talikuran? Sa pamamagitan mo, ni Brahmā, at ng mga diyos, ako’y itinalaga sa gawain ng pagkakaloob ng mga biyaya.”

Verse 194

इदानीमेव किं नष्टं मुक्त्वा देवीं तवाग्रतः । भूत्वा मूर्तिं परित्यज्य एकाकी विचराम्यहम्

“Ano ang mawawala kung ngayon din ay iwan ko ang Diyosa sa harap mismo ng iyong mga mata? Yamang nag-anyong may anyo ako, iiwan ko ang anyong iyon at maglalakbay nang mag-isa.”

Verse 195

इत्युक्त्वा स शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । गते तस्मिञ्छिवे तत्र संक्षोभः सुमहानभूत्

Pagkasabi nito, ang diyos na si Śiva ay naglaho roon din. Nang makaalis si Śiva, isang napakalaking pagkabagabag ang sumiklab sa lugar na iyon.

Verse 196

उमा प्रोवाच चेन्द्रादीन्ब्रह्मविष्णुगणांस्तथा । इदानीं किं मया कार्यं भवद्भिः शिववर्जितैः

Nagsalita si Umā kay Indra at sa iba pa, gayundin sa mga pangkat nina Brahmā at Viṣṇu: “Ngayon, ano pa ang aking pakay sa inyo, kung kayo’y wala na si Śiva?”

Verse 197

अत्रान्तरे च ये चान्ये देवास्तत्र समागताः । ऋषयश्चैव सिद्धाश्च तथा नारदपर्वतौ

Noon din, nagtipon doon ang iba pang mga diyos; gayundin ang mga ṛṣi at mga Siddha, kasama sina Nārada at Parvata.

Verse 198

गंगासरस्वतीनद्यो नागा यक्षाः समागताः । ब्रह्मादिभिः समालोच्य कथमेतद्भविष्यति

Nagtipon ang mga ilog na Gaṅgā at Sarasvatī, kasama ang mga Nāga at Yakṣa. Nakipagsangguni sila kina Brahmā at sa iba pang mga diyos at nagtanong: “Paano ito malulutas—ano ang mangyayari ngayon?”

Verse 199

विष्णुरुवाच । सहैव गम्यतां तत्र यत्र देवो गतः शिवः । स्वल्पा यासेन ते यान्तु नराः स्वर्गं शिवाज्ञया

Sinabi ni Viṣṇu: “Magsama-sama tayong pumunta sa pook na pinuntahan ng Panginoong Śiva. Sa utos ni Śiva, nawa’y marating ng mga taong iyon ang langit na may kaunting paghihirap lamang.”

Verse 200

सत्यलोके नरा यान्तु देवा यान्तु धरातलम् । रक्षोदानवदैत्यानां वरान्यच्छतु शंकरः

“Nawa’y ang mga tao ay makarating sa Satyaloka; at ang mga diyos ay bumaba sa lupa. At nawa’y ipagkaloob ni Śaṅkara ang mga biyaya sa mga Rākṣasa, Dānava, at Daitya.”

Verse 201

तेषां बाधा मया कार्या यै च स्युर्धर्मलोपकाः । हृष्टे शिवे मया कार्या व्यवस्था स्वर्गगामिनाम्

Dapat kong pigilan ang mga magiging tagawasak ng dharma. At kapag nalugod si Śiva, dapat kong itatag ang wastong kaayusan para sa mga itinakdang magtungo sa langit.

Verse 202

त्रयीधर्मं परित्यज्य येऽन्यं धर्ममुपासते । ते नरा नरकं यांतु यावदाभूतसंप्लवम्

Ang mga tumatalikod sa dharma ng tatlong Veda at sumasamba sa ibang landas—nawa’y mapunta sila sa impiyerno hanggang sa pagkalusaw ng lahat ng nilalang.