Adhyaya 12

Verse 1

सारस्वत उवाच । गंगोदकं मधुघृते कुंकुमागुरुचंद नम् । गुग्गुलं बिल्वपत्राणि बकपुष्पं च यो वहेत्

Sinabi ni Sārasvata: “Sinumang nagdadala ng tubig ng Ganga, pulot at ghee, saffron, agaru at sandalwood, dagta ng guggulu, mga dahon ng bilva, at mga bulaklak ng bakula (para sa pagsamba)… ”

Verse 2

पदचारी शुचितनुर्भारं स्कन्धे निधाय च । तीर्थे स्नात्वा शिवं विष्णुं ब्रह्माणं शंकरं प्रियम्

Maglakad nang paa, na may katawang nilinis, at ipatong ang pasan sa balikat; matapos maligo sa tīrtha, sambahin si Śiva, si Viṣṇu, at si Brahmā—ang minamahal na Śaṅkara.

Verse 3

दृष्ट्वा निवेदयेद्यस्तु स मुक्तः सर्वबन्धनैः । स नरो गणतां याति यावदाभूतसंप्लवम्

Ngunit sinumang, matapos masilayan (ang Diyos), ay maghandog ng nivedana, siya’y napapalaya sa lahat ng gapos. Ang taong iyon ay nagkakamit ng kalagayang Gaṇa (tagapaglingkod ni Śiva) hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang.

Verse 4

कलत्रमित्रपुत्रैर्वा भ्रातृभिः स्वजनैर्नरैः । सहितो वा नरैर्याति तीर्थे देवं विचिंत्य च

Maging kasama ang asawa, mga kaibigan, mga anak, mga kapatid, at sariling mga kamag‑anak—o kahit kasama ang ibang tao—siya’y tumutungo sa tīrtha habang inaalala ang Diyos sa puso.

Verse 5

देवमूर्तिं शुभां कृत्वा रथस्थां सुप्रतिष्ठिताम् । चन्दनागुरुकर्पूरैरर्चितां कुंकुमेन च

Pagkaraang likhain ang mapalad na anyo ng Diyos, na maayos na naitatag at inilagay sa karwahe, sambahin ito sa pamamagitan ng sandalwood, agaru, kamper, at kunkuma (saffron).

Verse 6

पूजयन्विविधैः पुष्पैर्धूपदीपादिकैर्नृप । गीतनृत्यैः सवादित्रैर्हास्यलास्यैरनेकधा

O Hari, doon ay sambahin sa sari-saring bulaklak, sa insenso, mga ilawan at iba pa; at gayundin sa pag-awit at pagsayaw na may kasamang mga tugtugin, sa masayang halakhak at marikit na pag-indak sa maraming paraan.

Verse 7

धरित्रीं कांचनं गाश्च जलान्नवसनानि च । तृणेन्धने प्रियां वाणीं यच्छन्याति नरो यदि

Kung ang isang tao’y pumanaw mula sa daigdig na ito habang nagbibigay‑kawanggawa ng lupa, ginto, mga baka, tubig, pagkain, kasuotan, maging damo at panggatong—at pati ng matatamis at kaaya-ayang pananalita—ang pagbibigay na iyon ay nagiging yaman ng dharma niya, pinupuri sa kadakilaan ng tīrtha.

Verse 8

देवांगनाकरग्राहगृहीतो नन्दनं वनम् । प्राप्य भुंक्ते शुभान्भोगान्यावदाचन्द्रतारकम्

Hinawakan ng mga kamay ng mga dalagang makalangit, siya’y makarating sa Gubat ng Nandana at magtamasa ng mapalad na ligaya, habang nananatili ang buwan at mga bituin.

Verse 9

तीर्थे संचरितः पुरुषो रोगैः प्राणान्विमुञ्चति । अदृष्ट्वा दैवतं तीर्थे दृष्टतीर्थफलं लभेत्

Ang taong naglalakbay sa isang tīrtha ay maaaring mawalan pa ng buhay dahil sa karamdaman; gayunman, kahit hindi niya nasilayan ang diyos doon, natatamo pa rin niya ang bunga ng pagdalaw at ‘pagkakita’ sa banal na pook.

Verse 10

संसारदोषान्विविधान्विचिन्त्य स्त्रीपुत्रमित्रेष्वपि बंधमुक्तः । विज्ञाय बद्धं पुरुषं प्रधानैः स सर्वतीर्थानि करोति देहम्

Sa pagninilay sa sari-saring kapintasan ng saṃsāra, at pagkalaya sa pagkakapit kahit sa asawa, anak, at mga kaibigan—at sa pag-unawa, sa tulong ng mga pantas, kung paanong nabibigkis ang tao—ginagawa niya ang sarili niyang katawan na ‘tagpuan ng lahat ng tīrtha,’ sisidlan ng kabanalan.

Verse 11

आजन्मजन्मांन्तरसंचितानि दग्ध्वा स पापानि नरो नरेन्द्र । तेजोमयं सर्वगतं पुराणं भवोद्भवं पश्यति मुच्यते सः

O panginoon ng mga tao, matapos sunugin ang mga kasalanang naipon mula kapanganakan hanggang kapanganakan, namamasdan ng taong iyon ang Sinaunang Isa—puspos ng liwanag, laganap sa lahat, pinagmumulan ng pag-iral—at siya’y napapalaya.

Verse 12

तीर्थे विप्रवचो ग्राह्यं स्नात्वा संध्यार्चनादिकम् । दर्भास्तिला हविष्यान्नं प्रयोगाः श्रद्धया कृताः

Sa tīrtha, dapat tanggapin ang payo ng mga brāhmaṇa; matapos maligo, isagawa ang pagsamba sa sandhyā at mga kaugnay na ritwal—gamit ang damong darbha at linga, at maghandog ng pagkaing haviṣya—tuparin ang mga itinakdang gawain nang may pananampalataya.

Verse 13

अगस्त्यं भृङ्गराजं च पुष्पं शतदलं शुभम् । कर्पूरागुरुश्रीखंडं कुंकुमं तुलसीदलम्

Ang mga bulaklak na Agastya at bhṛṅgarāja, ang mapalad na bulaklak na may sandaang talulot; kamper, aguru, mabangong paste ng sandal, kuṅkuma (safron), at mga dahon ng tulasī—ang mga ito’y pinupuri bilang mga banal na handog sa pagsamba sa tīrtha.

Verse 14

बिल्वप्रमाणपिंडेषु दीपोद्द्योतितभूमिषु । तांबूल फलनैवेद्यं तिलदर्भोदकेन च

Sa pag-aalay na hinubog na mga bola na kasinlaki ng bunga ng bilva, sa lupang pinagliwanagan ng mga lampara, ihandog ang nganga, mga prutas, at naivedya (pagkaing handog), kasama ang tubig na pinabanal ng linga at damong darbha.

Verse 15

तीर्थे संकल्पितं मर्त्यैस्तदनंतं प्रजायते । अयने विषुवे चैव संक्रांतौ ग्रहणेषु च

Anumang saṅkalpa (banal na panata) na binubuo ng tao sa isang tīrtha ay nagbubunga nang di-mauubos; lalo na sa mga ayana (solstice), viṣuva (equinox), saṅkrānti (paglipat ng araw), at sa panahon ng eklipse.

Verse 16

मासांतेऽपर पक्षे तु क्षयाहे पितृमातृके । गजच्छायां त्रयोदश्यां द्रव्ये प्राप्तौ द्विजोत्तमः

Sa dulo ng buwan, sa madilim na kalahati, sa araw ng kṣaya para sa mga ninuno—sa ikalabintatlong araw sa Gajacchāyā—ang dakilang Brāhmaṇa ay napasa-kanya ang kayamanan.

Verse 17

गृहे श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणामृणमुक्तये । गृहाच्छतगुणं नद्यां या नदी याति सागरम्

Dapat isagawa ang śrāddha sa tahanan upang makalaya sa utang na loob sa mga ninuno. Ngunit kapag ginawa sa ilog—sa ilog na dumadaloy patungong dagat—ang bunga ng kabutihan ay nagiging sandaang ulit kaysa sa ginagawa sa bahay.

Verse 18

प्रभासे पुष्करे राजन्गंगायां पिंडतारके । प्रयागे नृपगोमत्यां भवदामोदराग्रतः

O Hari—maging sa Prabhāsa, sa Puṣkara, sa Ilog Gaṅgā sa Piṇḍatāraka, sa Prayāga, o sa Ilog Gomati—sa harap ni Bhava at ni Dāmodara (ang Panginoon), ang mga banal na pook na ito ay ipinahahayag para sa mga handog sa ninuno at sa biyaya ng tīrtha.

Verse 19

नर्मदादिषु तीर्थेषु कुर्याच्छ्राद्धं नरो यदि । सर्वपापविनिर्मुक्तः पितरो यांति सद्गतिम्

Kung ang isang tao ay magsagawa ng śrāddha sa mga banal na tawiran gaya ng Narmadā, siya’y mapapalaya sa lahat ng kasalanan, at ang mga ninuno’y makaaabot sa sadgati, ang pinagpalang hantungan.

Verse 20

संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् । दिव्यं विमानमारुह्य प्रान्ते याति सुरालयम्

Matapos magkamit ng marangal na supling at malasap ang mga ligayang walang kapantay, sa huli’y sasakay siya sa banal na vimāna at tutungo sa tahanan ng mga diyos.

Verse 21

जातकर्मादियज्ञेषु विवाहे यज्ञकर्मणि । देवप्रतिष्ठाप्रारंभे वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत्

Sa mga ritwal gaya ng jātakarma at iba pang sakramento ng kapanganakan, sa kasal, sa mga gawaing yajña, at sa pagsisimula ng paglalagak ng diyos, nararapat isagawa ang vṛddhi-śrāddha—ang śrāddha para sa pag-unlad at pagpapala.

Verse 22

तृप्यन्ति देवताः सर्वा स्तृप्यंति पितरो नृणाम् । वृद्धिश्राद्धकृतो गेहे जायते सर्वमंगलम्

Nalulugod ang lahat ng mga diyos, at nalulugod din ang mga ninuno ng tao. Sa tahanang nagsasagawa ng vṛddhi-śrāddha, sumisibol ang bawat pagpapalang mapalad.

Verse 23

कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहो मद्यमदादयः । माया मात्सर्यपैशुन्यमविवेको विचारणा

Pagnanasa, galit, kasakiman, pagkalito, pagkalasing sa alak at iba pa; panlilinlang, inggit, paninirang-puri, kawalan ng pag-unawa, at baluktot na pangangatwiran—ito ang mga dungis na humahadlang sa dharma at nagpapaliit sa bunga ng mga banal na gawa.

Verse 24

अहंकारो यदृच्छा च चापल्यं लौल्यता नृप । अत्यायासोप्यनायासः प्रमादो द्रोहसाहसम्

O Hari, ang pagkamakasarili (ego), ang pagkilos na walang patutunguhan ayon sa kapritso, ang pabagu-bagong isip at ang di-mapayapang pagnanasa; ang labis na pagpupunyagi gayundin ang labis na pagluwag na nauuwi sa katamaran; ang kapabayaan, pagtataksil, at walang-ingat na paglalakas-loob—ang mga ito’y mapanirang ugali na sumisira sa landas ng dharma.

Verse 25

आलस्यं दीर्घसूत्रत्वं परदारोपसेवनम् । अल्पाहारो निराहारः शोकश्चौर्यं नृपोत्तम

O pinakadakilang Hari, ang katamaran, ang pagpapaliban, ang pakikiapid sa asawa ng iba; ang pagkain na walang wastong sukat—maging sobrang kaunti o tuluyang pag-aayuno—ang dalamhati at pagnanakaw: ang mga ito’y hinahatulan ding mga kasalanang sumisira sa dharma.

Verse 26

एतान्दोषान्गृहे नित्यं वर्जयन्यदि वर्तते । स नरो मण्डनं भूमेर्देशस्य नगरस्य च

Kung ang isang tao’y namumuhay sa sariling tahanan at palaging umiiwas sa mga pagkukulang na ito, siya’y nagiging hiyas ng daigdig—palamuti ng kanyang lupain at ng kanyang lungsod din.

Verse 27

श्रीमान्विद्वान्कुलीनोऽसौ स एव पुरुषोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकश्च नित्यं तस्य प्रजायते

Ang gayong tao’y nagiging mapalad at masagana, marunong, at marangal ang asal—tunay na siya ang pinakamainam sa mga tao. Para sa kanya, araw-araw ay sumisilang ang gantimpalang tila naligo at nabasbasan sa lahat ng banal na tīrtha.

Verse 28

तदा तीर्थफलं सम्यक्त्यक्तदोषस्य जायते । स्नानं सन्ध्या जपो होमः पितृदेवर्षितर्पणम् । श्राद्धं देवस्य पूजा च त्यक्तदोषस्य जायते

Kung magkagayon, sa taong tumalikod na sa mga pagkukulang, tunay na sumisibol ang ganap na bunga ng paglalakbay sa banal na pook. Ang pagligo, ang mga ritong sandhyā, ang japa, ang homa, ang pag-aalay (tarpana) sa mga ninuno, sa mga deva at sa mga ṛṣi; ang śrāddha at ang pagsamba sa Diyos—lahat ng ito’y namumunga para sa nagwaksi ng mga pagkukulang.

Verse 29

प्रयागे वा कुरुक्षेत्रे सरस्वत्यां च सागरे । गयायां वा रुद्रपदे नरनारायणाश्रमे

Maging sa Prayāga, sa Kurukṣetra, sa Sarasvatī at sa karagatan; sa Gayā, sa Rudrapada, o sa ashram nina Nara at Nārāyaṇa—

Verse 30

प्रभासे पुष्करे कृष्णे गोमत्यां पिंडतारके । वस्त्रापथे गिरौ पुण्ये तथा दामोदरे नृप

Sa Prabhāsa, sa Puṣkara, sa Kṛṣṇa (ilog/tīrtha), sa Gomati, sa Piṇḍatāraka, sa Vastrāpatha sa banal na bundok, at gayundin sa Dāmodara, O hari—

Verse 31

भीमेश्वरे नर्मदायां स्कांदे रामेश्वरादिषु । उज्जयिन्यां महाकाले वाराणस्यां च भूर्भुवः

Sa Bhīmeśvara sa Narmadā, sa mga Skānda-tīrtha, sa Rāmeśvara at iba pang gayong pook; sa Ujjayinī kay Mahākāla; at sa Vārāṇasī—pook ng lupa at langit—

Verse 32

कालिंद्यां मथुरायां च सकृद्याति नरो यदि । सदोषो मुच्यते दोषैर्ब्रह्महत्यादिभिः कृतैः

Kung ang isang tao ay makarating kahit minsan lamang sa Kāliṇdī (Yamunā) at sa Mathurā, kung gayon—kahit nabibigatan ng mga pagkukulang—siya’y napapalaya sa mga kasalanan, pati sa mabibigat gaya ng brahmahatyā.

Verse 33

अपि कीटः पतंगो वा पक्षी वा सूकरोऽपि वा । खरोष्ट्रकुंजरा वाजिमृगसिंहसरीसृपाः

Maging uod o kulisap, ibon o maging baboy-ramo; mga asno, kamelyo, elepante, kabayo, usa, leon, at mga gumagapang—

Verse 34

ज्ञानतोऽज्ञानतो राजंस्तेषु स्था नेषु ये मृताः । सर्वे ते पुण्यकर्माणः स्वर्गं भुक्त्वा सुखं बहु

O hari, maging may kamalayan man o hindi, ang mga namatay sa mga pook na iyon—lahat sila’y nagiging tagagawa ng kabutihang-loob; matapos tamasahin ang langit, dinaranas nila ang saganang kaligayahan.

Verse 35

चतुर्वर्णेषु सर्वे ते जायंते कर्मबंधनात् । कर्मबंधं विहायाशु मुक्तिं यांति नराः पुनः

Silang lahat ay muling isinisilang sa apat na kaayusang panlipunan dahil sa gapos ng karma; at pagkaraan, sa mabilis na pagtalikod sa gapos na iyon, ang mga taong iyon ay muling nakakamtan ang kalayaan (moksha).

Verse 36

मोदंते तीर्थमरणात्स्वर्गभोगावसानतः । संप्राप्य भारते खंडे कर्मभूमिं महोदयम्

Sa pagpanaw sa isang tīrtha (banal na tawiran), sila’y nagagalak; at kapag nagwakas ang pagtatamasa sa langit, nararating nila ang lupain ng Bhārata—ang dakilang karma-bhūmi, bukirin ng gawa—upang muling sumibol ang kanilang kapalarang espirituwal.

Verse 37

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं बहुपर्वतमंडितम् । गंगायाः सरितः सर्वाः समुद्रैः सह संगताः

Ang lupain na ito’y hitik sa maraming kababalaghan at pinalalamutian ng sari-saring bundok; at ang lahat ng ilog—na ang Gaṅgā ang pinakadakila—ay sinasabing nagtatagpo sa mga karagatan.

Verse 38

पदेपदे निधानानि संति तीर्थान्यनेकशः । येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

Sa bawat hakbang ay may kayamanan—di-mabilang na mga tīrtha na banal—na sa pag-alaala lamang, naglalaho ang lahat ng kasalanan.

Verse 39

पातालमार्गा बहवः स्वर्गमार्गश्च दृश्यते । गगने दृश्यते सूर्यो हृदये दृश्यते हरः

Marami ang mga landas patungo sa Pātāla, at nakikita rin ang landas patungong langit. Sa kalangitan ay nakikita ang Araw; sa puso ay nakikita si Hara (Śiva).

Verse 40

ध्यानेन ज्ञानयोगेन तपसा वचसा गुरोः । सत्येन साहसेनैव दृश्यते भुवनत्रयम्

Sa pamamagitan ng pagninilay, ng yoga ng kaalaman, ng pag-aayuno at pagtitiis, ng salita ng Guru, at tunay nga sa katotohanan at matapang na paninindigan—nahahayag at nauunawaan ang tatlong daigdig.

Verse 41

वेदस्मृतिपुराणैश्च ये न पश्यंति भूतलम् । पातालं स्वर्गलोकं च वंचितास्ते नरा इह

Yaong sa pamamagitan ng mga Veda, Smṛti, at Purāṇa ay hindi nakakakita ng tunay na kalikasan ng daigdig—gayundin ng Pātāla at ng langit—ang mga taong iyon ay dito pa lamang nadadaya at napagkakaitan.

Verse 42

ये विरज्यंति न स्त्रीषु कामासक्ता विचेतसः । देहोन्यथा वरस्त्रीणामन्यथा तैश्च चिंतितम्

Yaong hindi nagkakaroon ng paglayo sa pagnanasa (vairāgya) sa mga babae—ang isip ay ligalig at nakagapos sa pita—ay makikitang ang katotohanan ng katawan ay isang bagay, ngunit ang iniisip nila tungkol sa “dakilang babae” ay iba pa.

Verse 43

जन्मभूमिषु ते रक्ता जन्यंते जंतवः पुनः । मुक्तिमार्गात्पुनर्भ्रष्टा जायंते पशुयोनिषु

Dahil sa pagkakapit sa lupang sinilangan, ang mga nilalang na iyon ay muling isinisilang nang paulit-ulit; at sa muling pagkalaglag mula sa landas ng kalayaan (mukti), sila’y isinisilang sa sinapupunan ng mga hayop.

Verse 44

धनानि संप्राप्य वराटिकां ये द्विजातिमुख्याय विधाय पूजाम् । यच्छंति नो निर्मलचेतना ये नराधमा दैवहता मृतास्ते

Yaong mga hamak na tao na, kahit nagkamit ng yaman, ay hindi man lamang nagbibigay ng isang barya, ni nag-aalay ng marangal na pagsamba sa pinakadakilang dvija (brāhmaṇa), na may pusong di-dalisay—sila’y tinatamaan ng tadhana at namamatay.

Verse 45

देहं सुपुष्टं विजरं च यौवनं लब्ध्वा न गंगादिषु यांति ये नराः । माता पिता नो न सुतो न बांधवो भार्या स्वसा नो दुहिता न विद्यते

Ang mga taong nagkamit ng masustansiyang katawan at lakas ng kabataan ngunit hindi pumaparoon sa Gaṅgā at iba pang banal na tubig—para sa kanila’y wari’y walang ina, walang ama, walang anak na lalaki, walang kamag-anak; walang asawa, walang kapatid na babae, walang anak na babae.

Verse 46

एकस्तु यो याति कथं न क्लिश्यते मूर्खो न जानाति भवं महेश्वरम् । स्नात्वा न पश्यंति हरं महेश्वरं दैवेन ते वै मुषिता नराधमाः

Paano hindi mapapahirapan ang taong naglalakbay nang mag-isa? Hindi nakikilala ng mangmang si Bhava, ang Dakilang Panginoong Maheśvara. Kahit makapaligo sa tīrtha, hindi pa rin nila namamasdan si Hara, si Maheśvara—sa tadhana, ang mga hamak na iyon ay nalilinlang at ninanakawan ng wastong pagkaunawa.