Adhyaya 10
Sa Adhyāya 10 ay umuusad bilang isang talakayang teolohikal na pinangungunahan ng mga tanong. Una, ipinahayag ni Pārvatī ang pagkamangha sa māhātmya ng tīrtha, ng Bundok Raivataka, ni Bhava (Śiva), at ng Vastrāpatha, kaya naitatakda ang balangkas: ang kabanalan ng lupain ay pinatutunayan sa pamamagitan ng banal na pananalita. Pagkaraan, itinanong niya ang tungkol sa ginawa ng haring makalupa—Bhojarāja/Janeśvara—matapos makakuha ng isang usa at makatagpo ang pantas na si Sārasvata, at ang diin ay lumipat mula sa papuri ng pook tungo sa salaysay ng asal. Sumagot si Īśvara sa pamamagitan ng pamantayang aral sa etika ng ugnayang panlipunan: ang huwarang babae ay inilalarawang may dangal at mapalad; ang mga tungkulin sa kamag-anakan ay itinatanghal bilang mga pananagutang nagpapatatag sa buhay para sa babae at lalaki. Nalugod ang hari sa pagkakaroon ng ganitong asawa at pinuri si Sārasvata bilang may kapangyarihan ng pag-aayuno at may kaalamang naghahayag ng katotohanan. Isinalaysay din ng hari ang kasikatan ng Saurāṣṭra, Raivataka, at Vastrāpatha, kasama ang pagtitipon ng mga diyos sa Ujjayanta at ang mga alamat nina Vāmana at Bali. Ipinahayag niya ang hangaring talikuran ang paghahari at maglakbay sa mga banal na pook patungo sa mas matataas na daigdig hanggang sa tahanan ni Śiva. Ngunit nag-alala ang pantas at pinigil siya, na binibigyang-diin na ang presensiya ng Diyos at ang mga kinakailangang ritwal ay maaari ring maisagawa sa loob ng sambahayan, at ang pagnanais ng malayong paglalakbay ay dapat supilin sa wastong payo at matatag na pagsunod sa dharma.
Shlokas
Verse 1
पार्वत्युवाच । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं गिरे रैवतकस्य च । भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च
Wika ni Pārvatī: “Ah! Tunay na dakila ang kaluwalhatian ng tīrtha na ito, at ng Bundok Raivataka, ni Bhava—ang Diyos ng mga diyos—at gayundin ng Vastrāpatha.”
Verse 2
गंगा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वास्तथा ब्रह्मा सवासवः
Ang Gaṅgā, Sarasvatī, Gomati, at ang ilog Narmadā—lahat sila’y naroroon sa mga tubig ng Svarṇarekhā; at naroroon din si Brahmā kasama si Indra.
Verse 3
ब्रह्मेन्द्र विष्णुमुख्यानां देवानां शंकरस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत्
Doon, hinubog ang mga kasuotan para kina Brahmā, Indra, Viṣṇu at iba pang pangunahing mga diyos—at para rin kay Śaṅkara—na magtatagal hanggang sa isang araw ni Brahmā (panahong kosmiko).
Verse 4
क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया
O Śaṅkara, sa iyong biyaya ay narinig ko nang ganap at masinsin ang kapangyarihan ng banal na kṣetra na ito at ng mga tīrtha nito—lahat ng iyong ipinahayag sa akin.
Verse 5
महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः
O Maheśvara, O Panginoon, sabihin mo sa akin: ano ang ginawa ng pinuno ng mga tao—si Haring Bhoja—matapos makamtan ang inahing usa? At ano naman ang ginawa ng pantas na si Sārasvata?
Verse 6
ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शांता नित्यं मंगलकारिका
Wika ni Īśvara: Sa lahat ng kababaihang iyon, siya ang higit sa ganda, pagkabukas-palad, at kabutihang-asal—laging masaya, payapa, at palaging tagapaghatid ng pagpapala at mabuting palatandaan.
Verse 7
माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः
Sa hanay ng mga babae, siya ang nagpalago ng ugnayan—bilang ina, kapatid na babae, kaibigan, at anak na babae; at sa hanay ng mga lalaki, siya rin ay itinuring—bilang ama, kapatid na lalaki, guro, at anak na lalaki.
Verse 8
एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः । सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्
Kaya nito, nang makamtan ang isang asawang puspos ng kabutihan, ang hari—lubhang nagalak—ay nagpuri sa pantas na si Sārasvata at saka nagsalita ng ganito.
Verse 9
राजोवाच । ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः । ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो
Wika ng Hari: Sina Brahmā, Viṣṇu, Hara, ang Araw, si Indra, si Agni, at ang mga pangkat ng Marut ay nalugod sa iyong brahmacarya at sa iyong matinding pag-aayuno at pagninilay, O Panginoon.
Verse 10
दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः । येन जन्मांतरं सर्वं प्रत्यक्षं कथितं मम
Ikaw ang aking kataas-taasang Diyos—ama, ina, guro, at Panginoon; sa pamamagitan mo, ang buo kong dating kapanganakan ay naisalaysay sa akin na wari’y nakita ko mismo.
Verse 11
सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान् । भवः स्वयंभूर्भगवान्क्षेत्रे वस्त्रापथे श्रुतः
Ang lupain ng Surāṣṭra ay tanyag, at ang dakilang bundok na Raivataka ay bantog. Sa banal na kṣetra ng Vastrāpatha, ang Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva) ay kilala bilang Svayaṃbhū—ang kusang nahahayag.
Verse 12
उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि गौरीस्कन्दगणेश्वराः । भावयंतो भवं सर्वे संस्थिता ब्रह्मवासरम्
Sa tuktok ng Bundok Ujjayaṃta, si Gaurī, Skanda, at Gaṇeśa—kasama ang lahat ng kanilang mga kasama—ay nanahan sa loob ng isang araw ni Brahmā, na nagmumuni at sumasamba kay Bhava (Śiva).
Verse 13
वामनो नगरं स्थाप्य शिवं सिद्धेश्वरं प्रति । जित्वा दैत्यं बलिं बद्ध्वा स्वयं रैवतके स्थितः
Matapos magtatag ng isang lungsod, hinarap ni Vāmana si Śiva bilang Siddheśvara. Pagkaraang madaig ang asurang si Bali at maigapos siya, ang Panginoon mismo ay nanahan sa Bundok Raivataka.
Verse 14
इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं जीवद्भिर्यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः
Kaya, kung makita ng mga nilalang na may buhay ang lahat ng kababalaghang ito, iyon ay dahil sa wastong pagsasagawa ng paglalakbay sa mga tīrtha. Sa Vastrāpatha, si Bhava (Śiva) ay tunay na si Hari (Viṣṇu).
Verse 15
त्यक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य गन्तव्यं निश्चितं मया
Tinalikuran ko ang aking kaharian—ang minamahal kong mga anak, ang mga kawal na lakad, mga kabayo, mga karwahe, at mga elepante—at matapos iluklok ang aking anak sa trono, matatag kong ipinasiya ang pag-alis.
Verse 16
त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं गम्यते यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः
Sa biyaya mo, narinig ko na ang lahat; at kung tunay ngang mararating at masisilayan, kung gayon sa wastong disiplina ng paglalakbay sa tīrtha—sa Vastrāpatha, si Bhava (Śiva) ay si Hari (Viṣṇu).
Verse 17
सूर्यलोकं सोमलोकमिंद्रलोकं हरेः पुरम् । ब्रह्मलोकमतिक्रम्य यास्येऽहं शिवमंदिरम्
Lalampasan ko ang daigdig ni Sūrya, ang daigdig ni Soma, ang daigdig ni Indra, at maging ang lungsod ni Hari; at lampas pa sa daigdig ni Brahmā—tutungo ako sa templo, tahanan ni Śiva.
Verse 18
श्रुत्वा हि वाक्यं विविधं नरेन्द्रात्प्रहृष्टरोमा स मुनिर्बभूव । जिज्ञासमानो हि नृपस्य सर्वं निवारयामास मुनिर्नरेन्द्रम्
Nang marinig ang sari-saring salita ng hari, napuspos ng galak ang pantas, at tumindig ang balahibo. Ngunit sa pagnanais na maunawaan ang buong layon ng hari, sinikap ng pantas na pigilan ang monarka.
Verse 19
सारस्वत उवाच । गृहेऽपि देवा हरविष्णुमुख्या जलानि दर्भा नृपते तिलाश्च । अनेकदेशांतरदर्शनार्थं मनो निवार्यं नृपते त्वयेति
Wika ni Sārasvata: O Hari, kahit sa tahanan ay naroroon ang mga diyos—lalo na sina Hara (Śiva) at Viṣṇu—kasama ang tubig, damong darbha, at mga butil ng linga. Kaya, O Hari, pigilin mo ang isip na lumalabas lamang upang makakita ng maraming lupain.