Adhyaya 34

Verse 1

लोमश उवाच । राज्यं चकार कैलास दवदवा जगत्पतिः । गणैः समेतो बहुभिर्वीरभद्रान्वितो महान्

Sinabi ni Lomaśa: Ang Panginoon ng sansinukob ay naghari sa Kailāsa, kasama ang maraming pangkat ng mga gaṇa, at kapiling ang dakilang Vīrabhadra.

Verse 2

ऋषिभिः सहितो रुद्रो देवैरिन्द्रादिभिः सह । ब्रह्मा यस्य स्तुतिपरो विष्णुः प्रेष्यवदास्थितः

Si Rudra ay kasama ang mga rishi at ang mga diyos na pinangungunahan ni Indra; para sa Kanya, si Brahmā ay nakatuon sa pagpupuri, at si Viṣṇu ay nakatindig sa tabi na tila mapagkumbabang tagapaglingkod.

Verse 3

इंद्रो देवगणैः सार्द्धं सेवाधर्मपरोऽभवत् । यस्य च्छत्रधरश्चंद्रो वायुश्चामरधृक्तथा

Si Indra, kasama ang mga pangkat ng mga diyos, ay nagpakasigasig sa dharma ng paglilingkod; para sa Kanya, ang Buwan ang may hawak ng maharlikang payong, at si Vāyu naman ang may hawak ng pamaypay na cāmara.

Verse 4

सूपान्नकर्ता सततं जातवदा निरन्तरम् । गंधर्वा गायका यस्य स्तावकाश्च पिनाकिनः

Si Jātavedā (Agni) ay walang patid na naghahanda ng masaganang pagkain; ang mga Gandharva ang naging mga mang-aawit para sa Kanya, at may mga makata ring pumupuri sa Pinākin, ang Panginoong may busog na Pināka.

Verse 5

विद्याधराश्च बहवस्तथा चाप्सरसां गणाः । ननृतुश्चाग्रगा यस्य सोऽसौ कैलासपर्वते

Maraming Vidyādhara at mga pangkat ng Apsaras ang sumayaw sa unahan para sa Kanya; kaya Siya’y nanahan sa Bundok Kailāsa.

Verse 6

पुत्रैर्गणेशस्कंदाद्यैस्तथा गिरिजया सह । राज्यं प्रतापिभिश्चक्रेऽशंकश्चंक्रमणेन च

Kasama ang Kanyang mga anak—sina Gaṇeśa, Skanda, at iba pa—at kasama si Girijā (Pārvatī), isinakatuparan Niya ang maningning na paghahari, at lumalakad-lakad nang walang pangamba.

Verse 7

येनांधको महा दैत्यः स देवानामरिर्महान् । दुष्टो विद्धस्त्रिशूलेन गगने स्थापितश्चिरम्

Sa pamamagitan Niya, ang dakilang demonyong si Andhaka—makapangyarihang kaaway ng mga diyos—ay tinuhog ng trishula; at ang masamang iyon ay itinaas sa kalangitan sa mahabang panahon.

Verse 8

हत्वा गजासुरं येन उत्कृत्त्य चर्म वै कृतम् । चिरं प्रावरणं दिव्यं तथा त्रिपुरदीपनम् । विष्णुना पाल्यभूतेन रेजे सर्वांगसुन्दरः

Sa pamamagitan Niya, napatay si Gajāsura at ang balat nito’y hinubad at ginawang banal na balabal na matagal na isinusuot; gayundin, naganap ang pagsunog sa Tripura. At habang si Vishnu ay wari’y naging tagapangalaga at kasama, ang Ganap na Maganda sa bawat sangkap ay nagningning.

Verse 9

तं द्रष्टुकामो भगवान्नारदो दिव्य र्शनः । ययौ च पर्वतश्रेष्ठं कैलासं चन्द्रपांडुरम्

Nagnanais na masilayan Siya, ang pinagpalang Narada na may makalangit na paningin ay nagtungo sa pinakadakilang bundok—Kailasa—na maputla at maningning na gaya ng buwan.

Verse 10

सुधया परया चापि सेवितं परमाद्भुतम् । कर्पूरगौरं च तदा दृष्ट्वा तं सुमहाबलम् । नारदो विस्मयाविष्टः प्रविष्टो गन्धमादनम्

Nasdan niya ang lubhang kamangha-mangha, na pinaglilingkuran maging ng pinakadakilang amrita; at nang makita niya Siya—puting gaya ng kamper at may sukdulang lakas—si Narada, nabalot ng pagkamangha, ay pumasok sa Gandhamadana.

Verse 11

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं तपनैश्च सुशोभितम् । गायद्विद्याधरीभिश्च पूरितं च महाप्रभम्

Yaon ay punô ng di-mabilang na kababalaghan, marikit na pinalamutian ng maningning na liwanag, at napupuno ng mga awit ng mga dalagang Vidyadhari—isang pook ng dakilang karilagan at banal na kamahalan.

Verse 12

कल्पद्रुमाश्च बहवो लताभिः परिवेष्टिताः । घनच्छायासू तास्वेव विशिष्टा कामधेनवः

Doon ay nakatindig ang maraming Kalpadruma, mga punong tumutupad ng ninanais, na napupuluputan ng mga baging; at sa mismong mga kakahuyang may makapal na lilim ay naroon ang mga natatanging Kāmadhenū—mga bakang banal na nagbibigay-biyaya.

Verse 13

पारिजातवनामोदलंपटा बहवोऽलयः । कलहंसाश्च बहवः क्रीडमानाः सरस्तु च

Maraming tahanang naliligo sa bango ng simoy mula sa mga kakahuyang Pārijāta; at sa mga lawa rin ay maraming sisne ang masayang naglalaro.

Verse 14

शिखंडिनो महच्चक्रुस्तत्र केकारवं मुदा । पंचमालापिनः सर्वे विहंगाः संमदान्विताः

Doon, ang mga paboreal ay nagpalakas ng sigaw sa tuwa; at ang lahat ng ibon, umaawit nang matamis sa sukat na himig, ay puspos ng galak.

Verse 15

करिणः करिणीभिश्च मोदमानाः सुवर्चसः । सिंहास्तथा गर्जमानाः शार्दूलैः सह संगताः

Ang mga elepante, kasama ang kanilang mga kapares, ay nagalak doon, maningning at maringal; gayundin ang mga leon, umuungal, ay nakihalubilo nang payapa maging sa mga tigre.

Verse 16

वृषभा नंदिमुख्याश्च रेभमाना निरन्तरम् । देवद्रुमाश्च बहवस्तथा चंदनवाटिकाः

Ang mga toro—na pinangungunahan ni Nandin—ay umuungal nang walang patid; at naroon ang maraming punong makalangit, gayundin ang mga kakahuyan ng sandalwood.

Verse 17

नागपुंनागबकुलाश्चंपका नागकेसराः । तथा च वनजंब्वश्च तथा कनककेतकाः

Doon ay naroon ang mga punong nāga at bakula, ang mga bulaklak na campaka at nāgakesara; gayundin ang mga ligaw na punong jambū at ang mga halamang ketaka na kumikislap na ginto.

Verse 18

कह्लाराः करवीरिश्च कुमुदानि ह्यनेकशः । मंदाराश्च बदर्यश्च क्रमुकाः पाटलास्तथा

Naroon ang mga lotus na kahlāra, ang mga punong karavīra (oleander), at maraming bulaklak na kumuda; naroon din ang mga punong mandāra, badarī (jujube), mga punong areca (kramuka), at mga punong pāṭalā.

Verse 19

तथान्ये बहवो वृक्षाः शम्भोस्तोषकराह्यमी । ऐकपद्येन दृष्टास्ते नानाद्रुमलतान्विताः । आरामा बहवस्तत्र द्विगुणाश्च बभूविरे

Mayroon pang maraming iba’t ibang punongkahoy, na tunay na nakalulugod kay Śambhu. Sa isang sulyap lamang, wari’y napapalamutian sila ng sari-saring puno at baging; at naroon ang maraming luntiang hardin ng pagninilay at ligaya, na tila nadoble ang dami.

Verse 20

गगनान्निस्सृतः सद्यो गंगौघः परमाद्भुतः । पतितो मस्तके तस्य पर्वतस्य सुशोभिते

Isang kagila-gilalas na agos ng Gaṅgā, na lumitaw mula sa kalangitan, ay agad na bumuhos sa maringal na tuktok ng bundok na iyon.

Verse 21

कूपो हि पयसां ये न पवित्रं वर्तते जगत् । सोपि द्विधा तदा दृष्टो नारदेन महात्मना

Maging ang isang balon ng tubig—na siyang nagtataguyod at nagpapadalisay sa sanlibutan—ay nakita noon ng dakilang kaluluwang si Nārada na wari’y nahati sa dalawa.

Verse 22

सर्वं तदा द्विधाभूतं दृष्टं तेन महात्मना । नारदेन तदा विप्राः परमेण निरीक्षितः

Noon, ang lahat ay nagmistulang nahati sa dalawa sa paningin ng dakilang kaluluwa na si Nārada; O mga brāhmaṇa, namasdan niya iyon sa isang pambihirang pangitain na sukdulan.

Verse 23

एवं विलोकमानोऽसौ नारदो भगवानृषिः । त्वरितेन तथा यातः शिवालोकनतत्परः

Sa gayong pagmamasid, ang banal na rishi na si Nārada ay nagmadaling sumulong, tanging sa pagnanais na masilayan si Śiva ang kanyang tuon.

Verse 24

यावद्द्वारि स्थितोपश्यन्महदाश्चर्यमेव च । द्वारपालौ तदा दृष्टौ कृतकौ विश्वक्मणा

Habang nakatayo sa may pintuan at nakatanaw, nakita niya ang isang dakilang kababalaghan: dalawang bantay-pinto ang naroon, nilikha ni Viśvakarman.

Verse 25

नारदो मोहितो ह्यासीत्पप्रच्छ च स तौ तदा । अहं प्रवेष्टुमिच्छामि शिवदर्शनलालसः

Tunay na namangha si Nārada at tinanong ang dalawa: “Nais kong pumasok, sapagkat sabik ako sa darśana, sa pagtanaw kay Śiva.”

Verse 26

तस्मादनुज्ञा दातव्या दर्शनार्थं शिवस्य च । अश्रृण्वन्तौ तदा दृष्ट्वा नारदो विस्मितोऽभवत्

“Kaya’t nararapat na bigyan ako ng pahintulot alang-alang sa darśana ni Śiva.” Ngunit nang makita niyang hindi sila nakikinig, lalo pang namangha si Nārada.

Verse 27

ज्ञानदृष्ट्या विलोक्याथ दूष्णींभूतोऽभवत्तदा । कृत्रिमौ हि च तौ ज्ञात्वा प्रविष्टो हि महामनाः

Pagkaraan, sa mata ng karunungan ay minasdan niya, at siya’y napatahimik; nang matanto niyang yaong dalawa ay pawang likha-likha lamang, ang dakilang-loob ay pumasok.

Verse 28

तथान्ये तत्सरूपाश्च दृष्टास्तेन महात्मना । ऋषिः प्रणमितस्तैश्च नारदो भगवान्मु

Gayundin, nakita ng dakilang kaluluwa ang iba pa na may gayunding anyo; at sila’y yumukod at nagbigay-galang sa banal na rishi na si Nārada. (Putol ang teksto sa dulo.)

Verse 29

एवमादीन्यनेकानि आश्चर्याणि ददर्श सः । ददर्शाथ च सुव्यक्तं त्र्यंबकं गिरिजान्वितम्

Sa ganitong paraan, nasaksihan niya ang maraming kababalaghan; at pagkaraan ay malinaw niyang nakita si Tryambaka (Śiva), na kasama si Girijā (Pārvatī).

Verse 30

अर्धासनगता साध्वी शंकरस्य महात्मनः । तनया गिरिराज्य यया व्याप्तं जगत्त्रयम्

Ang banal at marangal na Ginang ay nakaupo sa kalahati ng luklukan ng dakilang-loob na si Śaṅkara; siya ang anak na babae ng Hari ng Kabundukan, at sa pamamagitan ng kanyang Śakti ay napupuno ang tatlong daigdig.

Verse 31

गौरी सितेक्षणा बाला तन्वंगी चारुलोचना । यया रूपी कृतः शम्भुरुपादेयः कृतो महान्

Si Gaurī—maputi at marikit, maliwanag ang mga mata, bata, payat ang mga sangkap, at kaakit-akit ang titig—sa kanyang presensya ay ginawang hayag ang anyo ni Śambhu, at ginawang lubos na karapat-dapat ang Dakilang Panginoon sa mapitagang pagninilay at debosyon.

Verse 32

निर्विकानि विकारैश्च बहुभिर्विकलीकृतः । अर्द्धागलग्ना सा देवी दृष्टा तेन शिवस्य च

Bagaman walang pagbabago sa Kanya, nagmistula Siyang nabago ng maraming anyo; at ang Diyosa, kaisa ni Śiva bilang di-maihihiwalay na kalahati, ay nakita rin niya.

Verse 33

नारदेन तथा शम्भुर्दृष्टस्त्रिभुवनेश्वरः । शुद्धचामी करप्रख्यः सेव्यमानः सुरासुरैः

Sa gayon, nasilayan ni Nārada si Śambhu, ang Panginoon ng tatlong daigdig, na nagniningning na parang dalisay na ginto, at pinararangalan at pinaglilingkuran ng mga deva at asura.

Verse 34

शंखेन भोगिवर्येण सेवितं चांघ्रिपंकजम् । धृतराष्ट्रेण च तथा तक्षकेण विशेषतः । तथा पद्मेन महा शेषेणापि विशेषतः

Ang Kanyang mga paang-loto ay sinasamba at inaalayan ng paglilingkod ng punong ahas na si Śaṅkha; gayundin ni Dhṛtarāṣṭra—lalo na ni Takṣaka—at pati nina Padma at ng dakilang Śeṣa, sa natatanging paggalang.

Verse 35

अन्यैश्च नागवर्यैश्च सेवितो हि निरंतरंम् । वासुकिः कंठलग्नो हि हारभूतो महाप्रभः

Patuloy din Siyang pinaglilingkuran ng iba pang pinakadakilang Nāga; at si Vāsuki, ang dakila at maningning, ay nakapulupot sa Kanyang leeg at naging kuwintas na parang garland.

Verse 36

कंबलाश्वतरौ नित्यं कर्णभूषणभूषितौ । जटामूलगताश्चान्ये महाफणिवरा ह्यमी

Sina Kambala at Aśvatara ay laging palamuti sa Kanyang mga tainga; at ang iba pang dakilang panginoon ng mga ahas na may malalaking talukbong ay nananahan sa ugat ng Kanyang mga jata, ang gusot na buhok.

Verse 37

अनेकजातिसंवीता नानावर्णाश्च पद्मिनः । तक्षकः कुलिकः शंखो धृतराष्ट्रो महाप्रभः

Napapaligiran ng sari-saring uri at iba’t ibang kulay ang mga hari ng ahas—sina Padma, Takṣaka, Kulika, Śaṅkha, at ang makapangyarihang Dhṛtarāṣṭra.

Verse 38

पद्मो दंभः सुदंभश्च करालो भीषणस्तथा । एते चान्ये च बहवो नागाश्चाशीविषा ह्यमी

Sina Padma, Dambha, Sudambha, Karāla, at Bhīṣaṇa—sila at marami pang ibang Nāga, mababangis na tagapagdala ng kamandag, ay naroon.

Verse 39

अंगभूता हरस्या सन्पूज्यस्यास्य जगत्त्रये । फणैकया शोभमानाः केचिद्धि पन्नगोत्तमाः

Na wari’y naging mga sangkap ng katawan ni Hara—ang karapat-dapat sambahin sa tatlong daigdig—may ilang dakilang ahas na nagningning, pinalamutian ng iisang talukbong lamang.

Verse 40

फणानां द्वितयं केषां त्रितयं च महाप्रभम् । चतुष्क पंचकषट्कं सप्तकं चाष्टकं तथा

May ilan na may dalawang talukbong, ang iba’y may tatlo na maringal; at sa marilag na hanay ay may may apat, lima, anim, pito, at gayundin walo ang talukbong.

Verse 41

नवकं दशकं चैव तथैकादशकं त्वथ । द्वादशकं चाष्टादशकमेकोनविंशकं तथा

May ilan na may siyam na talukbong, may ilan na may sampu; gayundin may may labing-isa; at saka may may labindalawa, may may labing-walo, at mayroon ding labinsiyam.

Verse 42

चत्वारिंशत्फणाः केऽपि पंचाशत्कं च षष्टिकम् । सप्ततिश्चाप्यशीतिश्च नवतिश्च तथैव च

May ilan na may apatnapung talukbong; may ilan na may limampu at animnapu; may ilan na may pitumpu, may walumpu, at may siyamnapu rin.

Verse 43

तथा शतसहस्राणि ह्ययुतप्रयुतानि च । अर्बुदानि च रत्नानि तथा शङ्खमितानि च

Gayundin, may daan-daang libo—sampu-sampung libo at milyun-milyon—di-mabilang na napakarami; at may mga hiyas na lampas sa bilang, sinusukat pa sa yunit na “śaṅkha” rin.

Verse 44

अनंताश्च फणा येषां ते सर्पाः शिवभूषणाः । दृष्टास्तदानीं ते सर्वे नारदेन महात्मना

Ang mga ahas na ang mga talukbong ay walang hanggan ay siyang mga palamuti ni Śiva; noon, silang lahat ay nakita ng dakilang-kaluluwang si Nārada.

Verse 45

विद्यावंतोऽपि ते सर्वे भोगिनोऽपि सुशोभिताः । हारभूषणभूतास्ते मणिमंतोऽमितप्रभाः

Silang lahat ay may karunungan; at pawang maringal na nāga—naging mga kuwintas at palamuti, hitik sa mga hiyas, at may liwanag na di-masukat.

Verse 46

अर्द्धचंद्रांकितो यस्य कपर्द्दस्त्वतिसुंदरः । चक्षुषा च तृतीयेन भालस्थेन विराजितः

Siya na ang buhol ng Kaniyang buhok na jata ay napakaganda, may tatak ng kalahating buwan; at nagniningning sa ikatlong mata na nasa Kaniyang noo.

Verse 47

पंचवक्त्रो महादेवो बाहुभिर्द्दशभिर्वृतः । तथा मरकतश्यामकंधरोऽतीवसुंदरम्

Si Mahādeva ay may limang mukha at napaliligiran ng sampung bisig; ang Kanyang leeg at balikat ay luntian at madilim na gaya ng esmeralda—lubhang kagandahan.

Verse 48

उरो यस्य विशालं च तथोरुजघनं परम् । चरणद्वयं च रुद्रस्य शोभितं परमं महत्

Malapad ang Kanyang dibdib, at ang Kanyang mga hita at balakang ay sukdulang makapangyarihan; at ang dalawang paa ni Rudra ay nagniningning—marangal at dakila na di masukat.

Verse 49

तद्दृष्टं चरणारविंदमतुलं तेजोमयं सुंदरं संध्यारागसुमंगलं च परमं तापापनुत्तिंकरम् । तेजोराशिकरं परात्परमिदं लावण्यलीलस्पदं सर्वेषां सुखवृद्धिकारणपरं शंभोः पदं पावनम्

Namasdan noon ang di-mapapantayang lotus ng mga paa—nagniningning, marikit, sukdulang mapalad na gaya ng mapulang sinag ng dapithapon, at pinakamataas na tagapag-alis ng pagdurusa. Tagapagpabukal ng mga agos ng liwanag, lampas sa lampas, lunan ng paglalaro ng biyaya at kagandahan—ang banal na mga paa ni Śambhu, ang sukdulang sanhi ng pagdami ng ligaya ng lahat, ay nagpapadalisay.

Verse 50

तथैव दृष्ट्वा परमं पराणां परा सती रूपवती च सुंदरी । सौभाग्यलावण्यमहाविभूत्या विराजमाना ह्यतिसुंदरी शुभा

At nang makita ang Kataas-taasan sa mga kataas-taasan, si Satī—transendente, maningning sa anyo at marikit—ay nagliwanag, lubhang kaibig-ibig at mapalad, taglay ang dakilang karangalan ng pagpapala at biyaya.

Verse 51

दृष्ट्वा तौ दपती शुद्धौ राजमानौ जगत्त्रये । अभिन्नौ भेदमापन्नौ निर्गुणौ गुणिनौ च तौ

Nang masdan ang dalisay na banal na mag-asawa, na nagniningning sa tatlong daigdig, nakita ni Nārada na: bagama’t tunay na di-magkaiba, wari’y dalawa sila; at bagama’t lampas sa lahat ng katangian, nagpapakita rin sila ng mga katangian.

Verse 52

साकारौ च निराकारौ निरातंकौ सुखप्रदौ । ववंदे च मुदा तौ स नारदो भगवत्प्रियः । उत्थायोत्थाय च तदा तुष्टाव जगदीश्वरौ

May anyo at lampas sa anyo, walang kapighatian at tagapagkaloob ng ligaya—si Nārada, minamahal ng Panginoon, ay masayang yumukod sa kanila. Muling tumindig nang paulit-ulit, saka niya pinuri ang dalawang Panginoon ng sanlibutan.

Verse 53

नारद उवाच । नतोस्म्यहं देववरौ युवाभ्यां परात्पराभ्यां कलया तथापि । दृष्टौ मया दंपती राजमानौ यौ वीजभूतौ सचराचरस्य

Wika ni Nārada: Ako’y nagpupugay sa inyo, O pinakamainam sa mga diyos—kataas-taasan na lampas sa kataas-taasan—bagaman sa isang bahagi lamang kayo nahahayag. Nasaksihan ko ang maningning na banal na mag-asawa, na siyang binhing pinagmulan ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 54

पितरौ सर्वललोकस्य ज्ञातौ चाद्यैव तत्त्वतः । मया नास्त्यत्र संदेहो भवतोः कृपया तथा

Kayo ang mga magulang ng lahat ng daigdig—ngayon ay nalaman ko ito sa tunay na diwa. Sa inyong biyaya, wala na akong anumang pag-aalinlangan tungkol dito.

Verse 55

एवं स्तुतौ तदा तेन नारदेन महात्मना । तुतोष भगवाञ्छंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

Nang gayon siyang purihin ng dakilang-loob na si Nārada, ang Mapalad na si Śaṃbhu—kasama si Pārvatī—ay lubhang nalugod.

Verse 56

महादेव उवाच । सुखेन स्थीयते ब्रह्मन्किं कार्यं करवाणि ते । तच्छ्रुत्वा वचनं शंभोर्नारदो वाक्यमब्रवीत्

Wika ni Mahādeva: “Manatili kang mapayapa, O Brahmin. Ano ang nais mong gawin ko para sa iyo?” Nang marinig ang salita ni Śaṃbhu, si Nārada ay sumagot.

Verse 57

दर्शनं जातमद्यैव तेन तुष्टोऽस्म्यहं विभो । दर्शनात्सर्वमेवाद्य शंभो मम न संशयः

(Wika ni Nārada:) “Ngayong araw ding ito ay natamo ko ang iyong darśana; dahil dito, ako’y lubos na nasiyahan, O Panginoon. Sa darśanang ito, naging malinaw sa araw na ito ang lahat, O Śaṃbhu—wala nang alinlangan sa akin.”

Verse 58

क्रीडनार्थमिहायातः कैलासं पर्वतोत्तमम् । हृदिस्थो हि सदा नॄणामास्थितो भगवन्प्रभो

(Wika ni Nārada:) “Dumating Ka rito sa Kailāsa, ang pinakadakilang bundok, upang magsagawa ng līlā—banal na paglalaro. Gayunman, O Mapalad na Panginoon, lagi Kang nananahan at nakatatag sa puso ng mga tao.”

Verse 59

तथापि दर्शनं भाव्यं सततं प्राणिनामिह

Gayunman, sa mundong ito, ang mga nilalang ay nararapat na laging magtamo ng (iyong) darśana.

Verse 60

गिरिजोवाच । का क्रीडा हि त्वया भाव्या वद शीघ्रं ममाग्रतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उवाच प्रहसन्निव

Sinabi ni Girijā: “Anong līlā, banal na paglalaro, ang iyong gagawin? Sabihin mo agad sa harap ko.” Nang marinig ang kanyang mga salita, siya’y sumagot na wari’y nakangiti.

Verse 61

द्यूतक्रीडा महादेव दृश्यते विविधात्र च । भवेद्द्वाभ्यां च द्यूते हि रमणाच् महत्सुखम्

O Mahādeva, dito’y nakikita ang paglalaro ng dice (dyūta) sa iba’t ibang kaaya-ayang anyo; at sa larong nilalaro ng dalawa, tunay na mula sa kanilang pagsasayang-loob ay sumisilang ang dakilang ligaya.

Verse 62

इत्येवमुक्त्वो परतं सती भृशमुवाच वाक्यं कुपिता ऋषिं प्रति । कथं विजानासि परं प्रसिद्धं द्यूतं च दुष्टोदरकं मनस्विनाम्

Pagkasabi nito at sandaling tumigil, si Satī—lubhang nagngangalit—ay nagsalita sa rishi: “Paano mo nalalaman nang gayon na lamang ang larong sugal ng dice na bantog sa kasamaan, ang bisyong ‘masamang tiyan’ na di nararapat sa mararangal ang loob?”

Verse 63

त्वं ब्रह्मपुत्रोऽसि मुनिर्मनीषिणां शास्ता हि वाक्यं विविधैः प्रसिद्धैः । चरिष्यमाणो भुवनत्रये न हि त्वदन्यो ह्यपरो मनस्वी

Ikaw ay anak ni Brahmā, isang muni—guro ng mga pantas—na bantog sa sari-saring mga salitang may kapangyarihan at patunay. Sa paglalakbay mo sa tatlong daigdig, tunay na wala nang ibang marangal ang loob na tulad mo.

Verse 64

एवमुक्तस्तदा देव्या नारदो देवदर्शनः । उवाच वाक्यं प्रहसन्गिरिजां शिवसन्निधौ

Nang masabihan ng Diyosa nang gayon, si Nārada—ang nakakakita sa mga diyos—ay ngumiti at nagsalita kay Girijā sa mismong harapan ni Śiva.

Verse 65

नारद उवाच । द्यूतं न जानामि न चाश्रयामि ह्यहं तपस्वी शिवकिंकरश्च कथं च मां पृच्छसि राजकन्यके योगीश्वराणां परमं पवित्रे

Wika ni Nārada: “Hindi ko alam ang larong dice, ni hindi ako dumudulog dito; ako’y isang mapagpenitensiya at lingkod ni Śiva. Bakit mo ako tinatanong, O prinsesa—O pinakadalisay sa mga panginoon ng mga yogin?”

Verse 66

निशम्य वाक्यं गिरिजा सती तदा ह्युवाच वाक्यं च विहस्य तं प्रति । जानासि सर्वं च बटोऽद्य पश्य मे द्यूतं महेशेन करोमि तेऽग्रतः

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Girijā Satī ay nagsalita na tumatawa sa kanya: “Batà, alam mo ang lahat! Ngayon, masdan mo: maglalaro ako ng dice kasama si Maheśa sa harap mo mismo.”

Verse 67

इत्येवमुक्त्वा गिरिराजकन्यका जग्राह चाक्षान्भुवनैकसुंदरी । क्रीडां चकाराथ महर्षिसाक्ष्यके तत्रास्थिता सा हि भवेन संयुता

Pagkasabi nito, ang anak na babae ng Hari ng Bundok—ang tanging kagandahan ng mga daigdig—ay dinampot ang mga dice at sinimulan ang laro, na ang dakilang rishi ang saksi; doon siya tumindig, kaisa ni Bhava (Śiva).

Verse 68

तौ दंपती क्रीडया सज्जमानौ दृष्टौ तदा ऋषिणा नारदेन । सविस्मयोत्फुल्लमना मनस्वी विलोकमानोऽतितरां तुतोष

Noon, nakita ni rishi Nārada ang mag-asawang kapwa lubos na nahuhumaling sa kanilang laro; sa pagkamangha at pusong namumukadkad, ang marangal na iyon ay tumingin at nagalak nang labis.

Verse 69

सखीजनेन संवीता तदा द्यूतपरा सती । शिवेन सह संगत्य च्छलाद्द्यूतमकारयत्

Noon, si Satī na napaliligiran ng mga kasama at nakatuon sa laro, ay nakipaglaro kasama ni Śiva at—sa isang mapaglarong pakana—ipinagpatuloy ang sugal ng dice.

Verse 70

स पणं च तदा चक्रे छलेन महता वृतः । जिता भवानी च तदा शिवेन प्रहसन्निव

Pagkaraan, siya ay nagtakda ng isang pusta na natatakpan ng malaking pakana; at noon si Bhavānī ay natalo ni Śiva, na wari’y siya’y tumatawa.

Verse 71

नारदोऽस्याः शिवेनाथ उपहासकरोऽभवत् । निशम्य हारितं द्यूतमुपहासं निशम्य च

O Panginoon, si Nārada ay naging sanhi ng biro para sa kanya (Pārvatī). Nang marinig niya ang tungkol sa laro ng dice at ang nawala, narinig din niya ang mapanuyang halakhak.

Verse 72

नारदस्य दुरुक्तैश्च कुपिता पार्वती भृशम् । उवाच त्वरिता चैव दत्त्वा चैवार्द्धचंद्रकम्

Nasaktan sa mabibigat na salita ni Nārada, labis na nagalit si Pārvatī. Agad siyang nagsalita at ibinigay bilang pusta ang palamuting kalahating-buwan.

Verse 73

तथा शिरोमणी चैव तरले च मनोहरे । मुखं सुखोभनं चैव तथा कुपितसुंदरम् । दृष्टं हरेण च पुनः पुनर्द्यूतमकारयत्

Gayundin, inialay niya bilang pusta ang hiyas sa tuktok ng ulo at ang mga palamuting kumikislap at kaakit-akit; pati ang kanyang mukha—maningning at kaaya-aya, at maganda pa rin kahit sa galit. Nang makita ito, si Hara ay paulit-ulit na ipinagpatuloy ang laro ng sugal sa dice.

Verse 74

तथा गिरिजया प्रोक्तः शंकरो लोकशंकरः । हारितं च मया दत्तः पण एव च नान्यथा

Nang ganito ang sinabi ni Girijā, narinig ni Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig: “Ang aking natalo ay tunay nang naibigay; iyon ang pusta, at wala nang iba.”

Verse 75

क्रियते च त्वया शंभो कः पणो हि तदुच्यताम् । ततः प्रहस्य चोवाच पार्वतीं च त्रिलोचनः

“O Śambhu, anong pusta ang iyong ginagawa? Ipagpahayag ito.” Pagkaraan, si Trilocana, ang Panginoong may Tatlong Mata, ay ngumiti at nagsalita kay Pārvatī.

Verse 76

मया पणोऽयं क्रियते भवानि त्वदर्थमेतच्च विभूषणं महत् । सा चंद्रलेखा हि महान्हि हारस्तथैव कर्णोत्पलभूषणद्वयम्

“Bhavānī, ang pustang ito’y ginagawa ko para sa iyo—mga maringal na palamuti ito: ang palamuting gasuklay na kalahating-buwan, ang malaking kuwintas, at ang pares ng palamuting tainga na anyong lotus.”

Verse 77

इदमेव त्वया तन्वि मां जित्वा गृह्यतां सुखम् । ततः प्रवर्तितं द्यूतं शंकरेण सहैव च

O payat na giliw, natalo mo ako; kunin mo mismo ang mga ito nang magaan ang loob. Pagkaraan, sinimulan ang laro ng sugal sa dice, kasama si Śaṅkara mismo bilang manlalaro.

Verse 78

एवं विक्रीडमानौ तावक्षविद्याविशारदौ । तदा जितो भवान्याथ शंकरो बहुभूषणः

Kaya nito, ang dalawa na bihasa sa kaalaman ng dice ay nagpatuloy sa paglalaro. Noon, si Śaṅkara—na may maraming palamuti—ay natalo ni Bhavānī.

Verse 79

प्रहस्य गौरी प्रोवाच शंकरं त्वतिसुंदरी । हारितं च पणं देहि मम चाद्यैव शंकर

Ngumiti si Gaurī, ang napakaganda, at sinabi kay Śaṅkara: “Ibigay mo sa akin ang pustang natalo mo—ngayon ding araw, O Śaṅkara.”

Verse 80

तदा महेशः प्रहसन्सत्यं वाक्यमुवाच ह । न जितोऽहं त्वया तन्वि तत्त्वतो हि विमश्यताम्

Noon, ngumiti si Maheśa at nagsalita ng katotohanan: “O payat na giliw, hindi mo ako tunay na natalo—pagbulayan ang realidad sa pinakadiwa nito.”

Verse 81

अजेयोऽहं प्राणिनां सर्वथैव तस्मान्न वाच्यं तु वोच हि साध्वि । द्यूतं कुरुष्वाद्य यथेष्टमेव जेष्यामि चाहंच पुनः प्रपश्या

“Ako’y tunay na di matatalo ng mga nilalang sa anumang paraan; kaya, O marangal na ginang, huwag mong sabihin iyon. Maglaro ka ng dice ngayon ayon sa nais mo—at muli mong makikita na ako man ay magwawagi.”

Verse 82

तदाम्बिकाह स्वपतिं महेशं मया जितोऽस्यद्य न विस्मयोऽत्र । एवमुक्त्वा तदा शंभुं करे गृह्य वरानना । जितोऽसि त्वं न संदेहस्त्वं न जानासि शंकर

Pagkaraan, sinabi ni Ambikā sa kanyang panginoong si Maheśa: “Ngayong araw ay natalo kita—walang dapat ipagtaka roon.” Pagkasabi nito, hinawakan ng diyosang may magandang mukha ang kamay ni Śambhu at wika: “Talo ka na—walang alinlangan. O Śaṅkara, hindi mo nauunawaan.”

Verse 83

एवं प्रहस्य रुचिरं गिरिजा तु शंभुं सा प्रेक्ष्या नर्मवचसा स तयाभिभूतः । देहीति म सकलमंगलमंगलेश यद्धारितं स्मररिपो वचसानुमोदितम्

Kaya nito, si Girijā ay ngumiti nang kaakit-akit, tumingin kay Śambhu, at sa mapaglarong pananalita ay napasuko siya. Sinabi niya: “Ibigay mo sa akin, O Panginoon ng lahat ng pagpapala—O kaaway ni Smara—ang iyong itinaya at yaong pinagtibay ng sarili mong mga salita.”

Verse 84

शिव उवाच । अजेयोऽहं विशालाक्षि तव नास्त्यत्र संशयः । अहंकारेण यत्प्रोक्तं तत्त्वतस्तद्विमृश्यताम्

Wika ni Śiva: “O may malalawak na mata, walang pag-aalinlangan na ako’y di matatalo mo. Ngunit ang anumang nasabi dahil sa pagmamataas—pagbulay-bulayan iyon ayon sa katotohanan.”

Verse 85

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रोवाच च विहस्य सा । अजेयो हि महादेवः सर्वेषामपि वै प्रभो

Nang marinig ang mga salitang iyon, muling nagsalita siya na may ngiti: “Tunay nga, si Mahādeva, O Panginoon, ay di matatalo ng sinumang nilalang.”

Verse 86

मयैकया जितोऽसि त्वं द्यूतेन विमलेन हि । न जानासि च किंचिच्च कार्याकार्यं विवक्षितम्

“Ngunit ako lamang ang nakatalo sa iyo—tunay, sa isang walang-dungis na laro ng sugal na dice. At wala kang ganap na pagkilatis sa dapat gawin at sa di dapat gawin, ayon sa nilalayon.”

Verse 87

एवं विवदमानौ तौ दंपती परमेश्वरौ । नारदः प्रहसन्वाक्यमुवाच ऋषिसत्तमः

Habang nagtatalo nang gayon ang dalawang banal na mag-asawang diyos, si Nārada—ang pinakadakila sa mga rishi—ay ngumiti at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 88

नारद उवाच । आकर्णयाऽकर्णविशालनेत्रे वाक्यं तदेकं जगदेकमंगलम् । असौ महाभाग्यवतां वरेण्यस्त्वया जितः किं च मृषा ब्रवीषि

Wika ni Nārada: “Makinig ka, O Diyosa na malalawak ang mga mata na wari’y umaabot sa tainga, sa iisang pahayag na ito—ang iisang mapagpalang katotohanan para sa buong daigdig: Siya, ang pinakakarapat-dapat sa mga lubhang pinagpala, ay napasuko mo na—bakit ka pa nagsasalita ng di-totoo?”

Verse 89

अजितो हि महादेवो देवानां परमो गुरुः । अरूपोऽयं सुरूपोयं रूपातीतोऽयमुच्यते

“Si Mahādeva ay tunay na di-madadaig, ang kataas-taasang guro ng mga diyos. Siya’y tinatawag na walang anyo, ngunit may anyong marikit; at sinasambit ding lampas sa lahat ng anyo.”

Verse 90

एक एव परं ज्योतिस्तेषामपि च यन्महः । त्रैलोक्यनाथो विश्वात्मा शंकरो लोकशंकरः

“Siya lamang ang Kataas-taasang Liwanag; ang Kanyang ningning ang siyang kaluwalhatian maging ng mga diyos. Si Śaṅkara ang Panginoon ng tatlong daigdig, ang Kaluluwa ng sansinukob—ang mapagkalingang nagdudulot ng kapayapaan sa mga mundo.”

Verse 91

कथं त्वया जितो देवि ह्यजेयो भुवनत्रये । शिवमेनं न जानासि स्त्रीभावाच्च वरानने

O Diyosa, paano mo ‘napagtagumpayan’ si Śiva na tunay na di-madadaig sa tatlong daigdig? O marikit ang mukha, dahil sa pagmamataas na pambabae, hindi mo Siya nakikilala ayon sa Kanyang tunay na kalikasan.

Verse 92

नारदेनैवमुक्ता सा कुपिता पार्वती भृशम् । बभाषे मत्सरग्रस्ता साक्षेपं वचनं सती

Nang kausapin nang gayon ni Nārada, labis na nagalit si Pārvatī. Dahil sa paninibugho, ang banal na Sati ay nagsalita ng mga salitang puno ng pagsumbat.

Verse 93

पार्वत्युवाच । चापल्याच्च न वक्त्व्यं ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते तव भीतास्मि भद्रं ते देवर्षे मौनमावह

Wika ni Pārvatī: “Huwag magsalita nang padalus-dalos, O anak ni Brahmā; pagpupugay sa iyo. Nangangamba ako sa iyong mga salita, O banal na rishi—manahimik ka; nawa’y mapasa iyo ang kabutihan.”

Verse 94

कथं शिवो हि देवर्ष उक्तोऽतो हि त्वया बहु । मत्प्रसादा स्छवो जात ईश्वरो यो हि पठ्यते

“Paano, O banal na rishi, na napakarami mong sinabi tungkol kay Śiva? Sa aking biyaya siya naging ‘Īśvara’—ang Panginoong pinupuri at binibigkas bilang Dakilang Guro.”

Verse 95

मया लब्धप्रतिष्ठोऽयं जातो नास्त्यत्र संशयः

“Sa pamamagitan ko siya nagkamit ng katayuan at dangal; dito’y walang alinlangan.”

Verse 96

एवं बहुविधं श्रुत्वा नारदो मौनमाश्रयत् । पस्थितं च तद्दृष्ट्वा भृंगी वाक्यमथाब्रवीत्

Nang marinig ang sari-saring sinabi niya, si Nārada ay nanahimik. Nang makita niyang paalis na ito, si Bhṛṅgī ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 97

भृंग्युवाच । त्वया बहु न वक्तव्यं पुनरेव च भामिनि । अजेयो निर्विकारो हि स्वामी मम सुमध्यमे

Wika ni Bhṛṅgī: “Huwag ka nang magsalita nang labis muli, O babaeng mapusok. Ang aking Panginoon ay tunay na di-matatalo at di-nagbabago, O may baywang na payat.”

Verse 98

स्त्रीभावयुक्तासि वरानने त्वं देवं न जानासि परं पराणाम् । कामं पुरस्कृत्य पुरा भवानि समागतास्येव महेशमुग्रम

O Bhavānī na may magandang mukha, dahil sa pagkapit sa pagmamataas ng pagiging babae, hindi mo nakikilala ang Diyos na higit pa sa pinakadakila. Noong una, inilagay mo ang pagnanasa sa unahan at lumapit ka sa mabagsik na Mahādeva.

Verse 99

यथा कृतं तेन पिनाकिना पुरा एतत्स्मृतं किं सुभगे वदस्व नः । कृतो ह्यनंगो हि तदा ह्यनेन दग्धं वनं तस्य गिरेः पितुस्ते

O mapalad na babae, kung naaalala mo, sabihin mo sa amin ang ginawa noon ng Panginoong may tangan ng Pināka. Sapagkat noon, sa pamamagitan Niya, si Kāma ay ginawang walang katawan, at ang gubat ng iyong ama—ang Bundok—ay nasunog.

Verse 100

वात्त्वयाराधित एव एष शिवः पराणां परमः परात्मा

Tunay nga, ang Śiva na ito—ang Kataas-taasan sa mga kataas-taasan, ang Pinakamataas na Sarili—ang siyang sinamba mo.

Verse 101

भृंगिणेत्येवमुक्ता सा ह्युवाच किपिता भृशम् । श्रृण्वतो हि महेशस्य वाक्यं पृष्टा च भृंगिणम्

Nang tawagin siyang “Bhṛṅgiṇī” nang gayon, siya’y nag-alab sa matinding galit at nagsalita habang nakikinig si Mahēśa; at tinanong niya si Bhṛṅgi upang managot sa kanyang mga salita.

Verse 102

पार्वत्युवाच । हं भृंगिन्पक्षपातित्वाद्यदुक्तं वचनं मम । शिवप्रियोऽसि रे मन्द भेदबुद्धिरतो ह्यसि

Wika ni Pārvatī: “Ha! O Bhṛṅgi—dahil sa iyong pagkiling, sinabi mo sa akin ang mga salitang iyon. Bagaman mahal ka ni Śiva, o mapurol ang isip, nakatuon ka pa rin sa pag-iisip na naghahati.”

Verse 103

अहं शिवात्मिका मूढ शिवो नित्यं मयि स्थितः । कथं शिवाभ्यां भिन्नत्वं त्वयोक्तं वाग्बलेन हि

“Ako’y may mismong kalikasan ni Śiva, o nalilinlang; si Śiva ay laging nananahan sa akin. Paano mo, sa lakas lamang ng salita, ipinahayag na may pagkakaiba si Śiva at ako?”

Verse 104

श्रुतं च वाक्यं शुभदं पार्वत्या भृंगिणा तदा । उवाच पार्वतीं भृंगी रुषितः शिवसन्निधौ

Nang marinig noon ni Bhṛṅgi ang mapagpalang mga salita ni Pārvatī, siya’y nagalit at nagsalita kay Pārvatī sa mismong harapan ni Śiva.

Verse 105

पुतुर्यज्ञे च दक्षस्य शिवनिंदा त्वया श्रुता । अप्रियक्षवणात्सद्यस्त्वया त्यक्तं कलेवरम्

“Sa yajña ni Dakṣa, narinig mo ang paglapastangan kay Śiva; at dahil sa pagdinig ng di-matiis, agad mong iniwan ang iyong katawan.”

Verse 106

तत्क्षणादेव नन्वंगि ह्यधुना किं कृतं त्वया । संभ्रमात्किं न जानासि शिवनिंदकमेव च

“Ngunit, o may magandang mga sangkap—ngayon, ano ang ginawa mo? Sa iyong pagkabalisa, hindi mo ba nakikita na ito man ay paglapastangan din kay Śiva?”

Verse 107

कथं वा पर्वतश्रेष्ठाज्जाता से वरवर्णिनि । कथं वा तपसोग्रेण संतप्तासि सुमध्यमे

O pinakamagandang dalaga, paano ka isinilang mula sa pinakadakilang bundok? O may baywang na payat, paano ka nalinis sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at pagninilay?

Verse 108

सप्रेमा च शिवे भक्तिस्तव नास्तीह संप्रातम् । शिवप्रियासि तन्वंगि तस्नादेवं ब्रवीमि ते

Sa ngayon, dito, hindi nakikita sa iyo ang mapagmahal na debosyon kay Śiva. Gayunman, o may magandang katawan, ikaw ay minamahal ni Śiva; kaya ganito ang aking pagsasalita sa iyo.

Verse 109

शिवात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते । शिवे भक्तिस्त्वया कार्या सप्रेमा वरवर्णिनि

Sa tatlong daigdig, walang mas mataas kaysa kay Śiva. Kaya, o pinakamagandang dalaga, linangin mo ang mapagmahal na debosyon kay Śiva.

Verse 110

भक्तासि त्वं महादेवि महाभाग्यवतां वरे । संसेव्यतां प्रयत्नेन तपसोपार्जितस्त्वया

O Mahādevī, ikaw ay isang deboto, ang pinakamainam sa mga lubhang pinagpala. Nawa’y ang debosyong iyon ay pagyamanin at parangalan nang masikap, sapagkat natamo mo ito sa pamamagitan ng pag-aaskeza.

Verse 111

शिवो वरेण्यः सर्वेशो नान्यथा कर्तुमर्हसि । भृंगिणो वचनं श्रुत्वा गिरिजा तमुवाचह

Si Śiva ang pinakadakila at karapat-dapat piliin, ang Panginoon ng lahat; hindi ka nararapat kumilos nang iba. Nang marinig ang mga salita ni Bhṛṅgi, nagsalita si Girijā (Pārvatī) sa kanya.

Verse 112

गिरिजोवाच । रे भृंगिन्मौनमालंब्य स्थिरो भवाथ वा व्रज । वाच्यावाच्यं न जानासि किं ब्रवीषि पिशाचवत्

Wika ni Girijā: “O Bhṛṅgi! Kumupkop sa katahimikan—maging matatag, o kung hindi, lumisan ka. Hindi mo nalalaman ang dapat at di-dapat sabihin; bakit ka nagsasalita na parang piśāca (ghoul)?”

Verse 113

तपसा केन चानीतः कया चापि शिवो ह्ययम् । काहं कोऽसौ त्वया ज्ञातो भेदबुद्ध्या ब्रवीषि मे

“Sa anong tapas (pagpapakasakit) siya ‘dinala’ dito—at sino ang makapagsasabing ang Śiva na ito ay ‘dinala’ nga? Sino ako, at sino siya, upang kausapin mo ako na may isip na nakakapit sa pagkakaiba?”

Verse 114

कोऽसि त्वं केन युक्तोऽसि कस्माच्च बहु भाषसे । शापं तव प्रदास्यामि शिवः किं कुरुतेऽधुना

“Sino ka? Sa anong kapangyarihan ka pinagkalooban kaya napakadaldal mo? Ibibigay ko sa iyo ang isang sumpa—ano ang magagawa ni Śiva ngayon?”

Verse 115

भृंगिणोक्ता तिरस्कृत्य तदा शापं ददौ सती । निमामो भव रे मन्द रे भृंगिञ्छिंकरप्रिय

Pagkaraan, si Satī, na hindi pinansin ang sinabi ni Bhṛṅgi, ay nagwika ng sumpa: “Maging walang laman ka, o hangal—o Bhṛṅgi, na umiibig kay Śaṅkara!”

Verse 116

एवमुक्त्वा तदा देवी पार्वती शंकरप्रिया । अथ कोपेन संयुक्ता पार्वती शंकरं तदा

Pagkasabi nito, ang Diyosa Pārvatī, minamahal ni Śaṅkara, ay napuno ng poot at noon ay humarap kay Śaṅkara.

Verse 117

कर गृह्य च तन्वंगी भुजंगं वासुकिं तथा । उदतारयत्कंठात्सा तथान्यानि बहूनि च

Ang Diyosa na may payat na mga sangkap ay hinawakan sa kamay ang ahas na si Vāsuki at hinila ito mula sa leeg (ni Śiva), kasama pa ang marami pang ibang bagay.

Verse 118

शंभोर्जग्राह कुपिता भूषणानि त्वरान्विता । हृत चंद्रकला तस्य गजाजिनमनुत्तमम्

Sa galit at pagmamadali, kinuha niya ang mga palamuti ni Śambhu; inalis din niya ang sagisag ng gasuklay na buwan at ang walang kapantay na balat ng elepante.

Verse 119

कंबलाश्वतरौ नागौ महेशकृतभूषणौ । हृतौ तया महादेव्या छलोक्त्यां च प्रहस्य वै

Sina Kambala at Aśvatara—ang dalawang ahas na ginawang palamuti ni Maheśa—ay kinuha ni Mahādevī habang siya’y nagbibiro at tumatawa.

Verse 120

कौपीनाच्छा दनं तस्या च्छलोक्त्या च प्रहस्य वै । तदा गणाश्च सख्यश्च त्रपया पीडिता भवन्

Pati ang bahaging panakip-baywang niya ay kinuha niya, habang nanunukso sa mapaglarong salita at tumatawa. Noon, ang mga gaṇa at mga kasama niya ay pinahirapan ng matinding hiya.

Verse 121

पराङ्गमुखाश्च संजाता भृङ्गी चैव महातपाः । तथा चण्डो हि मुण्डश्च महालोमा महोदरः

Sila’y tumalikod dahil sa hiya at nanglumo—si Bhr̥ṅgī at ang iba pang dakilang mga asceta; gayundin sina Caṇḍa at Muṇḍa, Mahāloman, at Mahodara rin.

Verse 122

एते चान्ये च बहवो गणास्ते दुःखिनोऽभवन् । तांश्च दृष्ट्वा तथाभूतन्महेशो लज्जितोऽभवत्

Ang mga gaṇa na ito at marami pang iba ay napighati. Nang makita sila sa gayong kalagayan, si Maheśa man ay napahiya.

Verse 123

उवाच वाक्यं रुषितः पार्वतीं प्रति शंकरः

Sa galit, sinabi ni Śaṅkara ang mga salitang ito kay Pārvatī.

Verse 124

रुद्र उवाच । उपहासं प्रकुर्वंति सर्वे हि ऋषयो भृशम् । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च तथा चेन्द्रादयो ह्यमी

Wika ni Rudra: “Lahat ng mga ṛṣi ay matinding nanlilibak; gayundin sina Brahmā at Viṣṇu, at pati si Indra at iba pang mga diyos.”

Verse 125

उपहासपराः सर्वे किं त्वयाद्य कृतं शुभे । कुले जातासि तन्वंगि कथमेवं करिष्यसि

“Lahat ay nakatuon sa panlilibak. O mapalad, ano ang ginawa mo ngayon? O babaeng payat ang mga sangkap, isinilang sa marangal na angkan—paano mo magagawa ang ganito?”

Verse 126

त्वया जितो ह्यहं सुभ्रु यदि जानासि तत्त्वतः । तर्ह्येवं कुरु मे देहि कौपीनाच्छादनं परम् । देहि कौपी नामात्रं मे नान्यथा कर्तुमर्हसि

“O may magandang kilay, tunay ngang napagtagumpayan mo ako—kung batid mo ang katotohanan. Kaya gawin mo ito: ibigay mo sa akin ang pinakamataas na pantakip, ang isang kaupīna. Kahit ang pangalan man lamang na ‘kaupīna’ ay ibigay mo sa akin; huwag kang gumawa ng iba.”

Verse 127

एवमुक्ता सती तेन शंभुना योगिना तदा । प्रहस्य वाक्यं प्रोवाच पार्वती रुचिरानना

Nang kausapin siya nang gayon ni Śambhu na yogi, si Satī—si Pārvatī na may marikit na mukha—ay napangiti at tumugon sa mga salita.

Verse 128

किं कौपीनेन ते कार्यं मुनिना भावितात्मना । दिगम्बरेणैव तदा कृतं दारुवनं तथा

“O muni na napanday ang loob, ano ang kailangan mo sa kaupīna? Tunay, bilang digambara—yaong nakabalot sa langit—noon ay ganyan ka rin kumilos sa Dāruvana.”

Verse 129

भिक्षाटनमिषेणैव ऋषिपत्न्यो विरोहिताः । गच्छ तस्ते तदा शंभो पूजनं तैर्महत्कृतम्

“Sa dahilan ng pamamalimos, ang mga asawa ng mga rishi ay nayanig ang damdamin at nahila palayo. Kaya humayo ka, O Śambhu—noon ay nagsagawa sila ng dakilang pagsamba sa iyo.”

Verse 130

कौपीनं पतितं तत्र मुनिभिर्नान्यथोदितम् । तस्मात्त्वया प्रहातव्यं द्यूतोहारितमेव तत्

“Ipinahayag ng mga muni na ang kaupīna ay nahulog doon at hindi sa iba. Kaya dapat mo na itong talikdan—tunay na parang bagay na nawala sa pagsusugal.”

Verse 131

तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रः पार्वतीं परमेश्वरः । निरीक्षमाणोऽतिरुषा तृतीयेनैव चक्षुषा

Pagkarinig sa mga salitang iyon, si Rudra—ang Parameśvara—ay nagalit kay Pārvatī; sa naglalagablab na poot, tiningnan niya siya sa pamamagitan ng ikatlong mata.

Verse 132

कुपितं शंकरं दृष्ट्वा सर्व देवगणास्तदा । भयेन महताविष्टास्तथा गणकुमारकाः

Nang makita si Śaṅkara na nagngangalit, ang lahat ng pangkat ng mga diyos noon—kasama ang mga kabataang tagapaglingkod ng mga Gaṇa—ay sinakmal ng matinding takot.

Verse 133

ऊचुः सर्वे शनैस्तत्र शंकितेन परस्परम् । अद्यायं कुपितो रुद्रो गिरिजां प्रति संप्रति

Doon, silang-bulong silang-salita sila, balisa at nangangamba: “Ngayong araw, tunay ngang nagalit si Rudra kay Girijā (Pārvatī).”

Verse 134

यथा हि मदनो दग्धस्तथेयं नान्यथा वचः । एवं मीमांसमानास्ते गणा देवर्षयस्तदा

“Kung paanong sinunog si Kāma (Madana), gayon din ito; hindi ito maaaring iba,” wika nila. Sa gayon, noon ay nagmuni-muni at nag-usap-usap ang mga Gaṇa at ang mga banal na rishi ng langit.

Verse 135

विलोकितास्तया देव्या सर्वे सौभाग्यमुद्रया । उवाच प्रहसन्नेव सती सत्पुरुषं तदा

Pagkaraan, minasdan sila ng Diyosa, taglay ang mapalad at mahabaging tanda. At si Satī, na nakangiti, ay nagsalita sa marangal na Panginoon noon ding sandali.

Verse 136

किमालोकपरो भूत्वा चक्षुषा परमेण हि । नाहं कालो न कामोऽहं नाहं दभस्य वै मखः

“Bakit mo itinititig ang iyong paningin sa pamamagitan ng kataas-taasang mata? Hindi ako ang Panahon, hindi ako si Kāma, ni hindi ako ang handog na yajña ni Dabha (Dākṣa).”

Verse 137

त्रिपुरो नैव वै शंभो नांधको वृषभध्वज । वीक्षितेनैव किं तेन तव चाद्य भविष्यति । वृथैव त्वं विरूपाक्षो जातोऽसि मम चाग्रतः

“O Śambhu, O Panginoong may bandilang toro—hindi ito Tripura ni Andhaka. Ano ang matatamo sa pagtingin lamang (sa matang iyon), at ano ang mangyayari sa iyo ngayon? Walang saysay na naging ‘Virūpākṣa,’ ang Tatlong-Mata, sa harap ko.”

Verse 138

एवमादीन्यनेकानि हयुवाच परमेश्वरी । निशम्य देवो वाक्यानि गमनाय मनो दधे

Sa ganitong paraan, nagsalita si Parameśvarī ng marami pang gayong mga salita. Nang marinig ng Diyos ang kanyang mga pahayag, nagpasiya siya sa loob ng isip na lumisan.

Verse 139

वनमेव वरं चाद्य विजनं परमार्थतः । एकाकी यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः

“Tunay nga, ang gubat na tahimik at liblib ang pinakamabuti para sa akin ngayon: mag-isa, pinipigil ang isip at sarili, tinalikdan ang lahat ng pag-aari at pagkakapit.”

Verse 140

स सुखी परमार्थज्ञः स विद्वान्स च पंडितः । येन मुक्तौ कामरागौ स मुक्तः स सुखी भवेत्

Siya lamang ang tunay na masaya—siya ang nakakabatid ng pinakamataas na katotohanan, ang tunay na marunong at pantas—na siyang nagpalaya at nagbitiw sa pagnanasa at pag-ibig na makalupa. Ang gayon ay pinalaya; ang gayon ay nagiging masaya.

Verse 141

एवं विमृश्य च तदा गिरिजां विहाय श्रीशंकरः परमकारुणिकस्तदानीम् । यातः प्रियाविरहितो वनमद्भुतं च सिद्धाटवीं परमहंसयुतां तथैव

Pagkaraang magnilay nang gayon, si Śrī Śaṅkara—na sukdulang mahabagin—ay iniwan noon si Girijā. Hiwalay sa minamahal, nagtungo siya sa kagila-gilalas na gubat, at gayundin sa Siddhāṭavī, isang gubat-ermita na dinadalaw ng mga paramahaṃsa na pantas.

Verse 142

निर्गतं शंकरं दृष्ट्वा सर्वे कैलासवासिनः । निर्ययुश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयोऽनु तम्

Nang makita si Śaṅkara (Śiva) na lumisan, lumabas ang lahat ng naninirahan sa Kailāsa; at ang lahat ng mga gaṇa, pangunahin si Vīrabhadra, ay sumunod sa Kanya.

Verse 143

छत्रं भृंगी समादाय जगाम तस्य पृष्ठतः । चामरे वीज्यमाने च गंगायमुनसन्निभे

Si Bhṛṅgī, tangan ang payong na panghari, ay lumakad sa likuran Niya; at habang iwinawagayway ang mga cāmara, kumikislap ang mga ito na tila Gaṅgā at Yamunā.

Verse 144

ताभ्यां युक्तस्तदा नंदी पृष्ठतोऽन्वगमत्सुधीः । वृषभों ह्यग्रतो भूत्वा पुष्पकेण विराजितः

Pagkaraan, si Nandī na marunong, kasama nila, ay sumunod sa likuran; at ang Toro (Vṛṣabha) ay nasa unahan, maringal na pinalamutian ng puṣpaka, palamuting bulaklak.

Verse 145

शोभमानो महादेव एभिः सर्वैः सुशोभनैः । अंतःपुरगता देवी पार्वती सा हि दुर्मनाः

Nagniningning si Mahādeva, napalilibutan ng lahat ng mariringal na kasama; ngunit ang Diyosa Pārvatī, na nasa loob ng silid-panloob, ay tunay na nalulumbay ang kalooban.

Verse 146

सखीभिर्बहुभिस्तत्र तथान्याभिः सुसंवृता । गिरिजा चिंतयामास मनसा परमेश्वरम्

Doon, napaliligiran si Girijā ng maraming kaibigan at iba pang tagapaglingkod; sa kanyang isipan ay taimtim niyang pinagmunihan si Parameśvara.

Verse 147

ततो दूरं गतः शंभुर्विसृज्य च गणांस्तदा । गणेशं च कुमारं च वीरभद्रं तथाऽपरान्

Pagkaraan, lumayo si Śambhu, at noon ay pinauwi niya ang mga gaṇa—si Gaṇeśa, si Kumāra (Skanda), si Vīrabhadra, at iba pa.

Verse 148

भृंगिणं नंदिनं चंडं सोमनंदिनमेव च । एतानन्यांश्च सर्वांश्च कैलासपुरवासिनः

Si Bhṛṅgin, si Nandin, si Caṇḍa, at si Somanandin din—sila at ang lahat pang iba, ang mga naninirahan sa lungsod ng Kailāsa—ay pinaiwan din.

Verse 149

विसृज्य च महादेव एक एव महातपाः । गतो दूरं वनस्यांते तथा सिद्धवटं शिवः

Matapos silang pauwiin, si Mahādeva—dakila sa tapasya—ay naglakad na mag-isa, malayo hanggang sa gilid ng gubat; at sa gayon si Śiva ay dumating sa Siddhavaṭa, ang “Balete ng mga Siddha.”

Verse 150

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम् । दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः

Doon, sa ibabaw ng lupa, inihanda para sa kanya ang isang banal na upuan—makulay sa mga hiyas ng Kashmir, mga lapida ng hiyas, mga ganap na ratna, at vaidūrya, at pinakinis ng apog. Sa upuang iyon umupo si Maheśa, ang Panginoon ng Yoga.

Verse 151

पद्मासने चोपविष्टो महेशो योगवित्तमः । केवलं चात्मनात्मानं दध्यौ मीलितलोचनः

Nakaupo sa padmāsana, si Maheśa—ang pinakadakilang nakaaalam ng yoga—ay pumikit at nagmuni-muni lamang sa Sarili sa pamamagitan ng Sarili, lubos na nakalubog sa pagninilay-loob.

Verse 152

शुशुभे स महादेवः समाधौ चंद्रशेखरः । योगपट्टः कृतस्तेन शेषस्य च महात्मनः । वासुकिः सर्पराजश्च कटिबद्धः कृतो महान्

Sa samādhi, ang Mahādeva na si Candrasekhara ay nagningning na marilag. Ang dakilang Śeṣa ay naging panaling-yoga niya, at si Vāsuki, hari ng mga ahas, ay ginawang makapangyarihang sinturon sa kanyang baywang.

Verse 153

आत्मानमात्मात्मतया च संस्तुतो वेदांतवेद्यो न हि विश्वचेष्टितः । एको ह्यनेको हि दुरंतपारस्तथा ह्यर्क्यो निजबोधरूपः । स्थितस्तदानीं परमं पराणां निरीक्षमाणो भुवनैकभर्ता

Pinupuri siya bilang ang Sarili sa mismong kalagayan ng Sarili; nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta at hindi inuudyukan ng gawaing makamundo. Siya’y iisa, ngunit nag-aanyong marami; di-masukat at di-masapol, nagniningning na gaya ng araw bilang anyo ng likas na kamalayan. Kaya noon, ang tanging Panginoon ng mga daigdig ay tumindig, minamasdan ang kataas-taasang kalagayang lampas sa lahat.