Adhyaya 16

Verse 1

राजोवाच । अथासौ वामनो विप्रः प्रविष्टो गहने वने । एकाकी किं चकाराथ कौतुकं तद्वदस्व मे

Sinabi ng Hari: “Pagkaraan, ang pandak na brāhmaṇa na si Vāmana ay pumasok sa masukal na gubat. Mag-isa, ano ang ginawa niya roon? Isalaysay mo sa akin ang kahanga-hangang bagay na iyon.”

Verse 2

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो गत्वा रैवतके गिरौ । स्वर्णरेखानदीतोये स्नात्वाथ विधिपूर्वकम्

Sinabi ni Sārasvata: “Pagkaraan, ang brāhmaṇa na si Vāmana ay nagtungo sa Bundok Raivataka; at matapos maligo sa tubig ng Ilog Svarṇarekhā, isinagawa niya ang mga ritwal ayon sa wastong tuntunin.”

Verse 3

सुगंधपुष्पधूपाद्यैर्देवं संपूज्य भक्तितः । तस्थौ तदग्रतो राजन्नेकाकी निर्जने वने

Sa pamamagitan ng mababangong bulaklak, insenso, at iba pang handog, sinamba niya ang Diyos nang may debosyon. Pagkaraan, O Hari, tumindig siya sa harap Niya, mag-isa sa gubat na payapa at walang tao.

Verse 4

सर्वसत्त्वसमायुक्ते सरीसृपसमाकुले । अनेकस्वरसंघुष्टे मयूरध्वनिनादिते

Ang gubat na iyon ay punô ng lahat ng uri ng nilalang, siksik sa mga gumagapang na hayop, umaalingawngaw sa sari-saring tinig, at nanginginig sa sigaw ng mga paboreal.

Verse 5

कोकिलारावरम्ये च वनकुक्कुटघोषिते । खद्योतद्योतिते तस्मिन्वलीमुखविधूनिते

Doon ay kaakit-akit sa huni ng kokila, sinasagot ng sigaw ng mga ibong-gubat; naliliwanagan ng kislap ng alitaptap—doon, ang mga unggoy ay lumukso at niyugyog ang mga sanga.

Verse 6

क्वचिद्वंशाग्निना शांते क्वचित्पुष्पितपादपे । गगनासक्तविटपे सूर्यतापविवर्जिते

Sa ilang dako’y payapa, napawi na ang apoy sa kawayan; sa iba nama’y may mga punong namumulaklak—ang mga sanga’y waring sumasayad sa langit—malaya sa nakapapasong init ng araw.

Verse 7

लुब्धकाघात संत्रस्तभ्रांतसूकरशंबरे । संहृष्टक्षत्रियवातस्थानदानविचक्षणे

Doon, ang mga baboy-ramo at usa’y nagala sa pagkalito, takot sa hagupit ng mga mangangaso; at naroon ang mga mandirigmang kshatriya, nagagalak, masusing tumitingin sa lupang mahangin na wari’y angkop pagdausan ng kampo.

Verse 8

अनेकाश्चर्यसंपन्नं सस्मार मनसा हरिम् । तं भीतमिव विज्ञाय नरसिंहः समाययौ

Nang makita niyang hitik ang pook sa maraming kababalaghan, inalaala niya si Hari sa kanyang kalooban; at nang mabatid na siya’y wari’y natatakot, dumating doon si Narasiṃha.

Verse 9

रक्षार्थं तस्य विप्रस्य बभाषे पुरतः स्थितः । न भेतव्यं त्वया विप्र वद ते किं करोम्यहम्

Tumindig siya sa harap upang ipagtanggol ang brahmana, at nagsalita: “Huwag kang matakot, O brahmana. Sabihin mo—ano ang dapat kong gawin para sa iyo?”

Verse 10

विप्र उवाच । यदि तुष्टो वरो देयो नरसिंह त्वया मम । सदात्र रक्षा कर्त्तव्या सर्वेषां तीर्थवासिनाम्

Wika ng brahmana: “Kung Ikaw ay nalugod at may ipagkakaloob Kang biyaya sa akin, O Narasiṃha, nawa’y lagi Mong ipagkaloob ang pag-iingat at pagprotekta sa lahat ng naninirahan sa banal na tawiran (tīrtha) na ito.”

Verse 11

देवस्याग्रे सदा स्थेयं यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । एवमस्त्विति तं प्रोच्य तथा चक्रे हरिस्तदा

“Manatili kang laging nakatindig sa harap ng Diyos—hangga’t nananatili ang labing-apat na Indra.” Pagkasabi nito, sinabi ni Hari, “Mangyari nawa,” at ginawa Niya nga iyon.

Verse 12

अतो दामोदरस्याग्रे नरसिंहः स पूज्यते । वनं सौम्यं कृतं तेन तीर्थरक्षां करोति सः

Kaya nga, sinasamba si Narasiṃha sa harap ni Dāmodara. Sa Kanyang kapangyarihan, ang gubat ay naging maamo at mapalad; Siya’y nakatindig bilang tagapangalaga ng tīrtha, na nag-iingat dito.

Verse 13

भूतप्रेतादिसंवासो वने तस्मिन्न जायते । नरसिंहप्रभावेन नष्टं सिंहादिजं भयम्

Sa gubat na iyon, walang paninirahan ng mga bhūta, preta, at mga katulad. Sa kapangyarihan ni Narasiṃha, napawi ang takot na dulot ng mga leon at iba pang panganib.

Verse 14

कार्त्तिके वासरे विष्णोर्द्वादश्यां पारणे कृते । दामोदरं नमस्कृत्य भवं द्रष्टुं ततो ययौ

Sa buwan ng Kārttika, sa araw ni Viṣṇu, nang matapos nang wasto ang pagwawakas ng pag-aayuno sa Dvādaśī, yumukod siya kay Dāmodara at saka umalis upang masilayan si Bhava (Śiva).

Verse 15

चतुर्दश्यां कृतस्नानो भवं संपूज्य भावतः । भवभावभवं पापं भस्मीभूतं भवार्चनात्

Sa Caturdaśī, matapos maligo nang banal, sinamba niya si Bhava nang taos-puso. Sa pagsamba kay Bhava, ang kasalanang mula sa pag-iral sa daigdig at mga pagkakabuhol nito ay naging abo.

Verse 16

स क्षीणपापनिचयो जातो देवस्य दर्शनात् । भवस्याग्रे स्थितं शांतं तथा वस्त्रापथस्य च

Sa pagtanaw sa diyos, naubos ang naipong kasalanan niya. Pagkaraan, tumindig siyang payapa sa harap ni Bhava, at gayundin sa harap ng diyos ng Vastrāpatha.

Verse 17

तं कालमेघं समभ्यर्च्य ततो वस्त्रापथं ययौ । देवं संपूज्य मंत्रैः स वेदोक्तैर्विधिपूर्वकम्

Matapos sambahin nang wasto ang Kālamēgha, nagtungo siya sa Vastrāpatha. Doon ay ganap niyang sinamba ang diyos sa pamamagitan ng mga mantrang ipinahayag sa Veda, ayon sa tamang ritwal.

Verse 18

धूपदीपादिनैवेद्यैः सर्वं चक्रे स वामनः । प्रदक्षिणाशतं कृत्वा भवस्याग्रे व्यवस्थितः

Isinagawa ni Vāmana ang buong pagsamba sa pamamagitan ng insenso, mga ilawan, at handog na pagkain. Matapos ang sandaang pradakṣiṇā, tumindig siya sa harap ni Bhava.

Verse 19

यावन्निरीक्षते सर्वं तावत्पश्यति पर्वतम् । उज्जयंतं गिरिवरं मैनाकस्य सहोदरम्

Habang tumitingin siya sa paligid, nasilayan niya ang isang bundok—ang Ujjayanta, dakilang tuktok, na sinasabing kapatid ni Maināka.

Verse 20

सुराष्ट्रदेशे विख्यातं युगादौ प्रथमं स्थितम् । भूधरं भूधरैर्युक्तं शिलापादपमंडितम्

Sa lupain ng Surāṣṭra na bantog, naitatag mula pa sa simula ng yugto; ito’y isang malaking bundok na may kasamang mga hanay ng kabundukan, pinalamutian ng mga bato at mga punò.

Verse 21

तं दृष्ट्वा चिंतयामास सूक्ष्मान्धर्मान्स वामनः । अल्पायासान्सुबहुलान्पुत्रलक्ष्मीप्रदायकान्

Nang makita iyon, nagmuni si Vāmana sa maseselang anyo ng dharma—mga gawaing kaunting pagsisikap ngunit saganang bunga, nagkakaloob ng biyaya ng supling at kasaganaan.

Verse 22

अवश्यं क्रिय माणेषु स्वधर्म उपजायते । दृष्ट्वा नदीं सागरगां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते

Kapag ang mga banal na gawa ay tunay na isinasagawa, kusang sumisibol ang sariling dharma. Sa pagtanaw lamang sa ilog na dumadaloy sa dagat, at sa pagligo rito, napapalaya ang tao sa mga kasalanan.

Verse 23

गां स्पृष्ट्वा ब्राह्मणं नत्वा संपूज्य गुरुदेवताः । तपस्विनं यतिं शांतं श्रोत्रियं ब्रह्मचारिणम्

Sa paghipo sa banal na baka, sa pagyukod sa isang brāhmaṇa, at sa marapat na paggalang sa mga guro at mga diyos; (gayundin sa paggalang) sa asceta, sa yati na tumalikod sa daigdig, sa mapayapa, sa śrotriya na bihasa sa Veda, at sa brahmacārin na mapagpigil—(nagkakamit ng dakilang bisa).

Verse 24

पितरं मातरं भगिनीं तत्पतिं दुहितां पतिम् । भागिनेयमथ दौहित्रं मित्रसंबधिबांधवान् । संभोज्य पातकैः सर्वैर्मुच्यंते गृहमेधिनः

Napapalaya ang mga maybahay sa lahat ng kasalanan sa pamamagitan ng pagpapakain at pagtanggap: ama at ina, kapatid na babae at ang kanyang asawa, anak na babae at manugang na lalaki, pamangkin at apo, gayundin ang mga kaibigan, kamag-anak, at mga kaangkan.

Verse 25

राजा गजाश्वनकुलं सतीवृषमहीधराः । आदर्शक्षीरवृक्षाश्च सततान्नप्रदास्तु ते

Nawa’y magkamit sila ng paghahari; ng angkang sagana sa elepante, kabayo, at mararangal na pamilya; ng mabubuting asawa, mahuhusay na toro, at kasaganaan na tila mga bundok; at nawa’y magkaroon din ng mga “punong-gatas” na tumutupad ng hiling at ng palagiang tagapagkaloob ng pagkain.

Verse 26

दृष्टमात्राः पुनन्त्येते ये नित्यं सत्यवादिनः । वेदधर्मकथां श्रुत्वा भुक्तिमुक्तिप्रदा नरान्

Ang mga taong ito, na laging nagsasabi ng katotohanan, ay nakapagpapadalisay sa iba sa pagtanaw pa lamang. Sa pakikinig sa kanilang pagtalakay sa Veda at dharma, ipinagkakaloob nila sa tao ang kapwa ginhawa sa mundong ito at kalayaan (moksha) sa kabila.

Verse 27

स्मृत्वा हरिहरौ गंगां कृत्वा तीरेण मार्जनम् । गत्वा जागरणे विष्णोर्दत्त्वा दानं च शक्तितः

Sa pag-alaala kina Hari at Hara at sa Ilog Gaṅgā, sa pagsasagawa ng paglilinis sa pampang, sa pagdalo sa pagpupuyat para kay Viṣṇu, at sa pagbibigay-daan ayon sa kakayahan—ang mga ito’y pinupuri bilang mga gawang may dakilang bisa ng kabutihan.

Verse 28

तांबूलं कुसुमं दीपं नैवेद्यं तुलसीदलम् । गीतं नृत्यं च वाद्यं च विधाय सुरमंदिरे

Sa banal na templo, maghandog ng nganga, mga bulaklak, mga ilawan, naivedya (handog na pagkain), at mga dahon ng tulasī; at maghanda ng pag-awit, pagsayaw, at tugtugin ng mga instrumento—ito’y pagsambang lubhang may dakilang gantimpala.

Verse 29

एते सूक्ष्माः स्मृता धर्माः क्रियमाणा महोदयाः । अतो गिरीन्द्रं पश्यामि सर्वदेवालयं शुभम्

Ang mga ito’y inaalala bilang maseselang anyo ng dharma; kapag isinasagawa, nagdudulot ng dakilang pag-angat. Kaya’t aking minamasdan ang “Panginoon ng mga Bundok”—mapalad at banal, tahanan ng lahat ng mga diyos.

Verse 30

तेषां करतले स्वर्गः शिखरं यांति ये नराः

Ang langit ay wari’y nasa palad nila—yaong mga taong nakaabot sa tuktok ng banal na bundok.

Verse 31

इति ज्ञात्वा समा रूढो वामनो गिरिमूर्द्धनि । ऐरावतपदाक्रांत्या यत्र तोयं विनिःसृतम्

Nang maunawaan ito, umakyat si Vāmana sa tuktok ng bundok—doon sumibol ang tubig dahil sa bakas ng yapak ni Airāvata.

Verse 32

ततः शिखरमारूढां भवानीं स्कन्दमातरम् । द्रष्टुं स वामनो याति शिखरे गगनाश्रिते

Pagkaraan, nagtungo si Vāmana upang masilayan si Bhavānī—Ina ni Skanda—na umakyat na sa tuktok, sa rurok na wari’y nakasandig sa langit.

Verse 33

यथायथा गिरिवरे समारोहंति मानवाः । तथातथा विमुच्यंते पातकैः सर्वदेहिनः

Kung paanong umaakyat ang tao sa dakilang bundok na iyon, gayon din napapalaya sa mga kasalanan ang lahat ng may katawan.

Verse 34

इति कृत्वा मतिं विप्रो जगाम गिरिमूर्द्धनि । भवभक्तो भवानीं स ददर्श स्कन्दमातरम्

Pagkapagpasyahan ito, ang brāhmaṇa ay nagtungo sa tuktok ng bundok; bilang deboto ni Bhava (Śiva), nasilayan niya si Bhavānī—Ina ni Skanda.

Verse 35

अंबेति भाषते स्कंदस्ततोऽन्ये सर्वदेवताः । पृथिव्यां मानवाः सर्वे पाताले सर्वपन्नगाः

Binigkas ni Skanda ang salitang “Ambā!”, at saka ang lahat ng iba pang mga diyos ay umalingawngaw dito. Sa daigdig, ang lahat ng tao’y nagpahayag; at sa Pātāla, ang lahat ng mga nāga (ahas na banal) ay gayundin.

Verse 36

अतो ह्यंबेति विख्याता पूज्यते गिरिमूर्द्धनि । संपूज्य विविधैर्मुख्यैः फलैर्नानाविधैर्द्विजः

Kaya nga, siya’y tanyag bilang “Ambā” at sinasamba sa tuktok ng bundok. Ang brāhmaṇa, matapos siyang sambahin nang wasto sa sari-saring piling bunga, ay nagpatuloy sa kanyang ritwal.

Verse 37

गगनासक्तशिखरे संस्थितः कौतुकान्वितः । एकाकी शिखरे तस्मिन्नूर्द्ध्वबाहुर्व्यवस्थितः

Nakatindig siya sa taluktok na wari’y sumasayad sa langit, puspos ng pagkamangha. Mag-isa sa tuktok na iyon, nanatili siyang matatag—nakatindig na nakataas ang mga bisig.

Verse 38

निरीक्ष्य मेदिनीं सर्वां सपर्वतससागराम् । आद्यं सनातनं देवं भास्करं त्रिगुणात्मकम्

Matapos masdan ang buong daigdig—kasama ang mga bundok at mga karagatan—pinagnilayan niya si Bhāskara, ang sinauna at walang hanggang Diyos, na ang likas ay ang tatlong guṇa.

Verse 39

सर्वतेजोमयं सर्वदेवं देवैर्नमस्कृतम् । भ्रममाणं निराधारं कालमानप्रयोजकम्

Namataan niya ang Lubos na Nagliliwanag—ang diyos na sa isang diwa’y “lahat ng mga diyos”, na sinasamba ng mga diyos—na patuloy na kumikilos nang walang sinasandigan at nagtatakda ng mga sukat ng panahon.

Verse 40

यावत्पश्यति तं विप्रस्तावत्पश्यति शंकरम् । दिगंबरं भवं देवं समंतादश्मगुंठितम्

Habang tinititigan ng brahmana si Bhāskara, gayon din niya nasisilayan si Śaṅkara—si Bhava, ang Diyos na Digambara na ang mga dako ang kaniyang kasuutan—na napaliligiran sa lahat ng panig ng mga batong nagkakapatong.

Verse 41

बुद्धरूपाकृतिं देवं सर्वज्ञं गुणभूषितम् । कृशांगं जटिलं सौम्यं व्योममार्गे स्वयं स्थितम्

Nakita niya ang Diyos na may anyong tulad ng Buddha—ang lubos na nakaaalam at pinalamutian ng mga kabutihan—payat ang mga sangkap, may buhok na jata, maamo, at kusang nakatindig sa landas ng kalangitan.

Verse 42

श्रीशिव उवाच । शृणु वामन तुष्टोऽहं दास्ये ते विविधान्वरान् । त्रैलोक्यव्यापिनी वृद्धिर्भविष्यति न संशयः

Wika ni Śrī Śiva: “Makinig ka, O Vāmana. Ako’y nalugod. Ipagkakaloob ko sa iyo ang iba’t ibang biyaya. Ang iyong kasaganaan at pag-unlad sa espiritu ay lalaganap sa tatlong daigdig—walang alinlangan.”

Verse 43

प्रतिभास्यंति ते वेदा गीतनृत्यादिकं च यत् । असाध्यसाधनी शक्ति भविष्यति तव स्थिरा । परं वस्त्रापथे गत्वा कुरु तीर्थावलोकनम्

“Magliliwanag sa iyo ang mga Veda sa malinaw na pagkaunawa, gayundin ang mga sining gaya ng awit at sayaw. Isang matatag na kapangyarihang nakakaganap kahit ng wari’y di-mangyayari ang sisibol sa iyo. Kaya, magtungo ka sa Vastrāpatha at masdan ang mga banal na tīrtha.”

Verse 44

वामन उवाच । वस्त्रापथे महादेव यानि तीर्थानि तानि मे । वद देव विशेषेण यद्यस्ति करुणा मयि

Sinabi ni Vāmana: “O Mahādeva, alin-alin ang mga tīrtha na nasa Vastrāpatha? Ipaalam mo sa akin nang may pagdadalumat, O Diyos, kung may habag ka sa akin.”

Verse 45

रुद्र उवाच । वस्त्रापथस्य वायव्ये कोणे दिव्यं सरोवरम् । तस्य पश्चिमदिग्भागे जालिर्गहनपल्लवा

Wika ni Rudra: “Sa hilagang-kanlurang sulok ng Vastrāpatha ay may isang banal na lawa. Sa kanlurang panig nito ay may masukal na gubat na tinatawag na Jāli, siksik sa mga dahon at malalambot na usbong.”

Verse 46

बिल्ववृक्षमयी मध्ये लिंगं तत्रास्ति मृन्मयम् । यत्रासौ लुब्धकः सिद्धो गतो मम पुरे पुरा

“Sa gitna ng kakahuyang bilva ay may isang liṅga na yari sa luwad. Sa mismong pook na iyon, noon pa man, ang isang mangangaso ay nagkamit ng ganap na katuparan at matagal nang nagtungo sa aking lungsod (tahanan ni Śiva).”

Verse 47

तस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । इंद्रो वै वृत्रहा यस्मिन्विमुक्तो ब्रह्महत्यया

“Sa pagtanaw pa lamang sa (liṅga) na iyon, napapawi ang kasalanang brahmahatyā. Doon din pinalaya si Indra—ang pumatay kay Vṛtra—mula sa dungis ng brahmahatyā.”

Verse 48

तस्माद्रुत्तरदिग्भागे धनदेन प्रतिष्ठितम् । लिंगं त्रैलोक्यविख्यातं तत्र देवी त्रिशूलिनी

“Sa hilaga ng pook na iyon ay may isang liṅga na itinatag ni Dhanada (Kubera), bantog sa tatlong daigdig. Naroon din ang Diyosa na si Triśūlinī.”

Verse 49

यस्या दर्शनमात्रेण पुत्रोऽस्य नलकूबर । पाशानुषक्तहस्तोऽभूद्देवं चक्रे त्रिशूलिनम्

“Sa pagtanaw pa lamang sa kanya (Triśūlinī), ang kanyang anak na si Nalakūbara—na ang kamay ay nakagapos sa silo—ay naibalik sa ayos; at siya’y naglingkod at sumamba sa Diyos na Triśūlin (Śiva na may trident).”

Verse 50

भवस्य नैरृते कोणे गणो हेरंबसंज्ञितः । यमेन कुर्वता लिंगं प्रथमं च प्रतिष्ठितः

Sa timog-kanlurang sulok ng nasasakupan ni Bhava (Śiva) ay may isang gaṇa na tinatawag na Heraṃba. Doon, si Yama, habang ginagampanan ang kanyang tungkulin, ang unang nagtatag at nagluklok ng isang liṅga.

Verse 51

विचित्रं तस्य माहात्म्यं चित्रगुप्तोऽति विस्मितः । दृष्ट्वा समागतो द्रष्टुं देवं तं मृन्मयं पुरा

Kahanga-hanga ang kabanalan at kadakilaan ng (liṅga/lugar) na iyon. Si Citragupta, labis na namangha, ay minsang dumating upang masilayan ang diyos na yari sa lupa—ang liṅgang putik noon pa man.

Verse 52

तेनापि निर्मितं लिंगं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तम । चित्रगुप्तेश्वरंनाम विख्यातं भुवन त्रये

O pinakamainam sa mga dvija, siya man ay nagtindig at nagluklok ng isang liṅga sa banal na kṣetra na iyon. Sa tatlong daigdig ito’y sumikat sa pangalang Citraguptēśvara.

Verse 53

पश्चिमेन चकारोच्चैः प्रजापतिरुदारधीः । केदाराख्यं तदा लिंगं गिरौ रैवतके स्थितम् । प्रजापतिः स्वयं तस्थौ तत्र पर्वतसानुनि

Sa kanluran, ang marangal ang isip na Prajāpati ay nagtatag noon ng isang liṅga na tanyag sa pangalang Kedāra, na nasa Bundok Raivataka. Si Prajāpati mismo ay nanatili roon sa gilid ng bundok.

Verse 54

रुद्र उवाच । इंद्रेश्वरस्य माहात्म्यं कथयिष्ये शृणुष्व तत् । ईशानकोणे विख्यातं भवस्य विदितं मम

Wika ni Rudra: Isasalaysay ko ang kadakilaan ni Indreśvara—pakinggan mo ito. Ito’y tanyag sa hilagang-silangan, at lubos na batid ko, at batid ni Bhava (Śiva).

Verse 55

वामन उवाच । कस्मादिंद्रः समायातः कथं चक्रे हरं हरिः । कथां सविस्तरामेतां कथयस्व मम प्रभो

Wika ni Vāmana: Sa anong dahilan naparito si Indra, at paano ipinamalas ni Hari si Hara (Śiva)? Isalaysay mo sa akin nang ganap at masinsin, O Panginoon.

Verse 56

रुद्र उवाच । लुब्धकस्तु पुरा सिद्धः शिवरात्रिप्रजागरात् । शिवलोके तदा प्राप्तं विमानं गणसंयुतम्

Sumagot si Rudra: Noong unang panahon, isang mangangaso ang nagkamit ng siddhi sa pamamagitan ng pagpupuyat sa gabi ng Śivarātri. Noon din, sa daigdig ni Śiva, dumating ang isang makalangit na vimāna na may kasamang mga gaṇa.

Verse 57

सर्वत्रगं सुरुचिरं दिव्यस्त्रीगीतनादितम् तदारुह्य समायातो द्रष्टुं तां नगरीं हरेः

Ang vimāna ay nakalilibot saanman, lubhang marikit, at umaalingawngaw sa awit ng mga diwata. Pagsakay niya roon, dumating siya upang masilayan ang lungsod ni Hari.

Verse 58

यस्यां युद्धं समभवद्गणानां यमकिंकरैः । आगच्छमानं तं ज्ञात्वा देवराजेन चिंतितम्

Sa pook na iyon sumiklab ang labanan sa pagitan ng mga gaṇa ni Śiva at ng mga alipin ni Yama. Nang malaman ng hari ng mga diyos na siya’y papalapit, nabalisa si Indra at nagmuni-muni.

Verse 59

पूज्योऽयं हरवत्सर्वैश्चित्रगुप्तयमादिभिः । इंद्रो गजं समारुह्य महिषेण यमो यतः

“Ang taong ito’y dapat parangalan na gaya ni Hari ng lahat—ni Citragupta, ni Yama, at ng iba pa.” Kaya sumakay si Indra sa kanyang elepante, samantalang si Yama’y lumisan na nakasakay sa kanyang kalabaw.

Verse 60

विधाय लेखनीं कर्णे चित्रगुप्तो यमाज्ञया । ततो हूता गणाः सर्वे ये नीता धरणीतलात्

Sa utos ni Yama, inilagay ni Citragupta ang panulat sa tabi ng tainga, handang magtala. Pagkaraan, tinawag ang lahat ng mga gaṇa na dinala mula sa ibabaw ng daigdig upang magtipon.

Verse 61

निजापराधसंतप्ता गतास्ते दक्षिणामुखम् आथित्यपू । जा कर्तव्या लुब्धके गृहमागते

Dahil sa pagdurusa sa kamalayan ng sariling pagkakasala, sila’y tumungo sa timog. Kapag ang isang mangangaso ay dumating sa bahay bilang panauhin, nararapat ialay ang pagkamapagpatuloy at magalang na pagsamba.

Verse 62

अपूजिते गते ह्यस्मिन्हरो मां शपयिष्यति । तस्मात्पूजां करिष्यामि यथा तुष्यति शंकरः

“Kung aalis ako rito nang walang pagsamba, tiyak na susumpain ako ni Hara. Kaya isasagawa ko ang pagsamba upang lubos na malugod si Śaṅkara.”

Verse 63

देवं द्रष्टुं समायातं ददर्शादूरतः स्थितम् । विमानस्थं हराकारं सूर्यकोटिसमप्रभम्

Nakita niya ang diyos na dumating upang masilayan, nakatayo sa malayo—nakaluklok sa isang makalangit na sasakyan, taglay ang anyo ni Hara, nagniningning na tila sampung milyong araw.

Verse 64

संस्तूयमानं चरितैः शिवरात्रेः शिवस्य च । माघे मासे चतुर्द्दश्यां कृष्णायां जागरे कृते

Siya’y pinupuri sa pamamagitan ng mga banal na salaysay tungkol sa Śivarātri at kay Śiva mismo—sa buwan ng Māgha, sa ika-labing-apat ng madilim na kalahati, matapos ganapin ang pagpupuyat sa gabi.

Verse 65

तदेवं जायते सर्वं सुरेश्वर धरातले । एवं देवांगना काचिदाचक्षंती पुरंदरम् । निवार्य हस्तमुद्यम्य गजेंद्रं चारुलोचना

Gayon nga, O Panginoon ng mga diyos, ang lahat ng ito’y nagaganap sa ibabaw ng lupa. Sa ganitong paraan nagsalita ang isang dalagang makalangit kay Purandara; ang may magagandang mata’y pumigil, itinaas ang kamay patungo sa maringal na hari ng mga elepante.

Verse 66

किं दानैर्बहुभिर्दत्तैर्व्रतैः किं किं सुरार्चनैः । किं योगैः किं तपोभिश्च ब्रह्मचर्य्यैः सुरेश्वर

Ano ang silbi ng maraming handog at pagkakawanggawa? Ano ang napapala sa mga panata, sa pagsamba sa mga diyos, sa mga pagsasanay ng yoga, sa mga pag-aayuno at pagpapakasakit, at sa brahmacarya—O Panginoon ng mga diyos?

Verse 67

गयायां पिंडदानेन प्रयागमरणेन किम् । सोमेश्वरे सरस्वत्यां सोमपर्वणि किं गतैः

Ano ang natatamo sa pag-aalay ng piṇḍa sa Gayā, o sa pagkamatay sa Prayāga? Ano ang natatamo sa pagpunta sa Someśvara, o sa Sarasvatī sa banal na araw ng Soma-parvan?

Verse 68

कुरुक्षेत्रगतैः किं स्याद्राहुग्रस्ते दिवाकरे । तुलासुवर्णदानेन वेदपाठेन किं भवेत्

Ano ang mapapala sa pagpunta sa Kurukṣetra kapag ang araw ay nilalamon ni Rāhu? Ano ang bunga ng tulā-dāna, ang pag-aalay ng ginto ayon sa timbangan, o ng pagbigkas ng mga Veda?

Verse 69

सर्वपापक्षयो येन वृषोत्सर्गेण तेन किम् । गोदानं किं करोत्येवं जलदानं तथैव च

Kahit ang vṛṣotsarga—ang pagpapalaya sa toro—na sinasabing pumupuksa sa lahat ng kasalanan, ano pa ang saysay nito? Kung gayon, ano ang nagagawa ng pag-aalay ng baka—gayundin ng pag-aalay ng tubig?

Verse 70

अयने विषुवे चैव संक्रांतौ कीदृशं फलम् । माघमासे चतुर्दश्यां यादृशं जागरे कृते

Sa panahon ng ayana (solstice), sa viṣuva (equinox), at sa saṅkrānti, anong uri ng bunga ng kabutihan ang natatamo? At sa ika-labing-apat na araw ng buwan ng Māgha, kapag isinagawa ang pagpupuyat na debosyonal (jāgara), anong walang kapantay na bunga ang makakamit?

Verse 71

यमः संभाषते वाण्या महिषोपरि संस्थितः । पश्य रुद्रस्य माहात्म्यं चित्रगुप्त विचारय

Si Yama, na nakaluklok sa ibabaw ng kanyang kalabaw, ay nagsalita: “Masdan ang kadakilaan ni Rudra—O Citragupta, pagnilayan mo itong mabuti.”

Verse 72

अयं स लुब्धको येन हरः संपूजितः पुरा । सुराष्ट्रदेशे विख्यातं तीर्थं वस्त्रापथं शृणु

Ito nga ang mangangaso na noong una’y taimtim na sumamba kay Hara (Śiva). Ngayon, pakinggan ang tungkol sa tanyag na tīrtha na tinatawag na Vastrāpatha, na kilala sa lupain ng Surāṣṭra.

Verse 73

उज्जयंतो गिरिस्तत्र तथा रैवतको गिरिः । महती वर्त्तते जालिस्तयोर्मध्ये मया श्रुतम्

Naroon ang Bundok Ujjayanta, at naroon din ang Bundok Raivataka. Sa pagitan ng dalawang iyon ay naroroon ang dakilang Jāli—gaya ng aking narinig.

Verse 74

मृन्मयं वर्तते लिगं रात्रौ चानेन पूजितः । रात्रौ जागरणं कर्त्तुं येन कार्येण चागतः

May isang liṅga na yari sa luwad, at ito’y sinamba niya sa gabi. Siya’y dumating upang isagawa ang pagpupuyat na tumatagal magdamag.

Verse 75

तदस्माभिः कथं वाच्यं स्वयं जानंति ते सुराः । वरांगना वरं द्रष्टुं वरयंति परस्परम् । इंद्रावासात्समायाता नंदने वेगवत्तराः

Paano pa namin ito masasabi? Alam na ito ng mga diyos sa kanilang sarili. Ang mga dalagang makalangit, sabik masilayan ang pinakamarangal, ay nagpipili sa isa’t isa; mabilis ang kanilang paglakad, mula sa tahanan ni Indra ay dumating sila sa gubat ng Nandana.

Verse 76

विरंचिना रायणशंकरत्विषा देहेन चागच्छति कोऽपि पूरुषः । पुरीं सुरेशाधिपतेर्निरीक्षितुं भर्त्ता ममायं तव चास्ति किं पतिः

May isang lalaking dumarating, ang katawan ay nagniningning sa karangalan nina Virāñci (Brahmā), Nārāyaṇa, at Śaṅkara. Dumating siya upang masdan ang lungsod ng panginoon ng mga diyos (Indra). “Ito ang aking asawa!”—ngunit ikaw ba’y may asawa rin upang angkinin siya?

Verse 77

मृदंगवीणा पटहस्वरस्तुतैः प्रवोधिताभिः सुरराजमन्दिरे । देवो हरोऽयं न नरो हराकृतिर्दृष्टोंगनाभिस्तव किं किमावयोः

Sa palasyo ng hari ng mga diyos, sila’y nagising sa mga papuring may tinig ng mṛdaṅga, vīṇā, at paṭaha. At kanilang napagkilala: “Ito ang diyos na si Hara—hindi tao, bagama’t taglay ang anyo ni Hara!” Nang makita na siya ng mga dalaga, ano ngayon ang sa iyo at ano ang sa akin na maiaangkin?

Verse 78

गायंति काश्चिद्विहसंति काश्चिन्नृत्यंति काश्चित्प्रपठंति काश्चित् । वदन्ति काश्चिज्जयशब्दसंयुतैर्वाक्यैरनेकैर्गुरुसन्निधाने

May ilan ang umaawit, may ilan ang tumatawa, may ilan ang sumasayaw, at may ilan ang bumibigkas ng pagbigkas. May ilan ang nagsalita ng maraming pananalitang may sigaw ng tagumpay, sa harap ng iginagalang na guro.

Verse 79

काचिच्छिवं स्तौति शिवां तथान्या पृच्छत्यथान्या किमु बिल्वपत्रात् । किं वोपवासेन फलं तवेदं निद्राक्षयेणाथ फलं तवैतत्

May isang pumupuri kay Śiva; may isa pang pumupuri kay Śivā (ang Diyosa). May isa pa ang nagtanong: “Ano nga ba ang napapala sa pag-aalay ng dahon ng bilva? Ano ang bunga ng pag-aayuno? At ano ang bunga ng pagpupuyat, ng pagkawala ng tulog sa pagbabantay?”

Verse 80

तासां नानाविधा वाचः श्रूयन्ते नन्दने वने । ब्रह्मलोकादिका वार्त्ताः कृत्वा च तदनन्तरम्

Sa gubat ng Nandana, narinig ang sari-saring tinig nila. Matapos pag-usapan ang Brahmaloka at iba pang mga daigdig, sila’y nagpatuloy sa paglakad.

Verse 81

देवेन्द्रो लुब्धकं भूयो बभाषे कौतुकान्वितः । कस्मिन्देशे गिरौ जालिर्लिंगं यत्रास्ति दर्शय

Muling nagsalita si Devendra (Indra) sa mangangaso, puspos ng pag-uusisa: “Saang lupain, sa aling bundok naroon ang Jāli—kung saan may liṅga? Ipakita mo (sabihin mo) sa akin.”

Verse 82

लुब्धक उवाच । सुराष्ट्रदेशे विख्यातो यस्मिन्देशे सरस्वती । वाडवं शिरसा धृत्वा प्रविष्टा लवणोदधौ

Wika ng mangangaso: “Sa tanyag na lupain ng Surāṣṭra ay may bantog na pook, kung saan ang ilog Sarasvatī, pasan sa ulunan ang Vāḍava (apoy sa ilalim ng lupa), ay pumapasok sa maalat na dagat.”

Verse 83

यत्र सा गोमती याति यत्रास्ते गन्धमादनः । उज्जयंतो गिरिवरो यत्र रैवतको गिरिः

“Kung saan dumadaloy ang ilog Gomatī; kung saan nakatindig ang Gandhamādana; kung saan naroon ang marangal na bundok na Ujjayanta; at kung saan naroon ang Bundok Raivataka—”

Verse 84

तत्र वस्त्रापथं क्षेत्रं भवस्तत्र व्यवस्थितः । तत्रास्ते मृन्मयं लिंगं जालिमध्ये सुरोत्तम

“Doon naroon ang banal na kṣetra na tinatawag na Vastrāpatha; doon nananahan si Bhava (Śiva). Doon din, O pinakamainam sa mga diyos, sa loob ng Jāli ay may liṅgang yari sa lupa.”

Verse 85

इन्द्र उवाच । सहितैस्तत्र गंतव्यं पूजयिष्ये भवं स्वयम् । जालिमध्ये तथा लिंगं दर्शयस्व च लुब्धक

Wika ni Indra: “Magsama-sama tayong pumunta roon; ako mismo ang sasamba kay Bhava (Śiva). At ikaw, O mangangaso, ipakita mo rin sa amin ang liṅga na nasa loob ng Jālī.”

Verse 86

परदारादिकं पापं दैत्यानां तु विकृंतने । वधे वृत्रस्य संजातं तत्सर्वं क्षालयाम्यहम्

“Ang kasalanang nagsisimula sa paglapastangan sa asawa ng iba, ang kasalanang natamo sa pagwasak sa mga Dāitya, at ang kasalanang sumibol sa pagpatay kay Vṛtra—lahat ng iyon ay huhugasan ko.”

Verse 87

इत्युक्त्वा सहिताः सर्वे संप्राप्ता गिरिमूर्द्धनि । वाहनानि च ते त्यक्त्वा प्रस्थिताः पादचारिणः

Pagkasabi nito, silang lahat ay sabay-sabay na nakarating sa tuktok ng bundok; iniwan ang kanilang mga sasakyan, sila’y naglakad na lamang.

Verse 88

उज्जयन्तगिरेर्मूर्ध्नि गजराजः समागतः । तदाग्रचरणं तस्य ददौ मूर्धनि कारणात्

Sa tuktok ng Bundok Ujjayanta, dumating ang marangal na hari ng mga elepante; at dahil sa isang dahilan, inilapat niya ang kanyang unahang paa sa tuktok.

Verse 89

तेनाक्रान्तो गिरिवरस्तोयं सुस्राव निर्मलम् । गजपादोद्भवं वारि भविष्यति सदा स्थिरम्

Nang maidiin niya ang dakilang bundok, umagos ang dalisay na tubig. Ang tubig na nagmula sa paa ng elepante ay mananatili magpakailanman, matatag at di naglalaho.

Verse 90

इति प्रोक्तं सुरेन्द्रेण लोकानां हितकाम्यया । सर्वे समागतास्तत्र यत्र जालिर्व्यवस्थिता

Gayon nagsalita ang Panginoon ng mga diyos, na nagnanais ng kapakanan ng mga daigdig. Pagkaraan, nagtipon ang lahat doon, sa pook na kinaroroonan ni Jāli.

Verse 91

संपूज्य विविधैः पुष्पैर्माघमासे चतुर्दशी । तस्यां जागरणं कृत्वा सञ्जातो निर्मलो हरिः

Sa ika-labing-apat na araw ng buwang Māgha, matapos sambahin sa sari-saring bulaklak at magpuyat sa gabing iyon, si Hari ay naging dalisay at walang bahid-dungis.

Verse 92

वस्त्रापथे भवं पूज्य हरिं रैवतके गिरौ । इन्द्रेश्वरं प्रतिष्ठाप्य संप्राप्तः स्वनिकतनम्

Sa Vastrāpatha, sinamba niya si Bhava (Śiva), at sa Bundok Raivataka, sinamba niya si Hari. Pagkaraan, itinatag niya ang liṅga na tinatawag na Indreśvara at bumalik sa sarili niyang tahanan.

Verse 93

लुब्धकोऽपि विमानेन संप्राप्तो हरिमन्दिरे । इत्युक्त्वा स भवो देवस्तत्रैवांतरधीयत

“Kahit ang mangangaso, na dinala ng vimāna, ay nakarating sa templo ni Hari.” Pagkasabi nito, ang Panginoong Bhava (Śiva) ay naglaho roon din.

Verse 94

वामनोपि ततश्चक्रे तत्र तीर्थावगाहनम् । यादृग्रूपः शिवो दृष्टः सूर्यबिंबे दिगंबरः

Pagkaraan, si Vāmana ay naligo rin sa tīrtha roon. Nasaksihan niya si Śiva sa gayong anyo—Digambara (nababalutan ng mga dako), na nahahayag sa loob ng bilog ng araw.

Verse 95

पद्मासनस्थितः सौम्यस्तथा तं तत्र संस्मरन् । प्रतिष्ठाप्य महामूर्त्तिं पूजयामास वासरम्

Nakaupo sa padmāsana, maamo ang loob, at inaalala Siya roon; itinatag niya ang dakilang anyo (mahāmūrti) at sumamba nang buong maghapon.

Verse 96

मनोऽभीष्टार्थसिद्ध्यर्थं ततः सिद्धिमवाप्तवान् । नेमिनाथशिवेत्येवं नाम चक्रे स वामनः

Upang matupad ang minimithi ng puso, nakamit niya ang ganap na tagumpay. Pagkaraan, pinangalanan ito ni Vāmana na “Neminātha-Śiva.”

Verse 97

भवस्य पश्चिमे भागे प्रत्यासन्ने धरातले । वामनो वसतिं चक्रे तीर्थे वस्त्रापथे तदा

Pagkaraan, sa lupang malapit sa kanlurang panig ng dambana ni Bhava (Śiva), itinatag ni Vāmana ang kanyang tahanan sa tīrtha ng Vastrāpatha.

Verse 98

अतो यवाधिकं प्रोक्तं तीर्थं देवैः सवासवैः । इंद्रेण कुर्वता देवं समागत्य भवाग्रतः

Kaya’t ang mga deva, kasama si Vāsava (Indra), ay nagpahayag na ang tīrtha na ito ay “Yavādhika.” Nang itinatatag ni Indra ang diyos, sila’y nagtipon sa harap ni Bhava (Śiva).

Verse 99

यवाधिकं प्रभासात्तु तीर्थमेतद्भवाज्ञया । अन्येषां षड्गुणं तीर्थं भविष्यति शिवाज्ञया

Ang tīrtha na ito, sa utos ni Bhava, ay tinawag na “Yavādhika,” na humihigit maging sa Prabhāsa. At sa utos ni Śiva, ang bisa ng kabanalan nito’y magiging anim na ulit kaysa sa ibang mga tīrtha.

Verse 100

इत्येतत्कथितं सर्वं किमन्यत्परिपृच्छसि

Kaya nga, ang lahat ng ito ay naisalaysay na; ano pa ang nais mong itanong?

Verse 101

राजोवाच । शिवरात्रिप्रभावोयमतुलः परिकीर्त्तितः । अजानता कृता तेन लुब्धकेन पुरा श्रुतम्

Wika ng Hari: “Ipinahayag na ang di-matatawarang kadakilaan ng Śivarātri. Narinig ko na noong unang panahon, isinagawa iyon ng mangangaso, kahit hindi niya lubos na nalalaman ang kahulugan.”

Verse 102

इदानीं वद कर्त्तव्या कथमन्यैर्जनैर्विभो । किं ग्राह्यं किं नु मोक्तव्यं शिवरात्र्यां वदस्व मे

Ngayon, sabihin mo sa akin, O Panginoon: paano ito dapat isagawa ng ibang tao? Ano ang dapat tuparin at ano ang dapat iwasan sa Śivarātri—ipahayag mo sa akin.

Verse 103

सारस्वत उवाच । संप्राप्य मानुषं जन्म ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । शिवरात्रिः सदा कार्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

Sinabi ni Sārasvata: Yamang natamo ang kapanganakang-tao at nakilala ang Panginoong Maheśvara, dapat laging ipagdiwang ang Śivarātri, sapagkat nagbibigay ito ng kapakinabangang makamundo at ng kalayaan (mokṣa).

Verse 104

ईदृशं जायते पुण्यमेकया कृतया नृप । ये कुर्वंति सदा मर्त्त्यास्तेषां पुण्यमनंतकम्

O Hari, ang gayong kabutihan ay sumisibol kahit sa minsang pagsasagawa. Ngunit sa mga mortal na palagi itong tinutupad, ang kanilang kabutihan ay nagiging walang hanggan.

Verse 105

द्वादशाब्दं व्रतमिदं कर्त्तव्यं प्रतिवत्सरम् । जीवितं चंचलं नृणां यदि कर्तुं न शक्यते

Ang banal na panatang ito ay dapat isagawa sa loob ng labindalawang taon, at tuparin taon-taon. Ngunit ang buhay ng tao ay di-matiwasay; kung hindi ito magawa nang ganoon katagal…

Verse 106

तदा द्वादशभिर्मासैर्व्रत मेतत्समाप्यते । माघमासे चतुर्दश्यां प्रारम्भः क्रियते नृप

Kung gayon, ang panatang ito ay maaaring ganapin sa loob ng labindalawang buwan. O Hari, ang pagsisimula nito ay ginagawa sa ika-labing-apat na araw (caturdaśī) ng buwang Māgha.

Verse 107

प्रतिमासं ततः कार्यं पौषांते तु समाप्यते । विघ्नश्चेज्जायते मध्ये कथं चिद्दैवयोगतः

Pagkaraan nito, dapat isagawa buwan-buwan, at matatapos sa dulo ng buwang Pauṣa. Kung sa gitna ay may hadlang na lumitaw dahil sa di-inaasahang tadhana…

Verse 108

न भवेद्व्रतभंगस्तु पुनः कार्यमनन्तरम् । द्वादशैव प्रकर्तव्याः कृत्वा संख्या विशेषतः

Hindi ito dapat ituring na paglabag sa panata; gawin itong muli kaagad. Tunay na kailangang matapos ang labindalawang pagtalima—kumpletuhin ang bilang nang wasto.

Verse 109

कृतं न नश्यते लोके शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कृष्णायां तु चतुर्दश्यां कृतपूर्वाह्निकक्रियः

Sa mundong ito, ang nagawa ay hindi nawawala—mabuti man o masama. Kaya sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati (Kṛṣṇa pakṣa), matapos ganapin ang mga ritwal sa umaga…

Verse 110

उपवासनियमो ग्राह्यो नद्यां स्नानं विधीयते । तदभावे तडागादौ कार्यं स्नानं स्वशक्तितः

Dapatin ang disiplina ng pag-aayuno, at iniutos ang pagligo sa ilog. Kung hindi ito magawa, maligo sa lawa o katulad nito ayon sa sariling kakayahan.

Verse 111

तैलाभ्यंगो न कर्त्तव्यो न कार्यं गमनं क्वचित् । तीर्थसेवा प्रकर्त्तव्या तस्मिंश्चागमनं शुभम्

Huwag magpahid o magmasahe ng langis, at huwag gumala saanman. Dapat paglingkuran ang banal na tawiran (tīrtha), at ang pagpunta roon ay mapalad.

Verse 112

शिवरात्रिः सदा कार्या लिंगे स्वायंभुवे नरैः । तदभावे महापुण्ये लिंगे वर्षशताधिके

Dapat laging ipagdiwang ng mga tao ang Śivarātri sa isang Liṅga na svayambhū, yaong kusang nahayag. Kung wala nito, isagawa ang panata sa isang Liṅga na dakilang mapagpala, na naitatag nang mahigit sandaang taon.

Verse 113

गिरौ वने समुद्रांते नद्यां यच्च शिवालये । तद्वै स्वायंभुवं लिंगं स्वयं तत्रैव संस्थितम्

Maging sa bundok, sa gubat, sa dalampasigan, sa pampang ng ilog, o sa templo ni Śiva—saanman ito matagpuan—alamin na iyon ay svayambhū na Liṅga, na kusang nananatili roon.

Verse 114

वालुलिंगादिकं लिंगं पूजितं फलदं स्मृतम् । दिवा संपूज्य यत्नेन पुष्पधूपादिना नरः

Ang mga Liṅga gaya ng vāluliṅga (liṅgang buhangin) at iba pa ay sinasabing nagkakaloob ng bunga kapag sinamba. Sa araw, dapat itong sambahin nang maingat at masikap, gamit ang mga bulaklak, insenso, at iba pa.

Verse 115

वर्जयेन्मदिरां द्यूतं नारीं नखनिकृन्तनम् । ब्रह्मचर्यपरैः शांतैः कर्त्तव्यं समुपोषणम्

Iwasan ang alak, pagsusugal, pagpapakalunod sa pita, at pagputol ng mga kuko. Sa payapang loob at matatag na panata sa brahmacarya, isagawa nang wasto ang pag-aayuno at pagbabantay-disiplina.

Verse 116

रात्रौ देवाग्रतो गत्वा कर्त्तव्याः सप्त पर्वताः । पक्वान्नफलतांबूलपुष्पधूपादिचर्चिताः

Sa gabi, lumapit sa harap ng Diyos at ihanda ang pitong “parvata” (mga bunton ng handog), pinalalamutian ng lutong pagkain, prutas, nganga, mga bulaklak, insenso, at iba pang alay.

Verse 117

घृतेन दीपः कर्त्तव्यः पापनाशनहेतवे । यतो दीपस्य माहात्म्यं विज्ञेयं मुक्तिदायकम्

Dapat na magsindi ng ilawan na may ghee upang mapawi ang kasalanan; sapagkat ang kadakilaan ng ilawan ay dapat makilalang nagbibigay ng mukti, ang paglaya.

Verse 118

दीपः सदैव कर्त्तव्यो गृहे देवालये नरैः । दिवा निशि च संध्यायां दीपः कार्यः स्वशक्तितः

Dapat laging magpanatili ng ilawan ang mga tao—sa bahay at sa templo. Sa araw, sa gabi, at sa sandhyā (takipsilim), magsindi ng ilawan ayon sa sariling kakayahan.

Verse 119

किञ्चिदुद्द्योतमात्रेण देवास्तुष्यंति भूतले । पितॄणां प्रथमं दीपः कर्त्तव्यः श्राद्धकर्मणि

Kahit kaunting liwanag lamang ay nakalulugod sa mga deva sa lupa. At para sa mga Pitṛ (mga ninuno), una sa lahat ay maghandog ng ilawan sa ritong śrāddha.

Verse 120

रात्रौ जागरणं कार्यं यथा निद्रा न जा यते । शिवरात्रिप्रभावोऽयं श्रोतव्यः शिवसंनिधौ

Sa gabi, dapat magpuyat at magbantay upang hindi manaig ang antok. Ang kapangyarihan at kaluwalhatian ng Śivarātri ay dapat pakinggan sa mismong harapan ni Śiva.

Verse 121

शिवस्य चरितं रात्रौ श्रोतव्यं बहुविस्तरम् । गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कर्तव्यं शिवसंनिधौ

Sa gabi, dapat pakinggan nang malawakan at masinsinan ang mga gawa at banal na salaysay ni Śiva. Sa harapan ni Śiva, gawin din ang pag-awit, pagsayaw, at pagtugtog ng mga instrumento.

Verse 122

एवं सा नीयते रात्रिर्मुख्यं जागरणं यतः । रात्रौ देयानि दानानि शक्त्या वै तत्र जागरे

Ganyan dapat palipasin ang gabi, sapagkat ang pagpupuyat ang pangunahing pagtalima. Sa mismong gabing pagbabantay, magbigay ng kawanggawa ayon sa sariling kakayahan.

Verse 123

पुनः स्नात्वा प्रभाते तु कर्त्तव्यं शिवपूजनम् । पूजनीयाश्च यतयो भोजनाच्छादनादिभिः

Pagkaraan, sa bukang-liwayway, matapos maligo muli, isagawa ang pagsamba kay Śiva. Dapat ding parangalan ang mga ascetic—sa pagkain, kasuotan, at iba pang handog.

Verse 124

तपस्विनां प्रदातव्यं भोजनं गृहमेधिभिः । द्वादशाष्टौ च चत्वारो भोक्तव्या एक एव वा

Ang mga maybahay ay dapat maghandog ng pagkain sa mga ascetic. Maaaring magpakain ng labindalawa, o walo, o apat—o kahit iisa lamang.

Verse 125

एकोऽपि ब्रह्मचारी यो ब्रह्मविच्छिवपूजकः । सहस्राणां समो भक्त्या गृहे संभोजितो भवेत्

Kahit iisang brahmacārin—yaong nakakakilala sa Brahman at sumasamba kay Śiva—kapag pinakain sa tahanan nang may debosyon, ang gantimpala ay katumbas ng pagpapakain sa isang libo.

Verse 126

अक्षारालवणं पत्रे भोक्तव्यं वाग्यतैः स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्राणां दातव्यं भोजनं पुरः

Sa pagpipigil ng pananalita, dapat kainin mismo ang payak na pagkain na walang asin na inihain sa dahon. Unahin munang bigyan ng pagkain ang mga anak, mga kaibigan, at ang asawa.

Verse 127

अनेन विधिना कार्या शिवरात्रिः शिवव्रतैः । द्वादशैता यदा पूर्णास्तिलपात्राणि वै तदा

Sa paraang ito, dapat ipagdiwang ang Śivarātri sa pamamagitan ng mga panata ni Śiva. Kapag natapos ang labindalawa, saka ihanda ang labindalawang sisidlan ng linga (bilang handog/limos).

Verse 128

द्वादशैव प्रदेयानिगुरुब्राह्मणज्ञातिषु । व्रतांते गौः प्रदातव्या कृष्णा वत्सयुता दृढा

Ang labindalawang sisidlan ng linga ay dapat talagang ipagkaloob sa guro, sa mga brāhmaṇa, at sa mga kamag-anak. Sa pagtatapos ng panata, maghandog ng isang matibay na itim na baka na may kasamang guya.

Verse 129

सवस्त्राभरणा देया घंटाभरणभूषिता । अंगुलीयकवासांसि च्छत्रोपानत्कमण्डलु

Ihandog ito na may kasamang kasuotan at mga palamuti, na ginayakan ng mga palamuting kampanilya. Magbigay rin ng mga singsing, mga damit, payong, panyapak, at kamaṇḍalu (sisidlang tubig).

Verse 130

गुरवे दक्षिणा देयाब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः । एवं कृत्वा ततो देयं तपस्विभ्योऽथ भोजनम् । मिष्टान्नं विविधं दत्त्वा क्षमाप्य च विसर्जयेत्

Dapat maghandog ng dakṣiṇā sa guro, at magbigay sa mga brāhmaṇa ayon sa sariling kakayahan. Pagkatapos nito, maglaan ng pagkain para sa mga asceta; matapos maghandog ng sari-saring matatamis na pagkain, humingi ng kapatawaran at magpaalam nang may paggalang.

Verse 131

एवं यः कुरुते सत्यं तस्य पापं न विद्यते । संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान्

Tunay, ang sinumang kumikilos nang ganito ay hindi na pinananatili ng kasalanan. Pagkamit ng marangal na supling, tinatamasa niya ang mga biyaya at ligayang walang kapantay.

Verse 132

दिव्यविमानमारूढो दिव्यस्त्रीपरिवेष्टितः । गतिवादित्रनिर्घोषैर्नीयते शिवमन्दिरे

Sumakay sa makalangit na vimāna, napalilibutan ng mga diwata ng langit, siya’y dinadala sa templo ni Śiva sa gitna ng umaalingawngaw na tugtugin ng mga banal na instrumento.

Verse 133

तदेतत्कथितं पुण्यं शिवरात्रिव्रतं मया । कृतेन येन लोकानां सर्वपापक्षयो भवेत्

Ganyan ko inilahad ang mapagpala at banal na panata ng Śivarātri; sa pagsasagawa nito, nagkakamit ang mga tao ng pagkapawi ng lahat ng kasalanan.