Adhyaya 19

Verse 1

राजोवाच । गृहीत्वा दक्षिणां दैत्यान्महाविष्णुर्जनार्दनः । चकार किं ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

Wika ng Hari: “Nang tanggapin ni Mahāviṣṇu—si Janārdana—ang mga dānava (daitya) bilang dakṣiṇā, ang banal na kabayarang handog, ano ang ginawa Niya? Isalaysay mo sa akin; napakalaki ng aking pag-uusisa.”

Verse 2

सारस्वत उवाच । एवं स्तुतः सुरैर्देवो गृहीत्वा मेदिनीं हरिः । बलिं निर्वासयामास संपूर्णे यज्ञकर्मणि । यज्ञांते दक्षिणां लब्ध्वा संपूर्णोऽभूदथाध्वरः

Sinabi ni Sārasvata: “Nang purihin Siya nang gayon ng mga diyos, inangkin ni Hari ang daigdig; at nang ganap na ang gawaing yajña, pinalayas Niya si Bali. At sa wakas ng handog, nang matanggap ang dakṣiṇā, ang yajña ay naging lubos na ganap.”

Verse 3

भगवानप्यसंपूर्णे तृतीये तु क्रमे विभुः । समभ्येत्य बलिं प्राह ईषत्प्रस्फुरिताधरः

Bagaman hindi pa natutupad ang ikatlong hakbang, lumapit ang Makapangyarihang Panginoon kay Bali at nagsalita—bahagyang nanginginig ang Kanyang mga labi.

Verse 4

ऋणे भवति दैत्येन्द्र बंधनं घोरदर्शनम् । त्वं पूरय पदं तन्मे नोचेद्बन्धं प्रतीच्छ भोः

“Kapag may natitirang utang, O panginoon ng mga Daitya, susunod ang kakila-kilabot na pagkagapos. Tuparin mo ang hakbang na iyon para sa akin; kung hindi, tanggapin mo ang tanikalang ito, ginoo.”

Verse 5

तन्मुरारिवचः श्रुत्वा पुरो भूत्वा बलेः सुतः । बाणो वामनमाचष्टे तदा तं विश्वरूपिणम्

Nang marinig ang mga salita ni Murāri, lumapit si Bāṇa, anak ni Bali, at nagsalita kay Vāmana na noon ay nakatindig sa anyong pangkalahatan ng sansinukob.

Verse 6

कृत्वा महीमल्पतरां वपुः कृत्वा तु वामनम् । पदत्रयं याचयित्वा विश्वरूपमगाः कथम्

“Ginawa mong tila maliit ang daigdig, at kinuha ang katawan ng pandak na Vāmana; humingi ka ng tatlong hakbang—paano ka naman naging Anyong Sansinukob?”

Verse 7

यदि तृतीयं क्रमणं याचसे जगदीश्वर । पुनर्वामनतां याहि बलिर्दास्यति तत्पदम्

“Kung hihingi Ka ng ikatlong hakbang, O Panginoon ng daigdig, bumalik Ka sa anyong Vāmana; ibibigay ni Bali ang hakbang na iyon sa mismong Vāmana.”

Verse 8

यादृग्विधाय बलिना वामनायोदकं कृतम् । तत्तादृशाय दातव्यमथ किं विश्वरूपिणे

“Ang tubig-alay na inihandog ni Bali ay ginawa para sa Vāmana na gayon; kaya dapat itong ibigay sa kaparehong anyo—ano ang batayan upang ibigay sa may Anyong Sansinukob?”

Verse 9

भवत्कृतमिदं विश्वं विश्वस्मिन्वर्तते बलिः । छद्मना नैव गृह्णन्ति साधवो ये महेश्वर

“Ang sansinukob na ito ay nilikha Mo, at si Bali ay nananahan sa loob nito. Ang mga tunay na banal, O Dakilang Panginoon, ay hindi tumatanggap sa pamamagitan ng panlilinlang.”

Verse 10

जगदेतज्जगन्नाथ तावकं यदि मन्यसे । ज्ञात्वा बलिममर्यादं भवद्भक्तिपराङ्मुखम्

“Kung itinuturing Mo na Iyo ang buong sanlibutang ito, O Panginoon ng daigdig—kung gayon, yamang nalalaman Mong si Bali ay lumalampas sa hangganan at tumalikod sa debosyon sa Iyo…”

Verse 11

कंठपाशेन निष्कास्य केन वै वार्यते भवान् । गोपालमन्यं कुरुते रक्षणाय च गोपतिः । सुतृणं चारयन्पूर्वो गोपः किं कुरुते तदा

“Kung palalayasin Mo siya na may tali sa leeg, sino nga ba ang makapipigil sa Iyo? Kapag ang panginoon ng mga baka ay nagtalaga ng ibang pastol para sa pag-iingat, ano pa ang gagawin ng dating pastol—kung siya’y basta nagpapakain lamang sa mabuting damo?”

Verse 12

इत्येवमुक्ते तेनाथ वचने बलिसूनुना । प्रोवाच भगवान्वाक्यमादिकर्ता जनार्दनः

Nang masabi na ng anak ni Bali ang gayon, si Janārdana—ang Mapalad na Panginoon, ang Unang Lumikha—ay sumagot sa mga salitang ito.

Verse 13

यान्युक्तानि वचांसीत्थं त्वया बालेन सांप्रतम् । तेषां त्वं हेतुसंयुक्तं शृणु प्रत्युत्तरं मम

“O bata, sa mga salitang sinabi mo ngayon sa ganyang paraan, pakinggan mo ang aking tugon—may katuwiran at matibay ang saligan.”

Verse 14

पूर्वमुक्तस्तव पिता मया बाण पदत्रयम् । देहि मह्यं प्रमाणेन तदेतत्समनुष्ठितम्

“Noon, O Bāṇa, hiniling ko sa iyong ama ang ‘tatlong hakbang’ na lupa. Ipakita mo sa akin, sa wastong patunay, na iyon ay tunay na naisagawa nang nararapat.”

Verse 15

किं न वेत्ति प्रमाणं मे बलिस्तव पिता सुत । बलेरपि हितार्थाय कृतमेतत्पदत्रयम्

O anak, hindi ba nalalaman ni Bali—ang iyong ama—ang tunay na sukat Ko? Ang gawang “tatlong hakbang” na ito’y ginawa rin para sa kapakanan ni Bali mismo.

Verse 16

तस्माद्यन्मम बालेय त्वत्पित्रांऽबु करे महत् । दत्तं तेनास्य सुतले कल्पं यावद्वसिष्यति

Kaya nga, mahal na anak, sapagkat ang iyong ama’y naglagay ng dakilang handog sa aking mga kamay sa pamamagitan ng pag-aalay ng tubig, mananahan siya sa Sutala hanggang sa magwakas ang isang kalpa.

Verse 17

गते मन्वन्तरे बाण श्राद्धदेवस्य साम्प्रतम् । सावर्णिके त्वागते च बलिरिन्द्रो भविष्यति

O Bāṇa, kapag lumipas na ang kasalukuyang Manvantara ni Śrāddhadeva at dumating ang Sāvarṇika Manvantara, si Bali ay magiging Indra.

Verse 18

इति प्रोक्त्वा बलिसुतं बाणं देवस्त्रिविक्रमः । प्रोवाच बलिमभ्येत्य वचनं मधुराक्षरम्

Pagkasabi nito kay Bāṇa, anak ni Bali, lumapit ang diyos na Trivikrama kay Bali at nagsalita sa kanya ng mga salitang banayad at matamis.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । अपूर्णदक्षिणे यागे गच्छ राजन्महातलम् । सुतलंनाम पातालं वस तत्र निरामयः

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Sapagkat ang yajña ay naiwan na hindi ganap ang dakṣiṇā, humayo ka, O hari, sa Mahātala. Sa daigdig-ilalim na tinatawag na Sutala, manahan ka roon na walang karamdaman.”

Verse 20

बलिरुवाच । सुतलस्थस्य मे नाथ कथं चरणयोस्तव । दर्शनं पूजनं भोगो निवसामि यथासुखम्

Wika ni Bali: “O Panginoon, kung ako’y mananatili sa Sutala, paano ko makakamit ang pagtanaw sa Iyong banal na mga paa, ang pagsamba at pag-aalay, at ang tamis ng Iyong presensya upang mamuhay akong payapa?”

Verse 21

श्रीभगवानुवाच । दैत्येन्द्र हदये नित्यं तावके निवसाम्यहम् । अतस्ते दर्शनं प्राप्तः पुनः स्थास्ये तवान्तिकम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O pinuno ng mga Daitya, ako’y laging nananahan sa iyong puso. Kaya natamo mo ang aking darśana; at muli, mananatili akong malapit sa iyo.”

Verse 22

तथान्यमुत्सवं पुण्यं वृत्ते शक्रमहोत्सवे । दीपप्रतिपन्नामाऽसौ तत्र भावी महोत्सवः

Pagkaraan ng dakilang pagdiriwang ni Śakra (Indra), doon ay sisibol pa ang isa pang banal na pagdiriwang—isang malaking pista na tatawaging Dīpa-pratipannā.

Verse 23

तत्र त्वां नरशार्दूला हृष्टाः पुष्टाः स्वलंकृताः । पुष्पदीपप्रदानेन अर्चयिष्यंति यत्नतः

Doon, O tigre sa mga tao, ang mga tao—masaya, masagana, at maringal ang bihis—ay sasamba sa iyo nang buong pagsisikap sa pag-aalay ng mga bulaklak at mga ilawan.

Verse 24

तत्रोत्सवः पुण्यतमो भविष्यति धरातले । तव नामांकितो दैत्य तेन त्वं वत्सरं सुखी

Ang pistang iyon doon ay magiging pinakabanal at pinakadakila sa buong daigdig. Taglay ang iyong pangalan, O Daitya, dahil dito’y mananatili kang masaya sa loob ng isang buong taon.

Verse 25

भविष्यसि नरा ये तु दृढभक्तिसहा न्विताः । त्वामर्चयन्ति विधिवत्तेऽपि स्युः सुखभागिनः

At yaong mga taong may matibay na debosyon, na sumasamba sa Iyo ayon sa wastong ritwal—sila man ay magiging kabahagi ng kaligayahan.

Verse 26

यथैव राज्यं भवतस्तु सांप्रतं तथैव सा भाव्यथ कौमुदीति । इत्येवमुक्त्वा मधुमदितीश्वरं निवासयित्वा सुतलं सभार्यकम्

“Kung paanong nananatili ngayon ang iyong paghahari, gayon din magaganap ang pagdiriwang na tinatawag na Kaumudī.” Pagkasabi nito, ang Panginoon, ang Manlulupig kay Madhu, ay pinanirahan siya sa Sutala kasama ang kanyang asawa.

Verse 27

उर्वी समादाय जगाम तूर्णं स शक्रसद्मामरसंघजुष्टम् । दत्त्वा मघोने मधुजित्त्रिविष्टपं कृत्वा तु देवान्मखभागभोगिनः

Taglay ang pananagutan sa daigdig, siya’y mabilis na nagtungo sa tahanan ni Śakra (Indra) na dinarayo ng mga walang-kamatayang nilalang. Pagkaraan, ipinagkaloob niya kay Maghavan (Indra) ang langit na napagwagian ng Manlulupig kay Madhu, at tiniyak na matamasa ng mga diyos ang nararapat nilang bahagi sa handog na yajña.

Verse 28

अन्तर्दधे विश्वपतिर्महेशः संपश्यतां वै वसुधाधिपानाम्

Si Maheśa, ang Panginoon ng sansinukob, ay naglaho sa paningin habang nakatingin ang mga hari ng daigdig.

Verse 29

गृहीत्वेति बले राज्यं मनुपुत्रे नियोजितम् । द्वीपांतरे च ते दैत्याः प्रेषिताश्चाज्ञया स्वयम्

Sa gayon, ang paghahari ay muling kinuha mula kay Bali at ipinagkatiwala sa anak ni Manu. At ang mga Daitya ring yaon, ayon sa mismong utos, ay ipinadala sa ibang pulo-kontinente.

Verse 30

पातालनिलया ये तु ते तत्रैव निवेशिताः । देवानां परमो हर्षः संजातो बलिनिग्रहे

Yaong mga naninirahan sa Pātāla ay pinanatili roon din. Nag-umapaw ang dakilang kagalakan sa mga deva sa pagpasuko kay Bali.

Verse 31

निवासाय पुनश्चक्रे वामनो वामनो मनः । तत्र क्षेत्रे स्वनगरे वामनः स न्युवास ह

Pagkaraan, muling ibinaling ni Vāmana ang kanyang diwa sa paninirahan doon. Sa banal na kṣetra na iyon, na wari’y sariling lungsod niya, tunay ngang nanahan si Vāmana.

Verse 32

सारस्वत उवाच । प्रादुर्भावस्ते कथितो नरेन्द्र पुण्यः शुचिर्वामनस्याघहारी । स्मृते यस्मिन्संश्रुते कीर्तिते च पापं यायात्संक्षयं पुण्यमेति

Wika ni Sārasvata: O hari, isinalaysay ko na sa iyo ang banal at nagpapadalisay na pagpapakita ni Vāmana, ang tagapag-alis ng kasalanan. Kapag ito’y inaalala, pinakikinggan, o binibigkas, humihina ang kasalanan at nakakamit ang kabanalan at gantimpala.

Verse 33

ईश्वर उवाच । इति सारस्वतवचः श्रुत्वा भोजः स भूपतिः । नमस्कृत्य मुनिश्रेष्ठं पूजयामास भक्तितः

Wika ni Īśvara: Nang marinig ni Haring Bhoja ang mga salita ni Sārasvata, siya’y yumukod at nagbigay-galang sa pinakadakilang muni, at sinamba niya ito nang may debosyon.

Verse 34

ततो यथोक्तविधिना स भोजो नृपसत्तमः । वस्त्रापथक्षेत्र यात्रां परिवारजनैः सह । कृत्वा कृतार्थतां प्राप्तो जगामान्ते परं पदम्

Pagkaraan, si Haring Bhoja, ang pinakamainam sa mga hari, ay sumunod sa itinakdang mga ritwal at nagsagawa ng paglalakbay-pananampalataya sa Vastrāpathakṣetra kasama ang kanyang mga kasama. Nang matupad ang kanyang layon, sa wakas ay nagtungo siya sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 35

एतन्मया पुण्यतमं प्रभासक्षेत्रे च वस्रापथमीरितं ते । श्रुत्वा पठित्वा परया समेतो भक्त्या तु विष्णोः पदमभ्युपैति

Ito ang pinakabanal at pinakamarangal na salaysay tungkol sa Vastrāpatha sa sagradong lupain ng Prabhāsa na ipinahayag ko sa iyo. Ang sinumang makinig at magbigkas nito nang may sukdulang debosyon ay tunay na makaaabot sa tahanan ni Viṣṇu.

Verse 36

यथा पापानि धूयंते गंगावारिविगाहनात् । तथा पुराणश्रवणाद्दुरितानां विना शनम्

Kung paanong nahuhugasan ang mga kasalanan sa paglublob sa tubig ng Ilog Gaṅgā, gayon din sa pakikinig sa Purāṇa—unti-unting napapawi ang masasamang gawa.

Verse 37

इदं रहस्यं परमं तवोक्तं न वाच्यमेतद्धरिभक्तिवर्जिते । द्विजस्य निन्दानिरतेऽतिपापे गुरावभक्ते कृतपापबुद्धौ

Ang kataas-taasang lihim na ito ay iyong nasambit; huwag itong ipahayag sa taong walang debosyon kay Hari—ni sa lubhang makasalanan, sa nagagalak manlait sa mga brāhmaṇa, sa walang pananampalataya sa guru, at sa may isip na nakatuon sa kasamaan.

Verse 38

इदं पठेद्यो नियतं मनुष्यः कृतभावनः । तस्य भक्तिः शिवे कृष्णे निश्चला जायते धुवम्

Sinumang may disiplina at taimtim na layon, na palagiang bumibigkas nito nang may pagninilay, sa kanya ay tiyak na sisibol ang di-matitinag na debosyon kay Śiva at kay Kṛṣṇa.

Verse 39

तद्भक्त्या सकलानर्थान्प्राप्नोति पुरुषोत्तमः । पुराणवाचिने दद्याद्गोभूस्वर्णविभूषणम्

Sa pamamagitan ng debosyong iyon, natatamo ng tao ang lahat ng ninanais na kabutihan. Dapat maghandog sa tagapagbigkas ng Purāṇa ng mga kaloob gaya ng baka, lupa, ginto, at mga alahas.

Verse 40

वित्तशाठ्यं न कर्तव्यं कुर्वन्दारिद्र्यमाप्नुयात् । त्रिःकृत्वा प्रपठञ्छृण्वंन्सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Huwag magpakadamot sa yaman; ang gumagawa nito’y mahuhulog sa karalitaan. Ngunit sa pagbigkas at pakikinig nito nang tatlong ulit, makakamtan ang lahat ng ninanais.