Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

स्वस्थचित्तैस्ततो ज्ञात्वा नेयं गोपालिसंज्ञिका । अनुग्रहार्थमस्माकं गौरीयं समुपागता

Transliteration

svasthacittaistato jñātvā neyaṃ gopālisaṃjñikā | anugrahārthamasmākaṃ gaurīyaṃ samupāgatā

Translation

Pagkaraan, nang mapayapa ang kanilang isipan, naunawaan nila: “Hindi ito karaniwang babaeng pastol ng baka; ito mismo si Gaurī, na dumating para sa atin upang magpala ng biyaya.”

Word by Word

• स्वस्थचित्तैः: with calm minds
• स्वस्थचित्तैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: समास (कर्मधारय; ‘स्वस्थं चित्तं येषाम्/स्वस्थचित्त’), नपुंसकलिङ्ग (चित्त-आश्रय), तृतीया (instrumental/3rd), बहुवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (काल/क्रम-सूचक adverb)

• ज्ञात्वा: having known, realizing
• ज्ञात्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negative particle)

• इयम्: this (woman)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गोपालीसंज्ञिका: named ‘Gopālī’
• गोपालीसंज्ञिका: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोपाली (प्रातिपदिक) + संज्ञिका (प्रातिपदिक)
• Form: समास (तत्पुरुष; ‘गोपाली-संज्ञा यस्याः/गोपालीसंज्ञिका’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अनुग्रहार्थम्: for (the sake of) favor
• अनुग्रहार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समास (तत्पुरुष; ‘अनुग्रहस्य अर्थः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (as purpose)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (genitive/6th), बहुवचन

• गौरी: Gaurī
• गौरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इयम्: this (indeed)
• इयम्: Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समुपागता: has come, has arrived
• समुपागता: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The sages, now tranquil, look upon the seeming cowherd woman and realize she is Gaurī; the scene shifts from rustic simplicity to subtle divine radiance.

Characters & Entities

• Gaurī
• Gopālī (guise/title)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine may appear in humble forms; discernment arises when the mind becomes steady and receptive.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where the Goddess’s compassionate manifestations are celebrated as part of the site’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

No; it is a recognition (jñāna) moment—understanding the Goddess’s presence as an act of grace.