Adhyaya 32

Verse 1

। लोमश उवाच । एवं ते शिवधर्माश्च कथितास्तेन वै द्विजाः । सविशेषाः पाशुपताः प्रसादाच्चैव विस्तरात्

Sinabi ni Lomaśa: “Ganyan nga, O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, naipaliwanag na ang mga tungkuling-dharma ni Śiva—kasama ang natatanging mga pagtalima ng Pāśupata—sa pamamagitan ng biyaya, nang ganap at masinsinan.”

Verse 2

अनेकागमसंवीता यथातत्त्वमुदाहृताः । कापालिकानां भेदाश्च प्रोक्ता व्याससमासतः

Ang mga aral na ito—na nakasalig sa maraming Āgama—ay ipinahayag ayon sa tunay na kalikasan. Ang mga pagkakahati-hati ng mga Kāpālika ay inilarawan din, kapwa sa malawak at sa maikling paraan.

Verse 3

धर्मा नानाविधाः प्रोक्ता नंदिनं प्रति वै तदा

Noong panahong iyon, maraming uri ng dharma ang itinuro, na iniuukol kay Nandin.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रुतं कुमारचरितमविशेषं सुमंगलम् । अस्माभिश्च महाभागकिंचित्पृच्छामहे वयम्

Nagsabi ang mga rishi: “Narinig na namin ang mapalad at ganap na salaysay tungkol kay Kumāra. Ngayon, O lubhang pinagpala, may nais kaming itanong sa iyo nang kaunti.”

Verse 5

श्वेतस्य राजसिंहस्य चरितं परमाद्भुतम् । येन संतोषितो रुद्रः शिवो भक्त्याऽप्रमेयया

Ang buhay ni Śveta, ang leon sa mga hari, ay lubhang kagila-gilalas—sapagkat sa kanyang di-masukat na debosyon, nalugod si Rudra, si Śiva.

Verse 6

ते भक्तास्ते महात्मानो ज्ञानिनस्ते च कर्मिणः । येऽर्चयंति महाशंभुं देवं भक्त्या समावृताः

Sila ang tunay na mga deboto; sila ang may dakilang kaluluwa; sila ang may kaalaman at may gawa—yaong sumasamba sa Diyos na Mahāśambhu, na nababalot ng debosyon.

Verse 7

तस्मात्पृच्छामहे सर्वे चरितं शंकरस्य च । व्यासप्रसादात्सर्वं यज्जानासि त्वं न चापरः

Kaya nga, kaming lahat ay nagtatanong din tungkol sa mga gawa ni Śaṅkara. Sa biyaya ni Vyāsa, ikaw ang nakaaalam ng lahat ng iyon—wala nang iba.

Verse 8

निशम्य वचनं तेषां मुनीनां लोमशोऽब्रवीत्

Nang marinig ang mga salita ng mga pantas na iyon, sumagot si Lomaśa.

Verse 9

लोमश उवाच । आकर्ण्यतां महाभागाश्चरितं परमाद्भुतम् । तस्य राज्ञो हि भजतो राजभोगांश्च सर्वशः । मतिर्द्धिर्मे समुत्पन्ना श्वेतस्य च महात्मनः

Sinabi ni Lomaśa: “Makinig kayo, O mga mararangal, sa isang lubhang kagila-gilalas na salaysay. Nang makita ko ang haring iyon—bagaman tinatamasa ang lahat ng ligayang panghari—ay nananatiling deboto, sumibol sa akin ang paggalang at paghanga kay Śveta na dakila ang loob.”

Verse 10

पृथिवीं पालयामास प्रजा धर्मेण पालयन् । ब्रह्मण्यः सत्यवाक्छूरः शिवभक्तो निरंतरम्

Pinamahalaan niya ang daigdig, pinangangalagaan ang mga tao sa pamamagitan ng dharma. Siya’y mapagpugay sa mga Brahmana at sa banal na kaayusan, tapat sa pananalita, magiting sa tapang, at laging deboto ni Śiva.

Verse 11

राज्यं शशासाथ स शक्तितो नृपो भक्त्या तदा चैव समर्चयत्सदा । शंभुं परेशं परमं परात्परं शांतं पुराणं परमात्मरूपम्

Ang haring iyon ay namahala sa kanyang kaharian ayon sa abot ng kanyang lakas; at sa debosyon ay palagi niyang sinasamba si Śambhu—ang Kataas-taasang Panginoon, ang Higit sa lahat ng mataas, mapayapa, sinauna, at may anyo ng Kataas-taasang Sarili (Paramātman).

Verse 12

आयुस्तस्य परिक्षीणमर्चतः परमेश्वरम् । अथैतच्च महाभाग चरितं श्रूयतां मम

Habang patuloy niyang sinasamba ang Kataas-taasang Panginoon, ang itinakdang haba ng kanyang buhay ay dumating sa wakas. Ngayon, O marangal, pakinggan mo mula sa akin ang sumunod na nangyari sa salaysay na ito.

Verse 13

वाणी शिवकथायुक्ता परमाश्चर्यसंयुता । न वाऽधयो हि तस्यैव व्याधयो हि महीपतेः

Ang kanyang pananalita ay puspos ng salaysay tungkol kay Śiva at may kahanga-hangang lalim. Sapagkat ang haring iyon ay walang pighating pang-isip at wala ring karamdaman sa katawan.

Verse 14

तस्य राज्ञो न बाधंते तथा चोपद्रवास्त्वमी । निरीतिको जनो ह्यासीन्निरुपद्रव एव च

Walang kapahamakan ang dumapo sa haring iyon, at wala ring sakunang sumiklab. Ang mga tao’y malaya sa salot at pangamba, at nanatiling payapa, walang pagkabalisa.

Verse 15

अकृष्टपच्यौषधयस्तस्य राज्ञोऽभवन्भुवि । तपस्विनो ब्राह्मणाश्च वर्णाश्रमयुता जनाः

Sa lupain ng haring iyon, ang mga halamang-gamot ay nahihinog kahit hindi tinatanim. Ang mga Brahmin ay mapag-aske, at ang mga tao’y namumuhay ayon sa mga tuntunin ng varṇa at āśrama.

Verse 16

न पुत्रमरणे दुःखं नापमानं न मारकाः । न दारिद्र्यं च ते सर्वे प्राप्नुवन्ति कदाचन

Hindi sila nagdanas ng dalamhati dahil sa pagkamatay ng anak, ni kahihiyan, ni banta ng kamatayan; at wala ni isa sa kanila ang nalugmok sa karalitaan kailanman.

Verse 17

एवं बहुतरः कालस्तस्य राज्ञो महात्मनः । गतो हि सफलो विप्राः शिवपूजारतस्य वै

Kaya nito, lumipas ang mahabang panahon na mabunga para sa dakilang-haring iyon—O mga Brahmin—sapagkat tunay siyang nakatuon sa pagsamba kay Śiva.

Verse 18

एकदा पूजमानं तं शंकरं परमार्थदम् । यमो हि प्रेषयामास यमदूतान्नृपं प्रति

Minsan, habang sinasamba niya si Śaṅkara—ang tagapagkaloob ng pinakamataas na katotohanan—ipinadala ni Yama ang kanyang mga yamadūta patungo sa hari.

Verse 19

वचनाच्चित्रगुप्तस्य श्वेत आनीयतामिति । तथेति मत्वा ते दूता आगताः शिवमंदिरम्

Sa utos ni Citragupta, “Dalhin si Śveta,” ang mga sugo’y sumagot, “Gayon nga,” at dumating sa templo ni Śiva.

Verse 20

राजानं नेतुकामास्ते पाशहस्ता महाभयाः । यावत्समागता याम्या राजानं ददृशुस्त्वरात्

Ang mga kakila-kilabot na sugo ni Yama, may hawak na lubid na panilo, sabik na dakpin ang hari, ay nagmadaling sumulong; pagdating nila, agad nilang nasilayan ang hari.

Verse 21

न चक्रिरे तदा दूता आज्ञां धर्मस्य चैव हि । ज्ञात्वा सर्वं यमश्चैव आगतः स्वयमेव हि

Ngunit noon, hindi tinupad ng mga sugo ang utos ni Dharma; nang malaman ni Yama ang lahat, siya mismo ang dumating doon.

Verse 22

उद्धृत्य दंडं सहसा नेतुकामस्तदा नृपम् । ददर्श च महाबाहुः शिवध्यानपरायणम्

Agad niyang itinaas ang tungkod, balak na dalhin ang hari; ngunit nakita ng makapangyarihang bisig na iyon ang hari na lubos na nakatuon sa pagninilay kay Śiva.

Verse 23

शिवभक्तियुतं शांतं केवलं ज्ञानसंयुतम् । यमोऽपि दृष्ट्वा राजानं परं क्षोभमुपागमत्

Nang makita ang hari—puspos ng debosyon kay Śiva, payapa, at nakatatag sa dalisay na kaalaman—maging si Yama ay nayanig sa matinding pagkabalisa.

Verse 24

चित्रस्थो ह्यभवत्स्द्यः प्रेतराजोऽतिविह्वलः । कालरूपश्च यो नित्यं प्रजानां क्षयकारकः

Pagkaraan, ang hari ng mga yumao ay tila napirmi na parang iginuhit na larawan, lubhang nalito; siya na laging anyo ni Kāla, ang walang humpay na sanhi ng pagkalusaw ng mga nilalang.

Verse 25

आगतस्तत्क्षणादेव नृपं प्रति रुषान्वितः । खड्गेन सितधारेण चर्मणा परमेम हि

Sa mismong sandaling iyon, dumating siya na nag-aalab ang poot sa hari—may tangan na tabak na kumikislap ang talim, at balot ng balat—tunay na lubhang kakila-kilabot ang anyo.

Verse 26

तावत्तं ददृशे सोऽपि स्थितं द्वारि भयावृतम् । उवाच कालो हि तदा यमं वैवस्वतं प्रति

Noon din, nakita rin niya siya na nakatayo sa may pintuan, nababalot ng takot. Pagkaraan, nagsalita si Kāla kay Yama Vaivasvata.

Verse 27

कस्मात्त्वया धरमराज नो नीतोऽयं नृपो महान् । यम दूतसहायश्च भीतवत्प्रतिभासि मे

“Bakit ikaw, O Dharmarāja, ay hindi pa dinadala ang dakilang haring ito? Kahit may mga sugo mo bilang katulong, nagmumukha kang natatakot sa aking paningin.”

Verse 28

कालात्ययो न कर्त्तव्यो वचनान्मम सुव्रत । कालेनोक्तस्तदा धर्म उवाच प्रस्तुतं वचः

“Huwag lalabag sa Batas ng Panahon—dinggin mo ang aking salita, O taong may banal na panata.” Nang masabihan ni Kāla, si Dharma (Yama) ay sumagot ng angkop na pananalita.

Verse 29

तवाज्ञां च करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा । असौ हुरत्ययोऽस्माकं शिवभक्तो निरंतरम्

“Isasagawa ko ang iyong utos—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan dito. Ang Huratyaya na iyon ay walang patid na deboto ni Śiva, at nasa panig ng aming Panginoon.”

Verse 30

चित्रस्था इव तिष्ठाम भयाद्देवस्य शूलिनः । यमस्य वचनं श्रुत्वा कालः क्रोधसमन्वितः । राजानं हंतुमारेभे त्वरितः खड्गमाददे

Nakatayo kami na parang iginuhit na larawan, hindi makakilos sa takot sa Panginoong may hawak na trishula. Ngunit nang marinig ni Kāla ang mga salita ni Yama, sinakmal siya ng poot; dali-dali niyang sinimulang patayin ang hari at hinugot ang kanyang tabak.

Verse 31

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

Si Kāla, nagliliyab sa kakila-kilabot na ningning, ay pumasok sa tahanan ni Śiva. Ngunit habang sumusulong siya sa matinding poot, agad siyang nakita ng Panginoong may busog na Pināka (Śiva), sapagkat nais ni Kāla na patayin si Śvetarāja, ang marangal na deboto ni Śiva.

Verse 32

ध्यानस्थितं चात्मनि तं विशुद्धज्ञानप्रदीपेन विशुद्धचित्तम् । आत्मानमात्मात्मतया निरंतरं स्वयंप्रकाशं परमं पुरस्तात्

Namataan niya Siya na nakalagay sa dhyāna sa loob ng Sarili—dalisay ang isip, naliliwanagan ng ilawan ng walang dungis na kaalaman. Walang patid na kinikilala ang Sarili bilang pinakadiwa ng Sarili, Siya’y kusang nagniningning, kataas-taasan, at laging nasa harap ng lahat.

Verse 33

एवंविधं तं प्रसमीक्ष्य कालं संचिंत्यमानं मनसाऽचलेन । शैवं पदं यत्परमार्थरूपं कैवल्यसायुज्यकरं स्वरूपतः

Nang makita si Kāla sa gayong kalagayan, na nag-iisip sa isip na di matinag, (siya’y) nagmuni sa Kataas-taasang Tahanan ng Śaiva—na ang likas na anyo ay ang sukdulang katotohanan at, sa sarili nitong diwa, nagkakaloob ng pakikiisa na humahantong sa kaivalya, ang ganap na paglaya.

Verse 34

सदाशिवेन दृष्टोऽसौ कालः कालांतकेन च । उच्छृंखलः खलो दर्पाद्विशमानो निजांतिके

Ang Kāla na iyon ay nakita ni Sadāśiva—ng Siya ring Tagapagwakas ng Kāla. Gayunman, dahil sa kapalaluan, ang masamang di mapigil ay patuloy na lumalapit sa mismong harapan ng Panginoon.

Verse 35

नंदिकेश्वरमध्यस्थो यावद्दृष्टो निजांतिके । शिवेन जगदीशेन भक्तवत्सलबंधुना

Habang siya ay nakatayo sa gitna ng nasasakupan ni Nandikeśvara, siya ay nakita sa malapit ni Śiva—ang Panginoon ng mga mundo, ang kamag-anak ng deboto, na laging malambing sa Kanyang mga bhakta.

Verse 36

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेष्ठिना । स्वभक्तं रक्षमाणेन भस्मसादभवत्क्षणात्

Nang tumingin ang Kataas-taasang Panginoon gamit ang Kanyang ikatlong mata—upang protektahan ang Kanyang sariling deboto—si Kāla ay naging abo sa isang iglap.

Verse 37

ददाह तं कालमनेकवर्णं व्यात्ताननं भीमबहूग्ररूपम् । ज्वालावलीभिः परिदह्यमानमतिप्रचंडं भुवनैकभक्षणम्

Sinunog Niya ang Kāla na iyon—na may iba't ibang kulay, nakanganga ang bibig, nakakatakot at may hindi mabilang na mababangis na anyo—na nilamon ng mga kuwintas ng apoy, lubhang marahas, ang nagnanais na tanging lumamon sa mga mundo.

Verse 38

ददर्शिरे देवगणाः समेताः सयक्षगंधर्वपिशाचगुह्यकाः । सिद्धाप्सरःसर्वखगाश्च पन्नगाः पतत्रिणो लोकपालास्तथैव

Nagtipon-tipon, nasaksihan ito ng mga hukbo ng mga diyos—kasama ang mga Yakṣa, Gandharva, Piśāca, at Guhyaka; mga Siddha at Apsara; lahat ng uri ng ibon at ahas; mga nilalang na may pakpak, at pati na rin ang mga tagapagbantay ng mga direksyon.

Verse 39

ज्वालामालावृतं कालमीश्वरस्याग्रतः स्थितम् । लब्धसंज्ञस्तदा राजा कालं स्वं हंतुमागतम्

Sa harap ng Panginoon ay nakatayo si Kāla (Kamatayan), na napaliligiran ng kuwintas ng apoy. Nang magkamalay noon, lumapit ang hari, na may layuning patayin ang kanyang sariling Kamatayan.

Verse 40

पुनः पुनर्द्ददर्शाथ दह्यमानं कृशानुना । प्रार्थयामास स व्यग्रो रुद्रं कालाग्निसन्निभम्

Muli’t muli niyang nakita siyang sinusunog ng apoy. Sa pagkabalisa at pagkagitla, nagsimulang manikluhod at magsumamo siya kay Rudra, na wari’y apoy-kosmik ng Panahon mismo.

Verse 41

राजोवाच । नमो रुद्राय शांताय स्वज्योत्स्नायात्मवेधसे । निरंतराय सूक्ष्माय ज्योतिषां पतये नमः

Wika ng hari: Pagpupugay kay Rudra, ang Mapayapa—ang liwanag na kusang nagniningning at ang Nakaaalam ng Sarili; pagpupugay sa Laging Naroroon, sa Pinong Diwa, sa Panginoon ng lahat ng liwanag.

Verse 42

त्राता त्वं हि जगन्नाथ पिता माता सुहृत्सखा । त्वमेव बंधुः स्वजनो लोकानां प्रभुरीश्वरः

Ikaw lamang ang Tagapagligtas, O Panginoon ng sanlibutan—ama at ina, mabuting kalooban at kaibigan. Ikaw lamang ang kamag-anak at sariling kaanib; sa lahat ng daigdig, Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon at Ishvara.

Verse 43

किं कृतं हि त्वया शंभो कोऽसौ दग्धो ममाग्रतः । न जानामि च किं जातं कृतं केन महत्तरम्

Ano ang ginawa Mo, O Śambhu? Sino ang nasunog na yaon sa harap ko? Hindi ko nalalaman ang nangyari, ni kung sino ang gumawa ng dakilang gawaing ito.

Verse 44

एवं प्रार्थयतस्तस्य श्रुत्वा च परिदेवनम् । उवाच शंकरो वाक्यं बोधयन्निव तं नृपम्

Nang marinig ni Śaṅkara ang kanyang pagsusumamo at panaghoy, nagsalita Siya ng mga salita na wari’y nagtuturo at gumigising sa hari.

Verse 45

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

Wika ni Rudra: “Para sa iyong kapakanan at sa harap mo mismo, sinunog Ko ang Kāla na ito. Tunay na nakita mo siyang nagliliyab—dakila, nababalutan ng mga kuwintas na pawang apoy.”

Verse 46

एवमुक्तस्तदा तेन शंभुना राजसत्तमः । उवाच प्रश्रितो भूत्वा वचनं शिवमग्रतः

Nang masabihan siya ni Śambhu nang gayon, ang pinakadakilang hari ay muling nagsalita; nagpakumbaba siya at nagwika sa harapan ni Śiva.

Verse 47

किमनेन कृतं शंभो अकृत्यं वद तत्त्वतः । य इमां प्राप्तितोऽवस्थां प्राणात्ययकरीं भव

“O Śambhu, anong maling gawa ang nagawa niya? Ihayag mo ang katotohanan—dahil saan siya napasapit sa kalagayang ito na nagdadala ng pagkapuksa ng buhay?”

Verse 48

एवं विज्ञापितस्तेन ह्युवाच परमेश्वरः । भक्षकोऽयं महाराज सर्वेषां प्राणिनामिह

Nang maipabatid sa Kanya ang gayon, sumagot ang Kataas-taasang Panginoon: “O dakilang hari, siya ang tagalamon ng buhay ng lahat ng nilalang dito.”

Verse 49

भक्षणार्थं तव विभो सोऽयं क्रूरोऽधुनाऽगतः । ममांतिकं महाराज तस्माद्दग्धो मया विभो

“O Panginoong Makapangyarihan, ang malupit na ito’y lumapit ngayon sa Akin na may balak lamunin (Ako/ang deboto Mo). Kaya, O dakilang hari, sa tabi Ko siya’y sinunog Ko, O Panginoon.”

Verse 50

बहूनां क्षेममन्विच्छंस्तवार्थेऽन्हं विशेषतः

Sa paghahangad ng kapakanan at kaligtasan ng marami, ako’y kumilos—lalo na para sa iyong kapakanan.

Verse 51

ये पापिनो ह्यधर्मिष्ठा लोकसंहारकारकाः । पाषंडवादसंयुक्ता वध्यास्ते मम चैव हि । वाक्यं निशम्य रुद्रस्य श्वेतो वचनमब्रवीत्

Yaong mga makasalanan, lubhang salungat sa dharma, at nagdadala ng kapahamakan sa daigdig—na nakakabit sa mga aral na erehe at mapanlinlang—sila nga’y karapat-dapat patayin ng aking kamay. Nang marinig ang mga salita ni Rudra, si Śveta ay nagsalita bilang tugon.

Verse 52

कालेनैव हि लोकोऽयं पुण्यमाचरते सदा । धर्मनिष्ठाश्च केचित्तु भक्त्या परमया युताः

Tunay nga, sa takbo ng panahon, ang daigdig na ito’y laging nagsasagawa ng kabutihang may bisa. At may ilan na matatag sa dharma, na may kaloob na pinakamataas na bhakti.

Verse 53

उपासनारताः केचिज्ज्ञानिनो हि तथा परे । केचिदध्यात्मसंयुक्ताश्चान्ये मुक्ताश्च केचन

May ilan na nalulugod sa pagsamba (upāsanā), at may iba na mga jñānī na nakakabatid ng katotohanan. May ilan na nakaugnay sa landas ng adhyātma, at may ilan din sa kanila ang napalaya.

Verse 54

कालो हि हर्ता च चराचराणां तथा ह्यसौ पालकोऽप्यद्वितीयः । स स्रष्टा वै प्राणिनां प्राणभूतस्तस्मादेनं जीवयस्वाशु भूयः

Si Kāla (Panahon) ang tunay na kumukuha sa lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw; at Siya rin, tanging Siya, ang Tagapangalagang walang kapantay. Siya ang Lumikha, ang mismong hininga ng buhay ng mga nilalang—kaya’t buhayin mo Siya muli agad.

Verse 55

यदि सृष्टिपरोऽसि त्वं कालं जीवय सत्वरम् । यदि संहारभूतोऽसि सर्वेषां प्राणिनामिह

Kung ikaw ay nakatuon sa paglikha, buhayin mo agad si Kāla. Ngunit kung ikaw ang anyo ng pagkalusaw para sa lahat ng nilalang dito…

Verse 56

तर्ह्येवं कुरु शंभो त्वं कालस्य च महात्मनः । विना कालेन यत्किंचिद्भविष्यति न शंकर

Kaya nga, O Śaṁbhu, gawin mo ito para kay Kāla na dakilang-loob. Kung wala si Kāla, wala ni anuman ang magaganap, O Śaṅkara.

Verse 57

इति विज्ञापितस्तेन राज्ञा शंभुः प्रतापिना । चकार वचनं तस्य भक्तस्य च चिकीर्षितम्

Sa gayon ay nakiusap ang maningning na hari; at si Śaṁbhu ay tumupad sa kanyang pakiusap at isinakatuparan ang ninanais ng deboto.

Verse 58

शंभुः प्रहस्याथ तदा महेशः संजीवयामास पिनाकपाणिः । चकार रूपं च यथा पुरासीदालिंगतोसौ यमदूतमध्ये

Ngumiti noon si Śaṁbhu; at si Mahēśa, tagapagdala ng busog na Pināka, ay muling nagbigay-buhay sa kanya. Ibinangon din Niya ang anyo niya gaya ng dati—sa gitna ng mga sugo ni Yama, naroon siyang nakatayo na tila kagagapos lamang.

Verse 59

उपस्थितोऽसौ त्वथ लज्जमानस्तुष्टाव देवं वृषभध्वजं तम् । नत्वा पुरःस्थाग्निमयं हि कालः सविस्मयो वाक्यमिदं बभाषे

Pagkaraan, lumapit siya na may pagkapahiya at nagpuri sa Diyos na may watawat na toro. Pagyukod niya kay Kāla na nakatayo sa harap sa anyong nagliliyab, siya’y napuno ng pagkamangha at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 60

काल उवाच । कालांतक त्रिपुरेश त्रिपुरांतकर प्रभो । मदनो हि त्वया देव कृतोऽनंगो जगत्पते

Wika ni Kāla: “O Tagapagtapos ng Panahon, Panginoon ng Tripurā, Tagawasak ng Tripura, O Maharlikang Guro! Ikaw, O Diyos, ang nagpaalpas kay Madana (Kāma) upang maging walang-katawan, O Panginoon ng mga daigdig.”

Verse 61

दक्षयज्ञविनाशश्च कृतो हि परमाद्भुतः । कालकूटं दुःप्रसहं सर्वेषां क्षयकृन्महत्

“Ikaw ang nagdulot ng kamangha-manghang pagwasak sa handog-yajña ni Dakṣa. Ikaw rin ang humarap sa nakapangingilabot na lasong Kālakūṭa—na mahirap tiisin ninuman—napakalawak at may kapangyarihang magpahamak sa lahat.”

Verse 62

ग्रसितं तत्त्वया शंभो अन्येषामपि दुर्द्धरम् । लिंगरूपेण महता व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

“O Śambhu, nilunok mo yaong hindi kayang pasanin kahit ng iba. At sa dakilang anyo bilang Liṅga, nilaganap mo ang tatlong daigdig.”

Verse 63

लयनाल्लिंगमित्युक्तं सर्वैरपि सुरा सुरैः । यस्यांतं न विदुर्द्देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

“Sapagkat nilulusaw nito (ang lahat) sa loob ng sarili nito, tinatawag itong ‘Liṅga’ ng lahat—mga deva at asura. Maging ang mga diyos na pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu ay hindi nalalaman ang hangganan nito.”

Verse 64

लिंगस्य देवदेवस्य महिमानं परस्य च । नमस्ते परमेशाय नमस्ते विश्वमंगल । नमस्ते शितिकण्ठाय नमस्तस्मै कपर्दिने

“(Pinupuri ko) ang kadakilaan ng Kataas-taasang Panginoon ng mga diyos, na nahahayag bilang Liṅga. Pagpupugay sa Iyo, O Parameśvara; pagpupugay sa Iyo, O Pagpapala ng sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, O Maputing-Leeg (Śitikāṇṭha); pagpupugay sa Kanya, sa Panginoong may buhol-buhol na buhok (Kapardin).”

Verse 65

नमोनमः कारणकारणाय ते नमोनमो मंगलमंगलात्मने । ज्ञानात्मने ज्ञानविदां मनीषिणां त्वमादिदेवोऽसि पुमान्पुराणः

Muli’t muli, pagpupugay sa Iyo—Ikaw ang sanhi ng lahat ng sanhi; muli’t muli, pagpupugay sa Iyo na ang likas ay ang kataas-taasang pagpapala. Ikaw ang Sarili ng kaalaman para sa mga pantas; Ikaw ang unang Diyos, ang Sinaunang Persona.

Verse 66

त्वमेव सर्वं जगदेवबंधो वेदांतवेद्योऽसि महानुभावः । महानुभावैः परिकीर्त्तनीयस्त्वमेव विश्वेश्वर विश्वमान्यः

Ikaw lamang ang lahat, O kaibigan ng daigdig. Ikaw ang Dakilang May Kapangyarihan, na nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta. Dapat Kang ipagbunyi ng mga dakilang-loob; Ikaw lamang ang Viśveśvara, na pinararangalan ng buong sansinukob.

Verse 67

त्वं पासि लुंपसि जगत्त्रितयं महेश स्रष्टासि भूतपतिरेव न कश्चिदन्यः

O Maheśa, Ikaw ang nag-iingat at nagwawasak sa tatlong daigdig. Ikaw ang Lumikha; Ikaw lamang ang Panginoon ng mga nilalang—wala nang iba.

Verse 68

इति स्तुतस्तदा तेन कालेन जगदीश्वरः । उवाच कालो राजानं श्वेतं संबोधयन्निव

Sa gayon, nang panahong iyon, matapos purihin ni Kāla, nagsalita ang Panginoon ng daigdig (Śiva). Si Kāla naman, na wari’y nagtuturo, ay nagsalita sa Haring Śveta.

Verse 69

काल उवाच । मनुष्यलोके सकले नान्यस्त्वत्तो हि विद्यते । येन त्वया जितो देवो ह्यजेयो भुवनत्रये

Wika ni Kāla: “Sa buong daigdig ng mga tao, wala nang kapantay mo. Sapagkat sa pamamagitan mo, ang Diyos na iyon—na di-matatalo sa tatlong daigdig—ay napagtagumpayan.”

Verse 70

मया हतमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । जेताहं सर्वदेवानां सर्वेषां दुरतिक्रमः

Sa pamamagitan ko, ang buong sansinukob na ito—ang mundong gumagalaw at di-gumagalaw—ay aking pinabagsak. Ako ang mananakop ng lahat ng mga deva, di matatalo at mahirap daigin ninuman.

Verse 71

स हि ते चानुगो जातो महाराज प्रयच्छ मे । अभयं देवदेवाच्च शूलिनः परमेष्ठिनः

Sapagkat siya’y naging tagasunod mo na, O dakilang hari. Ipagkaloob mo sa akin ang kawalang-takot—ang kapatawaran—mula sa Diyos ng mga deva, sa Kataas-taasang Panginoong may hawak ng trisula.

Verse 72

एवमुक्तस्तदा तेन श्वेतः कालेन चैव हि । उवाच प्रहसन्वाचा मेघनादगभीरया

Nang panahong iyon, nang siya’y masabihan ni Kāla, si Haring Śveta ay sumagot, nakangiti, sa tinig na malalim na gaya ng ugong ng mga ulap.

Verse 73

राजोवाच । शिवस्य परमं रूपं त्वमेको नास्ति संशयः । कालस्त्वमसि भूतानां स्थितिसंहाररूपवान्

Wika ng hari: “Ikaw lamang ang kataas-taasang anyo ni Śiva, walang alinlangan. Ikaw ang Kāla para sa lahat ng nilalang, taglay ang anyo ng pagpapanatili at pagkalusaw.”

Verse 74

तस्मात्पूज्यतमोऽसि त्वं सर्वेषां च नियामकः । त्वद्भयात्कृतिनः सर्वे शरणं परमेश्वरम् । व्रजंति विविधैर्भार्वैरात्मलक्षणतत्पराः

Kaya’t ikaw ang pinakamarapat sambahin at tagapamahala ng lahat. Dahil sa pagkatakot sa iyo, ang lahat ng marurunong ay kumakalinga sa Kataas-taasang Panginoon, lumalapit sa Kanya sa iba’t ibang hilig ng kalooban, nakatuon sa tunay na tanda ng Sarili.

Verse 75

सुत उवाच । तेनैवं रक्षिततः कालो राज्ञा परमधर्मिणा । शिवप्रसादमात्रेण लब्धसंज्ञो बभूवह

Sinabi ni Sūta: “Sa gayong pag-iingat ng haring lubhang matuwid, si Kāla ay muling nagkamalay dahil lamang sa biyaya ni Śiva.”

Verse 76

तदा यमेन स्तवितो मृत्युना यमदूतकैः । शिवं प्रणम्य संस्तुत्य श्वेतं राजानमेव च । ययौ स्वमालयं विप्रा मेने स्वं जनितं पुनः

Pagkaraan, pinuri siya ni Yama, ni Mṛtyu, at ng mga sugo ni Yama. Yumukod siya kay Śiva at nagpuri sa Kanya, at pinarangalan din ang Haring Śveta. Pagdaka’y nagtungo siya sa sariling tahanan; O mga brāhmaṇa, wari niya’y muli siyang isinilang.

Verse 77

मायया सह पत्न्या च शिवस्य चरितं महत् । अनुसंस्मृत्य संस्मृत्य विस्मयं परमं ययौ

Kasama si Māyā at ang kanyang asawa, paulit-ulit niyang inalaala ang dakilang mga gawa ni Śiva, at muli’t muli siyang napasailalim sa malalim na pagkamangha.

Verse 78

कथयामास सर्वेषां दूतानां स्वयमेव हि । आकर्ण्यतां मम वचो हे दूतास्त्वरितेन हि

Siya mismo ang nagsalita sa lahat ng mga sugo: “Pakinggan ninyo ang aking salita, O mga sugo—magmadali, huwag mag-atubili.”

Verse 79

कर्त्तव्यं च प्रयत्नेन नान्यथा मम भाषितम्

Ito’y dapat isagawa nang buong pagsisikap—huwag na huwag lalabag sa aking sinabi.

Verse 80

काल उवाच । ये त्रिपुण्ड्रंधारयंति तथा ये वै जटाधराः । ये रुद्राक्षधराश्चैव तथा ये शिवनामिनः

Wika ni Kāla: Yaong may suot na tripuṇḍra; yaong may buhol-buhol na buhok (jaṭā); yaong may suot na kuwintas na rudrākṣa; at yaong may tatak ng Banal na Pangalan ni Śiva—

Verse 81

उपजीवनहेतोश्च भिया ये ह्यपि मानवाः । पापिनोऽपि दुराचाराः शिववेषधरा ह्यमी

Maging yaong mga lalaki na dahil sa ikabubuhay o dahil sa takot ay nagsusuot ng kasuutan ni Śiva—kahit makasalanan at masama ang asal—sila man ay yaong may panlabas na tanda ni Śiva.

Verse 82

नानेतव्या भवद्भिश्च मम लोकं कदाचन । वर्ज्यास्ते हि प्रयत्नेन पापिनोऽपि सदैव हि

Huwag na huwag ninyo silang dadalhin sa aking daigdig kailanman. Iwasan sila nang buong pag-iingat—lagi—kahit sila’y mga makasalanan.

Verse 83

अन्येषां का कथा दूता येऽर्चयंति सदाशिवम् । भक्त्या परमया शंभुं रुद्रास्ते नात्र संशयः

Ano pa ang sasabihin tungkol sa iba, O mga sugo? Yaong sumasamba kay Sadāśiva—Śambhu—sa sukdulang debosyon, sila’y mga Rudra; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 84

रुद्राक्षमेकं शिरसा बिभर्ति यस्तथा त्रिपुंड्रं च ललाटमध्यके । पंचाक्षरीं ये प्रजपंति साधवः पूज्य भवद्भिश्च न चान्यथा क्वचित्

Ang sinumang may dala kahit isang rudrākṣa sa ulo, at may tripuṇḍra sa gitna ng noo; at ang mga mabubuting taong bumibigkas ng limang-pantig na mantra (pañcākṣarī)—sila’y dapat ninyong parangalan at sambahin, at huwag kailanman tratuhing iba sa anumang pagkakataon.

Verse 85

यस्मिन्राष्ट्रोऽथ वा देशे ग्रामे चापि विचक्षणः । शिवभक्तो न दृश्येत स्मशानात्तु विशिष्यते । तद्राष्ट्रं देशमित्याहुः सत्यं प्रतिवदामि वः

Sa alinmang kaharian, lupain, o kahit sa isang nayon, kung hindi makita ang isang marunong na deboto ni Śiva, ang lupang iyon ay higit pang masahol kaysa sa pook ng pagsusunog ng bangkay. Ang gayong lugar lamang ang tinatawag na “bayan”—ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa inyo.

Verse 86

यस्मिन्न संति नित्यं हि शिवभक्तिसमन्विताः । तद्ग्रमस्था जनाः सर्वे शासनीया न संशयः

Kung saan walang mga taong laging may bhakti kay Śiva, ang lahat ng naninirahan sa nayong iyon ay nararapat parusahan at sawayin—walang alinlangan.

Verse 87

एवमाज्ञापयामास यमोऽपि निजकिंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णी मासन्सुविस्मिताः

Gayon din, iniutos ni Yama sa sarili niyang mga lingkod. Sa pag-iisip na, “Gayon nga,” silang lahat ay nanahimik, lubhang namangha.

Verse 88

एवंविधोऽयं भुवनैकभर्ता सदाशिवो लोकगुरुः स एकः । दाता प्रहर्ता निजभावयुक्तः सनातनोऽयं जगदेकबंधुः

Ganyan si Sadāśiva: ang tanging tagapagtaguyod ng mga daigdig, ang nag-iisang guro ng lahat ng nilalang. Siya ang nagbibigay at siya rin ang nagpaparusa, kumikilos ayon sa sariling likas na kalagayan; siya’y walang hanggan, ang nag-iisang tunay na kamag-anak ng sansinukob.

Verse 89

दग्ध्वा कालं महादेवो निर्भयं च ददौ विभुः । श्वेतस्य राजराजस्य महीपालवरस्य च

Matapos sunugin (pasukuin) ni Mahādeva ang Kāla, ipinagkaloob ng Makapangyarihan ang kawalang-takot kay Śveta—ang hari ng mga hari, ang pinakadakila sa mga pinuno.

Verse 90

तदा निर्भयमापन्नः श्वेतराजो महामनाः । भक्त्या च परया मुक्तो बभूव कृतनिश्चयः

Noon, ang dakilang-loob na Haring Śveta ay nakamtan ang kawalang-takot; pinalaya ng sukdulang debosyon, siya’y naging matatag sa kanyang pasya tungo kay Śiva.

Verse 91

तदा देवैः पूज्यमान ऋषिभिः पन्नगैस्तथा । श्वतो राजन्यवर्योऽसौ शिवसायुज्यमाप्तवान्

Noon, pinarangalan ng mga deva, ng mga rishi, at maging ng mga nāga, ang pinakadakila sa mga hari—si Śveta—ay nakamtan ang śiva-sāyujya, ang pakikiisa kay Śiva.

Verse 92

एवं भक्तिपराणां च महेशे च जगद्गुरौ । सिद्धिः करतले तेषां सत्यं प्रतिवदामि वः

Kaya nga, para sa mga nakatuon sa bhakti kay Maheśa, ang Guru ng sanlibutan, ang tagumpay ay wari’y nasa palad na; ang katotohanang ito ang ipinahahayag ko sa inyo.

Verse 93

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स्यात्प्रसादाच्छं करस्य च । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो हि शंकरः

Kahit ang tagaluto ng karne ng aso (isa sa pinakamababa) ay maaaring maging pinakadakila sa bisa ng biyaya ni Śaṅkara. Kaya, sa lahat ng pagsisikap, si Śaṅkara ay dapat sambahin.

Verse 94

बहूनां जनमनामंते शिवभक्तिः प्रजायते

Sa puso ng maraming tao, ang debosyon kay Śiva ay sumisibol sa takdang panahon.

Verse 95

ज्ञानिनां कृतबुद्धीनां जन्मजन्मनिशंकरः । किं मया बहुनोक्तेन पूजनीयः सदाशिवः

Para sa mga marunong at may matatag na pasiya, sa bawat kapanganakan, si Śaṅkara ang kanlungan at layon. Ano pa ang kailangan kong sabihin? Si Sadāśiva ang dapat sambahin at purihin.

Verse 96

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । किरातेन कृतं व्रतं च परमाद्भुतम् । येनैव तारितं विश्वं जगदेतच्चराचरम्

Dito rin ay isasalaysay ko ang isang sinaunang alamat: isang lubhang kahanga-hangang panata (vrata) na isinagawa ng isang Kirāta; sa pamamagitan nito, ang buong daigdig na ito—ang gumagalaw at di-gumagalaw—ay napanatili at nailigtas.