Adhyaya 6

Verse 1

ईश्वर उवाच । अधुना संप्रवक्ष्यामि मंगलात्पश्चिमे व्रजेत् । तत्र सिद्धेश्वरं पश्येत्सर्वसिद्धिप्रदायकम्

Wika ni Īśvara: Ngayon ay ipaliliwanag Ko ang landas. Mula sa Maṅgala ay magtungo sa kanluran; doon ay masdan si Siddheśvara, ang nagkakaloob ng lahat ng kaganapan.

Verse 2

तत्रैव चक्रतीर्थं तु तीर्थकोटिफलप्रदम् । लोकेश्वरं स्वयंभूतं पूर्वमिंद्रेश्वरेति च

Doon din naroon ang Cakratīrtha, na nagbibigay ng bunga na katumbas ng napakaraming tīrtha. Naroon si Lokeśvara na kusang nahayag; at noong una’y tinatawag din siyang Indreśvara.

Verse 3

दृष्ट्वा तं विधिवद्देवि ततो यक्षवनं व्रजेत् । मंगलात्पश्चिमे भागे यत्र देवी स्वयं स्थिता

O Diyosa, matapos Siyang masdan nang ayon sa wastong ritwal, magtungo sa Yakṣavana, sa kanlurang bahagi mula sa Maṅgala, kung saan nananahan ang Devī mismo.

Verse 4

यक्षेश्वरी महाभागा वांछितार्थप्रदायिनी । तां संपूज्य विधानेन ततो वस्त्रापथं पुनः

Si Yakṣeśvarī, ang lubhang mapalad, ay nagkakaloob ng ninanais na layon. Pagkatapos Siyang sambahin ayon sa wastong pamamaraan, saka (bumalik) muli sa Vastrāpatha.

Verse 5

गिरिं रैवतकं गत्वा कुर्याद्यात्राविधानतः । मृगीकुंडादितीर्थानि संति तत्रैव कोटिशः

Pagdating sa Bundok Raivataka, isagawa ang paglalakbay-pananampalataya ayon sa itinakdang tuntunin. Doon ay may di-mabilang na mga tīrtha—sa daming crores—gaya ng Mṛgīkuṇḍa at iba pa.

Verse 6

यद्भुक्तिशिखरे देवि सीमालिंगं हि तत्स्मृतम् । दशकोटिस्तु तीर्थानि तत्र संति वरान ने

O Diyosa, sa tuktok na tinatawag na Bhuktiśikhara ay inaalala ang Sīmāliṅga. Doon ay may sampung koṭi na mga tīrtha, o pinakamainam sa mga babae.

Verse 7

यत्र वै यादवाः सिद्धाः कलौ ये बुद्धिरूपिणः । शतसहस्रार्बुदं च लिंगं तत्रैव तिष्ठति

Sa pook na kinaroroonan ng mga Yādava na mga siddha, na sa Kali-yuga ay nagpapakita bilang anyo ng nagising na pag-unawa; doon din nakatindig ang liṅga na tinatawag na Śatasahasrārbuda.

Verse 8

गजेंद्रस्य पदं तत्र तत्रैव रसकूपिकाः । सप्त कुण्डानि तत्रैव रैवते पर्वतोत्तमे

Doon din naroon ang bakas ng paa ni Gajendra; at doon mismo ang mga balon ng banal na esensya. Naroon din ang pitong banal na lawa, sa Raivata—ang pinakadakila sa mga bundok.

Verse 9

अंबिका च स्थिता देवी प्रद्युम्नः सांब एव च । लिंगाकारे पर्वते तु तत्र तीर्थानि कोटिशः

Doon nananahan ang Diyosa Ambikā; naroon din sina Pradyumna at Sāmba. Sa bundok na anyong liṅga, may mga tīrtha na umaabot sa mga koṭi.

Verse 10

मृगीकुंडं च तत्रैव कालमेघस्तथैव च । क्षेत्रपालस्वरूपेण महोदधि स्वयं स्थितः । दामोदरश्च तत्रैव भवो ब्रह्माडनायकः

Doon din naroon ang Mṛgī-kuṇḍa at gayundin ang Kāla-megha. Ang dakilang karagatan mismo ay nakatindig doon sa anyo ni Kṣetrapāla, ang tagapagbantay ng banal na pook. Naroon din si Dāmodara; at si Bhava, ang panginoon ng Brahmāṇḍa (sansinukob).

Verse 11

पार्वत्युवाच । श्रुतानि तव तीर्थानि देवेश वदतस्तव । गंगा सरस्वती पुण्या यमुना च महानदी

Wika ni Pārvatī: O Panginoon ng mga diyos, narinig ko na ang tungkol sa iyong mga tīrtha habang iyong isinasalaysay—gaya ng Gaṅgā, ang dalisay na Sarasvatī, ang banal na Yamunā, at ang iba pang dakilang mga ilog.

Verse 12

गोदावरी गोमती च नदी तापी च नर्मदा । सरयूः स्वर्णरेखा च तमसा पापनाशिनी

Ang Godāvarī at ang Gomatī; ang ilog Tāpī at ang Narmadā; ang Sarayū at ang Svarṇarekhā; at ang Tamasā, tagapawi ng mga kasalanan.

Verse 13

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि ।दिव्यक्षेत्राणि यानि च

Narinig ko na ang lahat ng ilog—lalo na sa pook na sumasanib sa karagatan—ay banal. At narinig ko rin ang tungkol sa mga banal na gubat na nagkakaloob ng mokṣa, at sa mga sagradong kṣetra na pinupuri bilang maka-diyos.

Verse 14

नगर्यो मुक्तिदायिन्यस्ताः श्रुतास्त्वत्प्रसादतः । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सूर्येंदुवरुणस्य च

At dahil sa iyong biyaya, narinig ko ang tungkol sa mga lungsod na nagbibigay ng kalayaan; at ang mga banal na tahanang kaugnay nina Brahmā, Viṣṇu, Śiva at iba pa, gayundin kay Sūrya, sa Buwan, at kay Varuṇa.

Verse 15

देवताना मृषीणां च संति स्थानान्यनेकशः । परं देव त्वया पुण्यं प्रभासं कथितं मम

Marami ang mga tahanan ng mga diyos at ng mga ṛṣi. Ngunit, O Panginoon, sinabi mo sa akin na ang banal na Prabhāsa ay siyang pinakamataas.

Verse 16

तस्माद्यच्चाधिकं प्रोक्तं क्षेत्रं वस्त्रापथं त्वया । शृण्वंत्या च मया पूर्वं न पृष्टं कारणं तदा

Kaya nga, yamang ipinahayag mo na ang Vastrāpatha ay isang kṣetra na higit na dakila, ako—bagaman nakarinig na noon—ay hindi nagtanong sa panahong iyon ng dahilan.

Verse 17

इदानीं च श्रुतं सर्वं स्वस्थाहं कारणं वद । प्रभावं प्रथमं ब्रूहि क्षेत्रस्य च भवस्य च

Ngayon ay narinig ko na ang lahat at payapa ang aking loob; sabihin mo sa akin ang dahilan. Una, ipaliwanag ang kaluwalhatian—ng kṣetra na ito at ni Bhava (Śiva) rin.

Verse 18

कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं शिवः केनात्र संस्थितः । स्वयंभूर्भगवान्रुद्रः कथं तत्र स्थितः स्वयम् । प्रभो मे महदाश्चर्यं वर्तते तद्वदाधुना

Saang lupain naroroon ang tīrtha na iyon? Sino ang nagtatag kay Śiva roon? Paano nanahan doon nang mag-isa ang svayambhū na pinagpalang Rudra? O Panginoon, ito’y dakilang kababalaghan sa akin—isalaysay mo ngayon.

Verse 19

ईश्वर उवाच । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रभावं प्रथमं शृणु । पश्चाद्भवस्य माहात्म्यं शृणु त्वं च वरानने

Wika ni Īśvara: “Una, pakinggan mo ang kapangyarihan at kadakilaan ng kṣetra ng Vastrāpatha. Pagkaraan, O may magandang mukha, pakinggan mo rin ang kadakilaan ni Bhava (Śiva) roon.”

Verse 20

कान्यकुब्जे महाक्षेत्रे राजा भोजेति विश्रुतः । पुरा पुण्ययुगे धर्म्यः प्रजा धर्मेण शासति

Sa dakilang banal na lupain ng Kānyakubja ay may isang haring tanyag na tinawag na Bhoja. Noong unang panahon, sa mapalad na yugto, ang matuwid na pinunong iyon ay namahala sa kanyang mga nasasakupan ayon sa dharma.

Verse 21

विशालाक्षो दीर्घबाहुर्विद्वान्वाग्ग्मी प्रियंवदः । सर्वलक्षणसंपूर्णो बह्वाश्चर्यविलोककः

Siya’y may malalaking mata at mahahabang bisig—marunong, mahusay magsalita, at matamis ang pananalita; ganap sa lahat ng mararangal na tanda, at matalas tumanaw sa maraming kababalaghan.

Verse 22

वनात्कदाचिदभ्येत्य वनपालोब्रवीदिदम् । आश्चर्यं भ्रमता देव वने दृष्टं मयाधुना

Minsan, pagbalik mula sa gubat, sinabi ng bantay-gubat: “O Hari, habang ako’y naglilibot sa kakahuyan, ngayo’y nakakita ako ng isang kababalaghan.”

Verse 23

गिरौ विषमभूभागे वहुवृक्षसमाकुले । मृगयूथगता नारी मया दृष्टा मृगानना

Sa bundok, sa lupang masukal at di pantay na hitik sa mga punò, nakita ko ang isang babae sa gitna ng kawan ng usa—ang mukha’y tulad ng inahing usa.

Verse 24

मृगवत्प्लवते बाला सदा तत्रैव दृश्यते । इति श्रुत्वा वचो राजा तुष्टस्तस्मै धनं ददौ

“Ang dalaga’y lumulukso na parang usa at laging nakikita roon.” Pagkarinig nito, nalugod ang hari at pinagkalooban siya ng yaman bilang gantimpala.

Verse 25

चतुरं तुरगं दिव्यं वाससी स्वर्णभूषणम् । इदानीमेव यास्यामि सेनाध्यक्ष त्वया सह

“Magdala ng isang mainam at matuling kabayong banal, mga kasuotan, at mga palamuting ginto. Ngayon din ay aalis ako—O pinuno ng hukbo—kasama ka.”

Verse 26

अश्वानां दशसाहस्रं वागुराणां त्वनेकधा । पत्तयो यांतु सर्वत्र वेष्टयंतु गिरिंवरम्

Paparoon ang sampung libong kawal na nakasakay sa kabayo—kasama ang sari-saring lambat—na magtungo sa lahat ng dako; at palibutan ng mga kawal na naglalakad ang dakilang bundok.

Verse 27

न हंतव्यो मृगः कश्चिद्रक्षणीया हि सा मृगी । स्त्रीवेषधारिणी नारी मृगी भवति भूतले

Huwag pumatay ng alinmang usa; ang inahing usa ay tunay na dapat pangalagaan. Ang babaeng may anyong babae ay nagiging inahing usa sa ibabaw ng lupa.

Verse 28

क्व यास्यति वराकी सा मद्बलैः परिपीडिता । शस्त्रास्त्रवर्जितं सैन्यं वनपालपदानुगम्

Saan pa makatatakas ang abang babae, kung siya’y pinipiga ng aking mga kawal? Ang pangkat na ito’y walang sandata at pana, at kumikilos sa patnubay ng tagapagbantay ng gubat.

Verse 29

अहोरात्रेण संप्राप्तं बहुव्याधजनाग्रतः । अश्वाधिरूढो बलवान्भोजराजो ययौ स्वयम्

Sa loob ng isang araw at isang gabi, na may maraming mangangaso sa unahan, ang makapangyarihang haring Bhoja ay siya mismong sumakay sa kabayo at lumabas.

Verse 30

निःशब्दपदसञ्चारः संज्ञासंकेतभाषकः । गिरिं संवेष्टयामास वागुराभिः स्वयं नृपः

Ang hari mismo’y kumilos nang walang ingay ang mga hakbang, at nagsalita lamang sa pamamagitan ng mga hudyat at senyas; at siya rin ang nagpalibot sa bundok gamit ang mga lambat.

Verse 31

वनपालेन सहितो मृगयूथं ददर्श सः । सा मृगी मृगमध्यस्था नारीदेहा मुखे मृगी । मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह

Kasama ang bantay-gubat, nakita niya ang isang kawan ng usa. Sa gitna nila ay may isang inahing usa—katawang-tao ngunit may mukhang usa. Ang dalagang iyon ay kumikilos na parang usa at tumatakbong kasama ng mga usa.

Verse 32

अश्वगंधान्समाघ्राय सन्त्रस्ता मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन्सर्वे यांति दिशो दश

Nang maamoy nila ang amoy ng mga kabayo, nanginig sa takot ang mga pinuno ng kawan ng usa. Sa pagkabalisa at pagkalito, sa sandaling iyon ay nagsitakas silang lahat sa sampung panig ng daigdig.

Verse 33

मृगवक्त्रा तु या नारी मृगैः कतिपयैः सह । प्लवमाना निपतिता वागुरायां विचेतना

Ngunit ang babaeng may mukhang usa, kasama ang ilang usa, ay lumundag at nahulog sa lambat, nawalan ng malay.

Verse 34

बलाध्यक्षेण विधृता मृगैः सह शनैर्नृपः । ददर्श महदाश्चर्यं भोजराजो जनैर्वृतः

Pinigil ng pinuno ng hukbo at nasakmal ang mga usa; at ang hari—si Bhojarāja, na napalilibutan ng kanyang mga tao—ay dahan-dahang nakakita ng isang dakilang kababalaghan.

Verse 35

ततः कोलाहलो जातः परमानंदिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः

Pagkaraan, sumiklab ang malakas na kaguluhan, punô ng masasayang sigaw. Kasama ng mga usa, dinala ng hari ang “inahing usa” na iyon sa Kānyakubja.

Verse 36

दिव्यवस्त्रसमाच्छन्ना दिव्याभरणभूषिता । नरयानस्थिता नारी प्रविवेश मृगैर्वृता

Ang babae, nakabihis ng banal na kasuutang makalangit at pinalamutian ng mga hiyas na dibino, ay nakaupo sa sasakyang pantao at pumasok na napalilibutan ng mga usa.

Verse 37

वादित्रैर्ब्रह्मघोषैश्च नीयते नृपमंदिरम् । जनैर्जानपदैर्मार्गे दृश्यते नृपमन्दिरे

Sa tugtog ng mga instrumento at sa mga pag-ukol na Veda, siya’y inihatid sa palasyo ng hari. Sa daan ay nakita siya ng mga taga-bayan, at gayundin sa loob ng maharlikang tahanan.

Verse 38

नीयमाना नागरैश्च महदाश्चर्यभाषकैः । पुण्ये मुहूर्त्ते संप्राप्ते सा मृगी नृपमन्दिरम्

Inihatid siya ng mga taga-lungsod na nagsasalita sa matinding pagkamangha; nang dumating ang mapalad na sandali, ang dalagang-usa ay dinala sa palasyo ng hari.

Verse 39

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः । गतः सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनम्

O pinakamainam na hari, ang karamihan ay pinigil ng utos ng tagapamahala ng pintuan. Ang pinunong-kawal, matapos tipunin ang hukbo, ay umalis patungo sa sariling himpilan.

Verse 40

राजापि स्वगृहं प्राप्य स्नात्वा संपूज्य देवताः । तां मृगीं स्नापयामास दिव्यगन्धानुलेपनाम्

Ang hari, pagbalik sa sariling tahanan, ay naligo at sumamba sa mga diyos ayon sa ritwal; saka ipinapaligo ang dalagang-usa at pinahiran ng pabangong makalangit.

Verse 41

कुङ्कुमेन विलिप्तांगीं दिव्यवस्त्रावगुंठिताम् । यथोचितं यथास्थानं दिव्याभरणभूषिताम्

Ang kaniyang mga sangkap ay pinahiran ng kunkuma (safron), at natabingan ng mga banal na kasuotang makalangit; at ayon sa nararapat, sa kani-kaniyang lugar, siya’y pinalamutian ng mga hiyas na mula sa langit.

Verse 42

एकांते निर्जने राजा बभाषे चारुलोचनाम् । का त्वं कस्य सुता केन कारणेन मृगैः सह

Sa isang liblib at tahimik na pook, nagsalita ang hari sa dalagang may magagandang mata: “Sino ka? Kaninong anak ka? At sa anong dahilan narito ka kasama ng mga usa?”

Verse 43

स्त्रीणां शरीरं ते कस्मान्मृगीणां वदनं कुतः । इति सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“Bakit taglay mo ang katawan ng isang babae, ngunit ang mukha ay gaya ng isang inahing usa? Isalaysay mo sa akin ang lahat—sapagkat napakalaki ng aking pag-uusisa.”

Verse 44

एवं सा प्रोच्यमानापि न बभाषे कथंचन । मूकवन्न विजानाति न च भुंक्ते सुलोचना

Bagaman tinanong nang gayon, hindi siya nagsalita kahit paano. Gaya ng isang pipi, wari’y wala siyang kamalayan; at ang may magagandang mata ay ni hindi man lamang kumain.

Verse 45

न भुंक्ते पृथिवीपालो न राज्यं बहु मन्यते । न दारैर्विद्यते कार्यं नाश्वैर्न च गजै रथैः

Ang tagapangalaga ng lupa ay hindi kumain, ni hindi na niya pinahalagahan ang kaniyang kaharian. Wala rin siyang nakitang saysay sa mga asawa, ni sa mga kabayo, elepante, o mga karwahe.

Verse 46

तदेव राज्यं ते दारास्ते गजास्तद्धनं बहु । प्रमदामदसंरक्तं यत्र संक्रीडते मनः

Para sa kanya, iyon lamang ang “kaharian”—iyon lamang ang “asawa”—iyon lamang ang “mga elepante” at “saganang yaman”—doon kung saan ang isip, lasing sa pagnanasa sa isang babae, ay naglalaro at nagdiriwang.

Verse 47

आहूयाह प्रतीहारं तया संमोहितो नृपः । पुरोधसं गुरुं विप्रानाचार्याञ्छीघ्रमानय

Nalinlang at nayayanig dahil sa kanya, ipinatawag ng hari ang katiwala ng palasyo at sinabi: “Dali, dalhin dito ang punong pari ng kaharian, ang guro, at ang mga gurong Brahmana.”

Verse 48

दैवज्ञानथ मन्त्रज्ञान्भिषजस्तांत्रिकांस्तथा । इति सन्नोदितो राज्ञा प्रतीहारो ययौ स्वयम्

Sa gayong pag-uutos ng hari, ang katiwala ay siya mismong lumabas upang ipatawag ang mga bihasa sa banal na palatandaan, sa kaalamang mantra, sa panggagamot, at sa mga ritwal na tantra.

Verse 49

आजगाम स वेगेन समानीय द्विजोत्तमान् । राज्ञे विज्ञापयामास देव विप्राः समागताः

Mabilis siyang nagbalik, dala ang pinakamahuhusay sa mga “dalawang-ulit na isinilang,” at iniulat sa hari: “O Panginoon, dumating na ang mga Brahmana.”

Verse 50

प्रवेशय गुरुं द्वाःस्थं संप्राप्तान्मद्धिते रतान् । इति सन्नोदितो राज्ञा तथा चक्रे स बुद्धिमान्

Sinabi ng hari: “Papasukin mo sila, tagapagbantay ng pinto—yaong mga dumating na may hangaring ikabubuti ko.” Sa gayong utos ng hari, ginawa ng matalinong tagapaglingkod ang ayon dito.

Verse 51

अभ्युत्थाय नृपः पूर्वं नमस्कृत्य प्रपूज्य च । आसनेषूपविष्टांस्तान्बभाषे कार्यतत्परः

Naunang tumindig ang hari, yumukod sa pagpupugay at marapat na pinarangalan sila; at nang sila’y nakaupo na sa mga upuan, kinausap niya sila, na ang diwa’y nakatuon sa bagay na dapat gawin.

Verse 52

इदमाश्चर्यमेवैकं कथं शक्यं निवेदितुम् । जानीत हि स्वयं सर्वे लोकतः शास्त्रतोऽपि वा

“Ito’y isang kababalaghan nga—paano ito maipapahayag nang wasto? Kayong lahat ay tiyak na nakaaalam na, maging sa balitang laganap sa daigdig o sa mga kasulatan.”

Verse 53

कथमेषा समुत्पन्ना कस्येदं कर्मणः फलम् । अस्यां केन प्रकारेण वचनं मानुषं भवेत्

“Paano siya sumibol, at kaninong gawa ang nagbunga nito? At sa anong paraan mahahayag sa kanya ang pananalita ng tao?”

Verse 54

स्वयं मनुष्यवदना कथमेषा भविष्यति । सावधानैर्द्विजैर्भूयः सर्वं संचिन्त्य चोच्यताम्

“Paano siya, sa sarili niya, magkakaroon ng mukhang-tao? Nawa’y ang mga mapagmatyag na brāhmaṇa ay muling magnilay sa lahat, at saka ito ipahayag.”

Verse 55

विप्रा ऊचुः । देव सारस्वतो नाम कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमः । ऊर्द्ध्वरेताः सरस्वत्यां तपस्तेपे जितेन्द्रियः

Wika ng mga brāhmaṇa: “O Hari, sa Kurukṣetra ay may isang pinakadakilang brāhmaṇa na nagngangalang Deva Sārasvata; siya’y namumuhay sa brahmacarya, napigil ang mga pandama, at nagsagawa ng matinding tapa sa ilog Sarasvatī.”

Verse 56

कथयिष्यति सर्वं ते तेनादिष्टा मृगी स्वयम् । इति श्रुत्वा वचो राजा ययौ सारस्वतं द्विजम्

“Isasalaysay niya sa iyo ang lahat; ang inahing usa mismo ay inutusan niya.” Pagkarinig sa mga salitang iyon, nagtungo ang hari sa brahmanang si Sārasvata.

Verse 57

सरस्वतीजले स्नातं प्रभासे ध्यानतत्परम् । दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं तं प्रणम्य च । उपविष्टो नृपो भूमौ प्रांजलिः सञ्जितेन्द्रियः

Nang makita niya siya—na naligo sa tubig ng Sarasvatī sa Prabhāsa at lubos na nakatuon sa pagninilay—umikot ang hari bilang paggalang, nagpatirapa sa walong bahagi ng katawan, at saka umupo sa lupa na magkahawak ang mga palad, pinipigil ang mga pandama.

Verse 58

मनुष्यपदसंचारं श्रुत्वा ज्ञात्वा च कारणम् । सारस्वतो बभाषेऽथ तं नृपं भक्तितत्परम्

Nang marinig ang yabag ng tao at maunawaan ang dahilan nito, nagsalita si Sārasvata sa haring yaon, na lubos na nakatuon sa debosyon.

Verse 59

सारस्वत उवाच । भोजराज शुभं तेस्तु ज्ञातं तत्कारणं मया । मृगानना त्वया नारी समानीता वनात्किल

Sinabi ni Sārasvata: “O Bhojarāja, nawa’y mapasaiyo ang pagpapala. Naunawaan ko na ang dahilan nito. Tunay ngang nagdala ka mula sa gubat ng isang babaeng may mukhang gaya ng usa.”

Verse 60

महदाश्चर्यमेवैतत्तव चेतसि वर्त्तते । आदिष्टा तु मया बाला सर्वं ते कथयिष्यति

“Ang bagay na ito’y wari’y isang dakilang kababalaghan sa iyong puso. Ngunit ang dalagang iyon ay aking inutusan—isasalaysay niya sa iyo ang lahat.”

Verse 61

जानाम्यहं महाराज चरित्रं जन्म यादृशम् । आश्चर्यं संभवेल्लोके कथ्यमानं तया स्वयम्

O dakilang hari, batid ko ang salaysay—kung paano ang kanyang kapanganakan. Kapag siya mismo ang magsasalaysay, tunay itong magiging kababalaghan sa sanlibutan.

Verse 62

इत्यादिश्य गतो वेगाद्रथेनादित्यवर्चसा । अहोरात्रद्वयेनैव संप्राप्तो नृप मन्दिरम्

Pagkatapos magbilin nang gayon, siya’y umalis nang matulin sa karwaheng nagniningning na parang araw; at sa loob lamang ng dalawang araw at dalawang gabi, dumating siya sa palasyo ng hari.

Verse 63

प्रविश्य च मृगीं दृष्ट्वा यत्रास्ते मृगलोचना । तया सारस्वतो ज्ञातो धर्मज्ञः सर्वविद्द्विजः

Pagpasok niya at makita ang babaeng may matang gaya ng usa sa kanyang tinutuluyan, nakilala siya nito bilang si Sārasvata, isang Brahmin na batid ang dharma at may ganap na kaalaman.

Verse 64

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये

Wika ng babaeng-usa: “Tunay na nalalaman niya ang lahat—ang sanhi at ang likas nitong anyo—ang kasalukuyan, ang darating, at ang nagdaan, sa tatlong daigdig.”

Verse 65

एतेन मरणं ज्ञातं मदीयं पूर्वजन्मनि । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तपस्तप्तं भवालये

“Sa pamamagitan niya, nalaman ang aking kamatayan sa dating kapanganakan—noong ako’y nagsagawa ng tapasya sa Vastrāpatha, dakilang banal na pook, sa tahanan ni Bhava (Śiva).”

Verse 66

विधूय कलुषं सर्वं ज्ञानमुत्पाद्य यत्नतः । जरामरणनिर्मुक्तः प्रत्यक्षं दृष्टवान्भवम्

Sa pag-alis ng lahat ng dungis at sa masikap na paglikha ng tunay na kaalaman, ang tao’y napapalaya sa katandaan at kamatayan at tuwirang namamasdan si Bhava (Śiva).

Verse 67

अस्य तुष्टो भवो देवो ज्ञातं तीर्थस्य कारणम् । आदिष्टया मया वाच्यं भवेज्जन्मनि कारणम्

Nang masiyahan si Bhava, ang Panginoon, sa kanya, ipinahayag Niya ang sanhi ng tīrtha na ito. At ayon sa tagubiling ibinigay sa akin, kailangan kong sabihin ang sanhi ng pagkapanganak na ito.

Verse 68

इति चिन्तापरा यावत्तावद्विप्रः समागतः । तस्मै प्रणामपरमा मूर्च्छिता निपपात सा

Habang siya’y nananatiling balot ng balisang pag-iisip, dumating ang isang brāhmaṇa. Sa pagsisikap na yumukod nang may sukdulang paggalang, siya’y bumagsak sa lupa, nawalan ng malay.

Verse 69

अथ सारस्वतो ज्ञानाज्ज्ञातवान्कारणं च तत् । आनयन्तु द्विजा वेगात्कलशं तोयसंभृतम्

Pagkaraan, sa talinong kaloob ni Sarasvatī, naunawaan ng brāhmaṇa ang sanhi nito. Sinabi niya, “O mga dvija, dalhin agad ang isang kalaśa na punô ng tubig.”

Verse 70

सवौंषधीः पल्लवांश्च दूर्वाः पुष्पाणि चाक्षतान् । धूपं च चंदनं चैव गोमयं मधुसर्पिषी

“Dalhin ang lahat ng halamang-gamot, mga sariwang usbong, damong dūrvā, mga bulaklak at akṣata (buong butil na bigas); pati insenso at sandalwood, dumi ng baka, pulot, at ghee.”

Verse 71

इत्यादिष्टैर्द्विजैर्वेगात्समानीतं नृपाज्ञया । उपलिप्य च भूभागं स्वस्तिकं संनिवेश्य च

Sa gayong tagubilin, ang mga dvija ay nagmadaling dalhin ang lahat ayon sa utos ng hari. Pinapantay nila ang lupa at inilatag doon ang banal na tanda ng svastika.

Verse 72

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

Doon ay isinagawa niya ang ritwal ng apoy; saka inilagay ang mga Veda sa loob ng banga. Itinalaga niya roon si Indra at, ayon sa wastong ayos, ang mga tagapagbantay ng mga direksiyon. Matapos maghandog sa apoy at ihanda ang alay na caru, ipinagawa niya ang pagsamba sa mga planeta (graha).

Verse 73

तोयं सुवर्णपात्रस्थं कृत्वा कुंभान्स्वयं गुरुः । अभिषेकं ततश्चक्रे मुहूर्ते सार्वकामिके

Inilagay ng guro ang tubig sa sisidlang ginto at siya mismo ang nag-ayos ng mga banga. Pagkaraan, isinagawa niya ang abhiṣeka sa isang mapalad at tumutupad-sa-hiling na sandali.

Verse 74

अभिषिक्ता तु सा तेन पूता स्नानार्थवारिणा । जाता सचेतना बाला सर्वं पश्यति चक्षुषा

Nang siya’y wisikan niya ng dalisay na tubig na para sa paliligo, ang dalaga ay nalinis at muling nagkamalay. Naging gising ang bata at malinaw na nakita ang lahat sa kanyang mga mata.

Verse 75

शृणोति सर्वं जानाति चरित्रं पूर्वजन्मनः । बदरीफलमात्रं तु पुरोडाशं ददौ गुरुः

Naririnig niya ang lahat at nauunawaan ang salaysay ng kanyang dating kapanganakan. Pagkaraan, ibinigay ng guro ang alay na puroḍāśa—kasinglaki lamang ng isang bungang badarī (jujube).

Verse 76

तयोपभुक्तं यत्नेन ततश्चक्रे स मार्ज्जनम् । मानुषे वचने कर्णे ददौ ज्ञानं गुरुस्ततः

Pagkaraan niyang malasakit na tinanggap iyon, isinagawa niya ang ritwal ng paglilinis. Pagkatapos, ipinagkaloob ng guro ang pagkaunawa sa pamamagitan ng pagsambit ng mga salitang pantao sa kanyang tainga.

Verse 77

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा ततः सा च मृगानना । भोजराजाय सर्व च चरित्रं पूर्वजन्मनः

Matapos ihandog sa guro ang dakṣiṇā (handog na bayad), siya—may mukhang gaya ng usa, banayad ang anyo—ay isinalaysay kay Haring Bhoja ang buong salaysay ng kanyang dating kapanganakan.

Verse 78

वक्तुं प्रचक्रमे बाल्याद्यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । नमस्कृत्य गुरुं पूर्वं ब्राह्मणान्क्षत्रियांस्तथा

Pagkaraan, sinimulan niyang isalaysay ang mga pangyayari sa dating kapanganakan mula pa sa pagkabata. Una niyang sinamba ang kanyang guro, at gayundin ang mga brāhmaṇa at mga kṣatriya.

Verse 79

मृग्युवाच । न विषादस्त्वया कार्यो राजञ्च्छ्रुत्वा मयोदितम् । इतस्त्वं सप्तमे स्थाने कलिंगाधिपतेः सुतः

Wika ni Mṛgyu: “O Hari, huwag kang magdalamhati matapos marinig ang aking sinabi. Mula rito, sa ikapitong yugto (kapanganakan), isisilang kang anak ng pinuno ng Kaliṅga.”

Verse 80

मृते पितरि बालस्त्वं स्वभिषिक्तः स्वमंत्रिभिः । अहं हि वंगराजस्य संजाता दुहिता किल

“Nang mamatay ang iyong ama, ikaw ay bata pa, ngunit ang sarili mong mga ministro ang nag-abhiṣeka at nagluklok sa iyo bilang hari. At ako naman, tunay ngang isinilang na anak na babae ng hari ng Vaṅga.”

Verse 81

परिणीता त्वया देव पित्रा दत्ता स्वयं नृप । त्वयाऽहं पट्टमहिषी कृता योषिद्वरा यतः

O panginoon, O hari—ang aking ama mismo ang nagkaloob sa akin sa iyo, at ikaw ang nag-asawa sa akin. Itinaas mo ako bilang koronadong reyna, ang pinakadakila sa mga babae.

Verse 82

युवा जातः क्रमेणैव हिंस्रः क्रूरो बभूव ह । न वेदशास्त्रकुशलो दयाधर्मविवर्जितः

Habang siya’y unti-unting nagkakaedad, siya’y naging marahas at malupit. Hindi siya bihasa sa mga Veda at śāstra, at wala siyang habag at dharma.

Verse 83

लुब्धो मानी महाक्रोधी सत्याचार बहिष्कृतः । न देवं न गुरुं विप्रान्नो जानाति दुराशयः

Sakim, mapagmataas, at may matinding poot, siya’y naihiwalay sa matuwid na asal. Sa masamang hangarin, hindi niya kinikilala ang Diyos, ni ang guro, ni ang mga pantas na brāhmaṇa.

Verse 84

विरक्ता हि प्रजास्तस्य ब्राह्मणोच्छेदकारकः । समासन्नैर्नृपैस्तस्य देशः सर्वो विलुंपितः । सैन्यं सर्वं समादाय युद्धायोपजगाम सः

Tinalikuran siya ng kanyang mga nasasakupan, sapagkat siya’y tagapagwasak ng mga brāhmaṇa. Nilimas ng mga karatig-hari ang buong kaharian niya. Pagkaraan, tinipon niya ang lahat ng hukbo at sumulong sa digmaan.

Verse 85

सहैवाहं गता देव युद्धं जातं नृपैः सह । हारितं सैनिकैस्तस्य गता नष्टा दिशो दश

Sumama rin ako sa kanya, O panginoon. Sumiklab ang labanan laban sa mga haring iyon. Nagkawatak-watak ang kanyang hukbo, at ako’y tumakas—naligaw sa sampung panig.

Verse 86

त्यक्त्वा धर्मं निजं राजा पलायनपरोऽभवत् । गच्छमानस्तु नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः

Tinalikuran ng hari ang sariling dharma at naging tanging hangarin niya ang tumakas. Sa kanyang paglalakbay, ang pinuno ay hinabol, pinahirapan, at piniga ng mga kaaway.

Verse 87

तवास्मिवादी दुष्टात्मा हतो लोकविरोधकः । देहं तस्य गृहीत्वाग्नौ प्रविष्टाहं नृपोत्तम

Ang masamang kaluluwang iyon—na laging nagsasabing “akin ako sa iyo”—ay napatay, sapagkat kaaway ng bayan. Kinuha ko ang kanyang katawan at pumasok sa apoy, O pinakamainam na hari.

Verse 88

मृतस्यैवं गतिर्नास्ति नरके स विपच्यते । मृतं कांतं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेद्यदि

Sa gayong tao, walang mapalad na landas pagkamatay; siya’y sinusunog sa impiyerno. Ngunit kung ang asawa, karga ang yumao niyang minamahal, ay pumasok sa apoy ng paglilibing ng asawa, ibang kapalaran ang sinasabi.

Verse 89

सा तारयति पापिष्ठं यावदाभूतसंप्लवम् । इह पापक्षयं कृत्वा पश्चात्स्वर्गे महीयते

Inililigtas niya maging ang pinakamasamang makasalanan, hanggang sa pralaya, ang pagkalusaw ng sanlibutan. Dito, pinapawi niya ang kasalanan; at pagkaraan, siya’y pinararangalan sa langit.

Verse 90

अतस्त्वं ब्राह्मणो जातो देशे मालवके नृप । तस्यैव तत्र भार्याहं संभूता ब्राह्मणी नृप

Kaya nga, O hari, isinilang ka bilang isang brāhmaṇa sa lupain ng Mālava. At doon din, O hari, isinilang ako bilang mismong asawa niya—isang brāhmaṇī.

Verse 91

धनधान्यसमृद्धोऽभूत्तथा जीवधनाधिकः । मृतः पिता मृता माता स च भ्रातृविवर्जितः

Siya’y naging sagana sa yaman at butil, at marami ring “buhay na yaman” (mga umaasa at mga lingkod). Namatay ang kanyang ama, namatay ang kanyang ina, at siya’y walang mga kapatid na lalaki.

Verse 92

धनधान्यसमृद्धोऽपि लुब्धो भ्रमति भूतले । अतीव कोपनो विप्रो वेदपाठविवर्जितः

Bagama’t sagana sa yaman at butil, dahil sa kasakiman ay pagala-gala siya sa ibabaw ng lupa. Ang brahmana’y labis na magagalitin at walang pag-aaral ng Veda.

Verse 93

स्नानसंध्यादिहीनश्च मायावी याचते जनम् । भक्तिं करोमि परमां स च क्रुध्यति मां प्रति

Walang paliligo, walang mga ritong sandhyā at iba pa, at mapanlinlang, siya’y namamalimos sa mga tao. Bagama’t inialay ko sa kanya ang pinakadakilang debosyon, siya’y nagalit sa akin.

Verse 94

संतानं तस्य वै नास्ति धनरक्षापरो हि सः । न ददाति न चाश्नाति न जुहोति स रक्षति

Wala siyang supling, sapagkat ang tanging pinag-ukulan niya ay ang pagbabantay sa yaman. Hindi siya nagbibigay ng kawanggawa, hindi rin tunay na tinatamasa ang taglay, hindi naghahandog sa apoy; nag-iimpok at nagbabantay lamang siya.

Verse 95

न तर्पणं तिलैर्विप्रो विदधात्यतिलो भतः । कार्त्तिकेऽपि च संप्राप्ते विष्णुपूजाविवर्जितः

Ang brahmana, dahil sa labis na kasakiman, ay hindi nagsagawa ng tarpaṇa gamit ang linga. Kahit dumating ang buwan ng Kārttika, nanatili siyang walang pagsamba kay Viṣṇu.

Verse 96

दीपं ददाति नो विप्रो मासमेकं निरन्तरम् । न भुंक्ते शाकपत्रं स एकाहारो निरंतरम्

Ang brahmanang iyon ay hindi naghandog ng ilawan nang tuluy-tuloy kahit sa loob man lamang ng isang buwan. Hindi siya kumakain ng mga dahon ng gulay; pinanatili niya ang panatang isang kainan lamang nang walang patid.

Verse 97

मासे नभस्ये संप्राप्ते प्राप्ते कृष्णे नृपोत्तम । न करोति गृहे श्राद्धं स्नानतर्पणवर्जितः

O pinakamainam na hari, nang dumating ang buwan ng Nabhasya at sumapit ang madilim na kalahati, hindi siya nagsagawa ng śrāddha sa kanyang tahanan, sapagkat wala siyang paliligo at tarpaṇa (pag-aalay ng tubig).

Verse 98

न जानाति दिनं पित्र्यं पक्षमेकं निरन्तरम् । अन्यत्र भुंक्ते विप्रोऽसौ क्षयाहेऽपि समागते

Ang brahmanang iyon ay hindi man lamang kumikilala sa araw para sa mga ninuno at sa tuluy-tuloy na kalahating-buwan na itinakda para sa mga Pitṛ. Kahit dumating ang kṣayāha (araw na nawawala sa bilang ng buwan), kumakain pa rin siya sa ibang dako, walang paggalang sa mga ritong ukol sa mga ninuno.

Verse 99

मकरस्थेऽपि संक्रांतौ कृशरान्नं ददाति न । तिलान्सुवर्णं तारं वा वस्त्रं वा फलमेव च । शाकपत्रं स पुष्पं वा न ददाति तथेंधनम्

Kahit sa Saṅkrānti nang pumasok ang Araw sa Makara (Capricorn), hindi siya nagbibigay ng kṛśara, ang pagkaing pang-ritwal. Hindi siya nagbibigay ng linga, ginto, pilak, damit, ni kahit prutas; ni mga dahon ng gulay o mga bulaklak—pati panggatong ay hindi rin.

Verse 100

गवां गवाह्निकं नैव कथं मुक्तिर्भविष्यति । न याति विष्णुशरणं संप्राप्ते दक्षिणायने

Kung hindi niya ginagampanan ang araw-araw na tungkuling iniuukol sa mga baka, paano pa sisibol ang kalayaan (mokṣa)? Nang dumating ang dakṣiṇāyana, ang paglalakbay ng Araw sa timog, hindi siya sumisilong sa kanlungan ni Viṣṇu.

Verse 101

धेनुं ददाति नो विप्रो ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

Ang brahmanang iyon ay hindi nagbibigay ng inahing baka na may gatas bilang kawanggawa sa oras ng eklipse ng Buwan at Araw.

Verse 102

एकापि दत्ता सुपयस्विनी सा सवस्त्रघंटाभरणोपपन्ना । वत्सेन युक्ता हि ददाति दात्रे मुक्तिं कुलस्यास्य करोति वृद्धिम्

Kahit isang baka lamang na sagana sa gatas, na inihahandog kasama ng damit, kampanilya at mga palamuti, at may kasamang guya—ang gayong handog ay nagbibigay ng kalayaan (moksha) sa nagkaloob at nagdudulot ng pagyabong sa kanyang angkan.

Verse 103

यावंति रोमाणि भवंति तस्यास्तावंति वर्षाणि महीयते सः । ब्रह्मालये सिद्ध गणैर्वृतोऽसौ संतिष्ठते सूर्यसमानतेजाः

Kung gaano karami ang balahibo ng bakang iyon, gayon karaming taon pinararangalan ang nagkaloob. Napaliligiran ng mga pangkat ng Siddha, siya’y nananahan sa daigdig ni Brahmā, nagniningning na kasingliwanag ng Araw.

Verse 104

देवालयं नो विदधाति वापीं कूपं तडागं न करोति कुण्डम् । पुण्यं विवाहं सुजनोपकारं नासौ सतां वा द्विजमंदिरं च

Hindi siya nagtatayo ng templo, ni ng balon-hagdang (stepwell), ni ng balon; hindi rin siya gumagawa ng lawa o imbakan ng tubig. Wala siyang ginagawang kasalang may kabanalan, walang pagtulong sa mabubuting tao, at hindi rin siya nagtatatag ng tahanan para sa mga banal o bahay para sa mga brahmana.

Verse 105

धनं सदा भूमिगतं करोति धर्मं न जानाति कुलस्य चासौ । अहं हि तस्यानुगता भवामि कथं हि कांतं परिवं चयामि

Palagi niyang ibinabaon sa lupa ang kanyang yaman at hindi niya nauunawaan ang dharma na nagtataguyod sa angkan. Gayunman, nananatili akong tapat sa kanya—paano ko maiiwan ang minamahal kong asawa at pumunta sa iba?

Verse 106

एवं हि वर्त्तमानः स कालधर्ममुपेयिवान् । धनलोभान्मया देव मरणं परिवर्जितम्

Namuhay siya nang gayon, at sa huli’y napailalim sa batas ni Panahon—ang kamatayan. O Panginoon, dahil sa kasakiman sa yaman, ako ang nagpalayo ng kamatayan para sa kanya.

Verse 107

पश्यन्त्या गोत्रिभिः सर्वं गृहीतं धनसंचयम् । कालेन महता देव मृताऽहं द्विजमंदिरे

Habang nakatingin ang aking mga kamag-anak, ang buong naipong yaman ay sinamsam. Pagkaraan ng mahabang panahon, O Panginoon, namatay ako sa bahay ng isang brāhmaṇa.

Verse 108

श्वेतसर्पः समभवद्देशे तस्मिन्नरोत्तम । तत्रैवाहं ब्राह्मणस्य संजाता तनया नृप

O pinakamainam sa mga tao, sa lupain ding iyon ay lumitaw ang isang puting ahas. At doon din, O hari, ako’y isinilang bilang anak na babae ng isang brāhmaṇa.

Verse 109

वर्षेष्टमे तु संप्राप्ते परिणीता द्विजन्मना । तस्मिन्नेव गृहे सर्पो मदीये वसते नृप

Nang sumapit ang ikawalong taon, ipinakasal ako sa isang dwija, ang dalawang-ulit na isinilang. Sa bahay ding iyon, O hari, nanahan ang ahas—sa aking sariling tahanan.

Verse 110

भार्या ममेति संदष्टो रात्रौ भर्त्ता महा हिना । मृतोऽपि ब्राह्मणैः सर्पो लगुडैर्विनिपातितः

Sa gabi, kinagat ng malaking ahas ang aking asawa, sa pag-aakalang, “Siya ang aking asawa.” At bagaman patay na, ang ahas ay pinukpok pa rin ng mga brāhmaṇa gamit ang mga pamalo.

Verse 111

वैधव्यं मम दत्त्वा तु द्विजसर्पौ मृतावुभौ । पित्रा मात्रा महाशोकं कृत्वा मे मुण्डितं शिरः

Nang sa gayon ay naipataw sa akin ang pagkabalo, at kapwa namatay ang brāhmaṇa (ang aking asawa) at ang ahas. Pagkaraan, ang aking ama at ina, sa matinding dalamhati, ay ipinakalbo ang aking ulo.

Verse 112

वसाना श्वेतवस्त्रं च विष्णुभक्तिपरायणा । मासोपवासनिरता यानि तीर्थान्यनेकशः

Nakasuot ako ng puting kasuotan at lubos na nakatuon sa Viṣṇu-bhakti. Masigasig akong nag-aayuno buwan-buwan at paulit-ulit na naglakbay-pananampalataya sa maraming tīrtha, mga banal na tawiran.

Verse 113

सर्पस्तु मकरो जातो गोदावर्यां शिवालये । देवं भीमेश्वरं द्रष्टुं गताऽहं स्वजनैः सह

Ngunit ang ahas na iyon ay muling isinilang bilang makara sa Godāvarī, malapit sa isang dambana ni Śiva. At ako’y nagpunta kasama ang aking mga kamag-anak upang masilayan ang Panginoong Bhīmeśvara.

Verse 114

यावत्स्नातुं प्रविष्टाऽहं वृता सर्वजनैर्नृप । मकरेण तदा दृष्टा भार्येयं मम वल्लभा । गृहीता मकरेणाहं नेतुमंतर्जले नृप

Nang ako’y pumasok sa tubig upang maligo—O hari—na napaliligiran ng maraming tao, nakita ako ng makara at inakala, “Ito ang aking minamahal na asawa.” Sinunggaban niya ako at sinimulang kaladkarin papaloob sa kailaliman ng tubig, O hari.

Verse 115

हाहाकारः समभवज्जनः क्षुब्धः समंततः । कुंताघातेन केनासौ मकरस्तु निपातितः

Sumiklab ang malakas na sigaw ng pagdadalamhati, at nagkagulo ang mga tao sa lahat ng dako. Pagkaraan, ang makara ay napabagsak nang may isang tumarak sa kanya ng sibat.

Verse 116

झषवक्त्रः स्थिता चाहं मृता कृष्टा जनैर्बहिः । अग्निं दत्त्वा जले क्षिप्त्वा भस्म लोका गृहान्गताः

Ang mukha ko’y napinsala na parang mukha ng isda; naroon akong nakahandusay—patay na—at hinila ako ng mga tao palabas. Matapos maghandog ng ritwal sa apoy (Agni) at ihagis ang abo sa tubig, sila’y nagsiuwi sa kani-kanilang tahanan.

Verse 117

स्त्रीवधाल्लुब्ध्वको जातो झषस्तीर्थप्रभावतः । मानुषीं योनिमापन्नस्तस्मिन्नेव महावने

Dahil sa pagpatay sa isang babae, siya’y naging mangangaso; subalit sa bisa ng kapangyarihan ng tīrtha ng isda, muli siyang nagkamit ng kapanganakang-tao, sa yaong dakilang gubat ding iyon.

Verse 118

अग्नेर्जलाच्च सर्पाच्च गजात्सिंहादवृषादपि । झषाद्विस्फोटकान्मृत्युर्येषां ते नरके गताः

Yaong mga namamatay dahil sa apoy, tubig, ahas, elepante, leon, toro, isda, o sakit na pumuputok ang mga pantal—sila’y sinasabing napunta sa impiyerno.

Verse 119

आत्महा भ्रूणहा स्त्रीहा ब्रह्मघ्नः कूटसाक्ष्यदः । कन्याविक्रयकर्ता च मिथ्या ब्रतधरस्तु यः

Ang nagpapakamatay, ang pumapatay ng sanggol sa sinapupunan, ang pumapatay ng babae, ang pumapatay ng isang brāhmaṇa, ang nagbibigay ng huwad na patotoo, ang nagbebenta ng isang dalaga, at ang mapanlinlang na nagsusuot ng mga tanda ng panata—ang gayong tao’y ibinibilang sa mabibigat na makasalanan.

Verse 120

विक्रीणाति क्रतुं यस्तु मद्यपः स्याद्द्विजस्तु यः । राजद्रोही स्वर्णचौरो ब्रह्मवृत्तिविलोपकः

Ang sinumang nagbebenta ng handog na yajña, ang dalawang-ulit-na-ipinanganak na umiinom ng alak, ang taksil sa hari, ang magnanakaw ng ginto, at ang sumisira sa kabuhayang itinakda para sa mga brāhmaṇa—sila’y ipinahahayag na mga dakilang salarin.

Verse 121

गोघ्नस्तु निक्षेपहरो ग्रामसीमाहरस्तु यः । सर्वे ते नरकं यांति या च स्त्री पतिवंचका

Ang pumapatay ng baka, ang nagnanakaw ng ipinagkatiwalang ari-arian, at ang umaagaw ng lupang hangganan ng nayon—lahat sila’y napupunta sa impiyerno; gayundin ang babaeng nanlilinlang sa asawa.

Verse 122

झषमृत्युप्रभावेन जाता क्रौंची वने नृप । गोदावरीवने व्याधो भ्रमते मृगमार्गकः

Dahil sa puwersa ng kamatayang dulot ng isda, O hari, ako’y isinilang bilang babaeng ibong krauñcī sa gubat. Sa gubat ng Godāvarī, isang mangangaso ang pagala-gala, sinusundan ang mga daan ng usa.

Verse 123

वने क्रौंचः सकामो मां मुदा कामयितुमुद्यतः । दृष्टाहं भ्रमता तेन व्याधेनाकृष्य कार्मुकम्

Sa gubat, ang lalaking ibong krauñca na puno ng pagnanasa ay masayang nagmadaling makipagniig sa akin. Noon ako’y nakita ng pagala-galang mangangaso, at hinila niya ang kanyang busog.

Verse 124

हतः क्रौंचो मृतो राज न्नष्टा स्थानादहं ततः । गोदावरीवने तस्मिन्नेवंरूपं ददर्श तम्

Napatamaan at namatay ang ibong krauñca, O hari, at pagkaraan ay naglaho ako mula roon. Sa mismong gubat ng Godāvarī, nakita niya siya sa gayong anyo.

Verse 125

ऋषिर्व्याधं शशापाथ दृष्ट्वा कर्म विगर्हितम् । कामधर्ममकुर्वाणं प्रिया संभाषतत्परम् । क्रौंचं त्वमवधीर्यस्मात्तस्मात्सिंहो भविष्यसि

Pagkaraan, isang rishi, nang makita ang kasuklam-suklam na gawa ng mangangaso—pagpatay habang ang ibon ay abala sa likas na dharma ng pag-ibig at nakatuon sa pakikipag-usap sa kapareha—ay nagsumpa: “Sapagkat pinatay mo ang krauñca, kaya ikaw ay magiging leon.”

Verse 126

ऋषिस्तेन विनीतेन स्थित्वा सन्तोषितो नृप । ऋषिर्वदति तस्याग्रे न मे मिथ्या वचो भवेत्

Nang ang mapagpakumbabang iyon ay tumindig sa harap niya, nalugod ang pantas, O hari. Sinabi ng pantas sa kanyang harapan: “Ang aking mga salita ay hindi mapapawalang-saysay.”

Verse 127

सिंहस्थस्य प्रसादं ते करिष्ये मुक्तिहेतवे । सुराष्ट्रदेशे भविता सिंहो रैवतके गिरौ

“Kapag ikaw ay naitatag bilang leon, ipagkakaloob ko sa iyo ang biyaya alang-alang sa kalayaan. Sa lupain ng Surāṣṭra, magiging leon ka sa Bundok Raivataka.”

Verse 128

वस्त्रापथे महा क्षेत्रे मुक्तिस्ते विहिता ध्रुवा । इत्युक्त्वा स ऋषिर्देव गतो भीमेश्वरं प्रति । दुर्वचःश्रवणाद्व्याधः क्रमात्पंचत्वमाययौ

“Sa dakilang banal na pook ng Vastrāpatha, ang iyong kalayaan ay tiyak na itinakda.” Pagkasabi nito, ang banal na pantas ay nagtungo kay Bhīmeśvara. Ngunit ang mangangaso, dahil sa pagdinig ng malulupit at makasalanang salita, ay dumating din sa kamatayan sa takdang panahon.

Verse 129

क्रौंची क्रौंचवियोगेन गता सा च वनांतरे । मृता दैववशाज्जाता मृगी रैवतके गिरौ

Nang mahiwalay sa kanyang kaparehang krauñca, ang krauñcī ay napadpad sa loob ng gubat. Sa bisa ng tadhana, siya’y namatay at muling isinilang bilang isang babaeng usa sa Bundok Raivataka.

Verse 130

मृगयूथगता नित्यं मोदते मदविह्वला । व्याधः सिंहः समभवद्गिरेस्तस्य महावने

Palaging kasama ng kawan ng mga usa, siya’y nagagalak, balisa sa pagkalango ng kabataan. At ang mangangaso naman, sa dakilang gubat ng bundok na iyon, ay naging isang leon.

Verse 131

कामार्ता भ्रमता दृष्टा मृगी सिंहेन यत्नतः । तत्र संभ्रमते नित्यं सिंहश्चापि मृगी वने

Habang siya’y pagala-gala, ang inahing usa na sugatan ng pag-ibig ay maingat na napansin ng leon. Pagkaraan, sa gubat na iyon, ang leon ay palaging naglilibot, ang isip ay nakatuon sa inahing usa.

Verse 132

सिंहोऽपि दैवयोगेन ममेयमिति मन्यते । परं हिंस्रस्वभावेन तामादातुं प्रचक्रमे

Dahil sa pagtatagpo ng tadhana, inakala ng leon, “Akin siya.” Ngunit sa kanyang likas na bangis, sinimulan niyang agawin siya.

Verse 133

चलत्वं मृगजातीनां विहितं वेधसा स्वयम् । पुनर्गता मृगी यूथं क्रीडते चारुलोचना

Ang pagkabalisa ng lahi ng usa ay itinakda mismo ng Maylikha. Kaya ang inahing usa na may maririkit na mata ay muling nagbalik sa kanyang kawan at naglaro-laro.

Verse 134

भवस्य पश्चिमे भागे तत्र रैवतके गिरौ । अनुयातः शनैः सोऽथ मृगेन्द्रो मृगयूथपः । उत्पपात ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि

Sa kanlurang bahagi ng nasasakupan ni Bhava, doon sa Bundok Raivataka, ang panginoon ng mga hayop—ang pinuno ng kawan ng usa—ay dahan-dahang sumunod sa kanya. Pagkaraan, ang leon ay biglang lumundag sa pinakatuktok ng kawan.

Verse 135

सिंहस्य न मृगैः कार्यं हरिणीं प्रति पश्यतः । यत्र सा हरिणी याति ययौ सिंहस्तथैव ताम्

Para sa leon, walang halaga ang ibang mga usa, sapagkat ang tinitingnan niya’y ang inahing usa lamang. Saan man magtungo ang inahing usa, doon din siya susunod.

Verse 136

यदा वेगं मृगी चक्रे सिंहः कुद्धस्तदा वने । सिंहोऽपि वेगवाञ्जातो मृगीवेगाधिकोऽभवत्

Nang bumulusok ang usa sa bilis sa kagubatan, ang leon ay nagalit. Ang leon din ay naging mabilis, at ang kanyang bilis ay humigit sa usa.

Verse 137

यदा सिंहेन संक्रांता ददौ झम्पां मृगी तु सा । भवस्याग्रे नदीतोये पतिता जलमूर्द्धनि

Nang dambahin siya ng leon, ang usang iyon ay biglang tumalon. Siya ay nahulog sa tubig ng ilog sa harap ni Bhava, at lumubog sa agos ng tubig.

Verse 138

लंबते तु शरीरं मे वेणौ प्रोतं शिरो मम । सिंहः सहैव पतितो मृतः पयसि मध्यतः

Ang aking katawan ay nakabitin, habang ang aking ulo ay nakasabit nang mahigpit sa kawayan. Ang leon din ay nahulog kasama ko at namatay sa gitna ng tubig.

Verse 139

स्वर्णरेषाजले देव विशीर्णं मम तद्वपुः । न तु वक्त्रं निपतितं त्वक्सारशिरसि स्थितम्

O Hari, sa tubig ng Svarṇareṣā ang aking katawan ay napunit; ngunit ang aking mukha ay hindi nahulog sa tubig—ito ay nanatiling nakasabit sa dulo ng kawayan.

Verse 140

एतच्चरित्रं यत्सर्वं दृष्टं सारस्वतेन वै । तत्तीर्थस्य प्रभावेन सिंहस्त्वं समजायथाः

Ang buong pangyayaring ito ay tunay na nasaksihan ni Sārasvata. At sa pamamagitan ng kapangyarihan ng banal na pook na iyon, ikaw ay isinilang bilang isang leon.

Verse 141

इदं हि सप्तमं जन्म सर्वपापक्षयोदयम् । कान्यकुब्जे महादेशे राजा भोजेतिविश्रुतः

Tunay, ito ang ikapitong kapanganakan, na nagbubunsod ng pagkapawi ng lahat ng kasalanan. Sa dakilang lupain ng Kānyakubja ay may haring bantog sa pangalang Bhoja.

Verse 142

अहं हि हरिणीगर्भे जाता मानुषरूपिणी । जातं वक्त्रं मृगीणां मे यस्मान्न पतितं जले

Tunay, ako’y isinilang sa sinapupunan ng isang inahing usa, ngunit taglay ang anyong tao. At tinanggap ko ang mukha ng usa—sapagkat iyon ay hindi nahulog sa tubig.