Adhyaya 29

Verse 1

लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे

Sinabi ni Lomaśa: Pagkatapos, ang dalawang hukbo—ng mga diyos at ng kanilang mga kaaway—na nakaayos sa maraming kamangha-manghang pormasyon at may apat na uri ng puwersa, ay nagniningning laban sa isa't isa tulad ng mga ulap na kumukulog sa pagdating ng ulan.

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः

Samantala, doon—sumusugod sa isa't isa—ang mga diyos at ang mga asura, na lahat ay may taglay na dakilang lakas, ay sumabak sa labanan.

Verse 3

युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत

Ang labanan ay lubhang magulo, siksikan sa mga diyos at mga daitya; sa isang iglap, ang lahat ay napuno ng mga putol na katawan at ulo.

Verse 4

भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः

Doon, daan-daan—sa katunayan ay libu-libo—ang bumagsak sa lupa; ang ilan ay naputulan ng mga braso dahil sa pinakakila-kilabot na mga taga ng espada.

Verse 5

मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः

Si Mucukunda ay tunay na makapangyarihan, may di-masukat na kagitingan sa tatlong daigdig.

Verse 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

Noon, si Tāraka ay tinamaan sa dibdib nang buong lakas ng tabak ng marunong na si Mucukunda; tiniis niya ang hampas at, tumatawa, ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 7

किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया

“Hoy, hangal! Ano ang nagawa mo ngayon sa pagpapakitang-lakas na ito? Ayaw ko ngang makipaglaban sa iyo, sapagkat ikinahihiya kong makipagbakbakan sa isang taong mortal lamang.”

Verse 8

तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि

Nang marinig ang mga salita ni Tāraka, sumagot si Mucukunda: “O panginoon ng mga Daitya, napatay na kita; hindi maaaring maging iba pa.”

Verse 9

दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव

“Nakita mo na ang hagod ng aking tabak, ngunit hindi ka pa rin tumitindig sa harap ko! Pababagsakin kita—masdan ang aking kagitingan, O hari ng mga Dānava. Manindigan ka!”

Verse 10

एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले

Pagkasabi nito, ang makapangyarihang bayani na si Mucukunda ay humampas ng tabak; sa sandaling iyon din siya’y tinamaan ng sandatang Śakti. Doon, ang anak ni Māndhātṛ ay bumagsak sa larangan ng digmaan.

Verse 11

पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा

Bagaman bumagsak, sa mismong sandali ring iyon siya’y muling tumindig—ang mamumuksa sa mga bayani ng kaaway.

Verse 12

स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता

Pagkaraan, ang napakalakas na iyon—ang anak ni Māndhātṛ, mananakop ng mga daigdig—ay naghanda upang patayin si Tāraka, panginoon ng mga Dānava. Hawak ang pana, itinaas niya ang Brahmāstra, sandata ni Brahmā.

Verse 13

स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्

Nang siya, sabik makipaglaban kay Tāraka, ay sumugod nang buong sigla—dakila, at ang mga mata’y nakadilat sa galit—noon si Nārada, anak ni Brahmā, ay nagsalita sa bayaning tao na si Mucukunda nang ganito.

Verse 14

न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्

“Hindi mapapatay si Tāraka ng isang tao; kaya huwag mong pakawalan ang dakilang sandatang ito.”

Verse 15

निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः

Nang marinig ang mga salita ng banal na rishi na si Nārada, sinabi ni Mucukunda: “Kung gayon, sino ang papatay sa kanya?”

Verse 16

तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः

Pagkaraan, ang maningning na si Nārada na may banal na pangitain ay nagsabi: “Si Kumāra ang papatay sa kanya—ang Kumāra na ito ay anak ni Śiva.”

Verse 17

तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते

“Kaya nga, kayong lahat ay manatili sa inyong puwesto at lumaban, matatag na parang iisang katawan. At ikaw, Mucukunda na may dakilang pasiya—tumindig na handa, payapa ang loob.”

Verse 18

निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्

Nang marinig ang mabuti at kaaya-ayang mga salita na binigkas ng dakilang nagniningning na pantas, ang lahat ng mga deva ay napaling sa kapayapaan at, sa taimtim na pagsisikap, nakipagkaisa sa pinakadakilang tao.

Verse 19

ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः

Pagkaraan, umalingawngaw ang mga tambol na dundubhi, at ang mga kabibe ay hinipan nang may matibay na pasiya; sari-saring tugtugin ang pinatugtog sa gitna ng nagkakatipong mga Deva at Asura.

Verse 20

जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः

Doon, umungal ang mga Asura, handang sumalakay sa mga Deva; at si Vīrabhadra—ang bayaning isinilang mula sa poot ni Śiva—ay tumindig na puspos ng galit.

Verse 21

गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि

Pinaligiran nila ng maraming Gaṇa ang makapangyarihang Tāraka, at inilagay si Mucukunda sa likuran, gayundin ang mga Deva, at sila’y sumulong upang magtagpo sa labanan.

Verse 22

तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः

Pagkaraan, ang lahat ng Pramatha, inilagay ang banal na Kumāra sa unahan; at sa digmaang yaon, nakipaglaban ang mga Gaṇa—si Vīrabhadra at ang iba pa.

Verse 23

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने

Sa pamamagitan ng trident, sibat, tali-panghuli, espada, palakol at palakol-pandigma, sila’y nagpalitan ng hampas sa labanan—sa gitna ng pagdurog na sagupaan ng mga Deva at Asura.

Verse 24

तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः

Si Tāraka ay tinamaan nang marahas ni Vīrabhadra sa pamamagitan ng trident; bigla siyang bumagsak doon, sandaling nilamon ng pagkahilo at pagkawalang-malay.

Verse 25

उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च

Pagkaraan ng sandali, muling bumangon si Tāraka—ang pinakadakila sa mga Daitya—at nagbalik-malay; puspos ng lakas, kanyang tinamaan si Vīrabhadra bilang ganti.

Verse 26

स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली

Ang makapangyarihan at maningning na si Vīrabhadra—malakas na tagasunod ni Śiva—ay sumalakay kay Tāraka gamit ang sandatang śakti at ang nakapanghihilakbot na triśūla.

Verse 27

एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः

Kaya nito, ang dalawa ay naglalaban at paulit-ulit na nagsasakitan sa isa’t isa; sa pagitan ng dalawang makapangyarihan, sumiklab ang isang marahas at umuugong na tunggalian.

Verse 28

सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः

Sa mismong labanan, ang mga Deva noon ay naging mga tagamasid na lamang; at para sa dalawa, umalingawngaw ang mga tambol ng digmaan at mṛdaṅga, kasama ang paṭaha, ānaka, at gomukha.

Verse 29

तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ

Pagkaraan, sa malakas na ugong ng tambol na ḍamaru, napuno ang tatlong daigdig; sa gitna ng dakilang alingawngaw na iyon, nagpatuloy sa pakikipaglaban ang dalawang mandirigmang ubod-lakas.

Verse 30

शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

Bagaman nag-aalab sa poot at lupaypay sa mga hampas, nagningning pa rin sila sa labanan—magkakapit sa isa’t isa na parang Merkuryo at Marte sa malapit na pagtatagpo.

Verse 31

नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा

Noon, ipinahayag ni Narada ang kahihinatnang iyon—ang pagkamatay ni Vīrabhadra; ngunit hindi kinalugdan ni Vīrabhadra ang mga salitang iyon sa sandaling yaon.

Verse 32

नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः

Sapagkat ang sinabi ni Narada hinggil sa pagpaslang kay Tāraka: si Vīrabhadra man ay makapangyarihan, gaya rin ni Rudra.

Verse 33

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

Kaya nito, naglalaban ang dalawa at paulit-ulit na nagtatamaan; habang tumitindig ang tapang sa isa’t isa, umuungal sila na parang dalawang leon.

Verse 34

एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन

Habang naglalaban ang dalawa sa ibabaw ng lupa, ang dakilang si Narada—pinakamataas sa mga pantas—ay pumigil kay Vīrabhadra, pinayapa siya sa maraming salitang payo.

Verse 35

तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह

Nang marinig ang mga salitang iyon na lumabas sa bibig ni Nārada, si Vīrabhadra, na sinaklot ng poot, ay sumagot kay Nārada.

Verse 36

तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः

“Papatayin ko rin si Tāraka—masdan ang aking kagitingan ngayon! At yaong mga mandirigmang dinadala ang kanilang panginoon sa kapulungan ng digmaan—sila’y mga makasalanan, lubhang salungat sa dharma; pagpasok sa labanan saka pa nag-aalinlangan at nagbabalak.”

Verse 37

भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्

“Sila’y dapat kilalaning tunay na mga duwag; huwag silang banggitin kailanman. O banal na rishi ng mga deva, hindi mo nauunawaan ang tugon at asal ng mga mandirigma.”

Verse 38

मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः

“Itinatakda nila ang kamatayan sa likuran at pumapasok sa larangan ng digmaan nang walang dalamhati; kahit mapunit ang mga sangkap ng katawan sa sandata at palaso, sila’y pinupuri—walang pag-aalinlangan.”

Verse 39

इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः

Pagkasabi nito, ang makapangyarihang Vīrabhadra ay nagsalita sa mga deva: “Makinig ngayon sa aking mga salita, kayong mga deva na pinangungunahan ni Indra.”

Verse 40

अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः

“Ngayong araw, palalayain ko ang daigdig mula kay Tāraka—walang alinlangan dito.”

Verse 41

अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः

Pagkaraan, kinuha niya ang trisula at nakipaglaban kay Tāraka; kasama ang maraming mandirigmang may trisula na nakasakay sa mga toro.

Verse 42

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

Ang mga gaṇa na yaon—may mga buhol na buhok at may sagisag ng toro—ay humampas gamit ang trisula; inilagay si Vīrabhadra sa unahan, sila’y sumulong taglay ang tapang ni Vīrabhadra.

Verse 43

त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः

Silang lahat ay may dalang trisula; silang lahat ay pinalamutian ng mga ahas; silang lahat ay may buwan sa tuktok ng ulo; at silang lahat ay ginayakan ng nakasalansang buhol ng buhok.

Verse 44

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

Asul ang lalamunan (Nīlakaṇṭha), sampung bisig, limang mukha, tatlong mata—napalilibutan ng payong at pamaypay na pangseremonya—bawat isa’y may bisig na lubhang mabagsik at makapangyarihan.

Verse 45

वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः

Sa pangunguna ni Vīrabhadra, ang lahat na may lakas na tulad ni Hara ay nakipaglaban noon sa mga daitya na nabubuhay sa ilalim ng kapangyarihan ni Tārakāsura.

Verse 46

पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्

Muli’t muli, dinaig sila ng mga gaṇa kaya ang mga asura ay tumalikod at umurong. Noon, sa hanay ng mga pangunahing daitya, sumiklab ang isang sagupaan na kakila-kilabot at nakapanghihilakbot.

Verse 47

अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः

Hindi nila matiis, kaya ang mga gaṇa—dalubhasa sa pinakadakilang sandata—ay nagwagi. Natalo ng mga gaṇa, ang mga asura na nabagabag ay nagsumbong ng pagkatalong iyon kay Tāraka.

Verse 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

Pagkaraan, si Tāraka, habang binabaluktot ang kanyang pana at sabik makipaglaban, ay pumasok sa hukbo—gaya ng malaking isda na sumusuong sa karagatan—gayon pumasok ang dakilang daitya na iyon.

Verse 49

गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि

Noon, si Vīrabhadra na may napakalaking lakas, kasama ang mga gaṇa, ay nakipagdigma. Dinurog ng pangunahing daitya ang mga diyos na pinangungunahan ni Indra, pati ang mga pangkat ng yakṣa, piśāca, at guhyaka. Sa matinding poot, giniling niya sila sa labanan, sapagkat tunay siyang makapangyarihan.

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्

Pagkaraan, sumiklab ang isang dakilang labanan, siksik ng mga deva at dānava—isang napakalaking sagupaan na nagtipon sa mga deva, dānava, at yakṣa sa iisang magulong pagtatagpo.

Verse 51

तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह

Gayundin, ang mga toro na malalakas ang ungol ay nagpabagsak sa mga kabayo kasama ang mga sakay; at ang mga mandirigmang nasa karwahe ay winasak ang mga karwahe, pati ang mga elepante—kasama ang mga nakasakay sa mga iyon.

Verse 52

वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च

Ang mga asura—yaong nakasakay sa mga toro at yaong nasa mga karwahe—ay pawang naitaboy at nadurog, nabasag at napinsala sa gitna ng sagupaan.

Verse 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

Noon, marami ang dinala sa kapahamakan; ang ilan, napatay, ay bumagsak sa lupa. Ang ilan nama’y lumusong sa Rasātala, at marami pang iba ang tumakas na may matinding pangamba.

Verse 54

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

Ang ilan ay sumilong sa mga lingkod na sumusunod kay Rudra. Nang makita niyang wasak ang kanyang hukbo, si Tāraka, tagapangalaga ng mga asura, ay napuspos ng poot at sumugod upang puksain ang mga pangkat ng mga deva.

Verse 55

भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे

Si Tāraka, hari ng mga Daitya, matapos tipunin ang napakaraming mandirigma, ay biglang sumakay sa leon at sa labanan ay mabilis na pinuksa ang mga iyon.

Verse 56

दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः

Dahil sa leon na nanlalamon sa kagat, may ilang toro ang napilas; at gayundin, si Tāraka mismo ang pumatay sa maraming Gaṇa.

Verse 57

एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्

Gayon nga ang ginawa noon ng dakilang-loob na si Tāraka. Para sa lahat ng mga deva, ang makapangyarihang Tāraka ay tunay na hindi malalampasan.

Verse 58

जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः

Noon ay sumibol ang isang makapangyarihang may malalakas na bisig, sanhi ng kapahamakan ng tatlong daigdig. Ang mga Daitya na sumusunod kay Tāraka ay di-matatalo, at lalo pang tumibay ang lakas.

Verse 59

महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः

Sila’y nakasakay nang mataas at nakapanghihilakbot—may pangil at mabagsik ang anyo—mga malalakas na mananagupa na sumalakay. Dahil sa kanila, ang lahat ng Gaṇa ay dinakip at kinaladkad, at ang mga toro ay pinatay ng mga leon.

Verse 60

एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्

Habang ang mga Gaṇa ay pinupuksa sa larangan ng digmaan, si Viṣṇu—na nakangiti—ay nagsalita kay Kumāra, ang minamahal ni Śiva.

Verse 61

विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज

Wika ni Viṣṇu: “Walang iba ang makapapatay sa makasalanang ito kundi ikaw, O anak ng mga Kṛttikā. Kaya, O makapangyarihang bisig, kumilos ka at tuparin ang payong ito.”

Verse 62

तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च

“Upang mapuksa si Tāraka, ikaw ay isinilang, O anak ni Śiva. Kaya ang pagwasak kay Tāraka ay dapat maganap sa pamamagitan mo lamang.”

Verse 63

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्

Pagkarinig niyon, ang dakilang Panginoon—anak ni Pārvatī—ay nagalit; ngunit nakangiti pa rin, nagsalita siya kay Viṣṇu ng mga salitang nararapat.

Verse 64

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

“Masusing pinagmamasdan ko ang kahanga-hangang labanan ng mga dakilang nilalang. Ngunit, O Viṣṇu, hindi pa ako bihasa sa paghatol kung alin ang dapat gawin at alin ang hindi.”

Verse 65

केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः

“Sino ang atin at sino ang iba—hindi ko lubos na nalalaman. Sa anong dahilan sila naglalaban, nakatindig na may hangaring pumatay sa isa’t isa?”

Verse 66

कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

Nang marinig ni Nārada ang mga salita ni Kumāra, siya’y nagsalita bilang tugon.

Verse 67

नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः

Sinabi ni Nārada: “O makapangyarihang may bisig, ikaw si Kumāra, isinilang mula sa isang bahagi ni Śaṅkara. Ikaw ang tagapagtanggol ng mga daigdig, ang kanilang Panginoon, at ang kataas-taasang kanlungan ng mga deva.”

Verse 68

तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः

“Noong una, O bayani, si Tāraka ay nagsagawa ng napakabangis na pag-aayuno at pagninilay; dahil dito’y napasuko ang mga deva, at maging ang langit ay napailalim sa kanyang kapangyarihan.”

Verse 69

तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च

Sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at pagninilay na iyon, natamo niya ang pagiging di-matatalo; at dahil sa kanya, maging si Indra ay napasuko, gayundin ang mga tagapangalaga ng mga daigdig (Lokapāla).

Verse 70

त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः

Tunay nga, dahil sa masamang-kaloobang ito ay napasuko ang tatlong daigdig; kaya nga, sa iyong kamay dapat mapatay si Tāraka—ang makasalanang nilalang na iyon.

Verse 71

सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्

“Ngayong araw, O Panginoon, dapat mong ipagkaloob ang kagalingan sa lahat.” Nang marinig ni Kumāra ang mga salita ni Nārada, siya’y ngumiti; saka bumaba mula sa sasakyang-langit at tumindig bilang pinakadakilang mandirigmang-lakad, handa sa labanan.

Verse 72

पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्

Pagkaraan, mabilis siyang kumilos sa lupang nalalatagan ng mga lotus—ang anak ni Śiva, na nag-anyong Kumāra—at sa kanyang kamay ay hawak ang makapangyarihang sibat na Śakti, nagliliyab na parang dambuhalang bulalakaw.

Verse 73

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

Nang makita siyang papalapit—lubhang mabangis, may anyong nakapanghihilakbot at di-masayod, ang pinakadakila sa mga makapangyarihan—nagsalita ang Daitya sa pinakamainam sa mga diyos: “Ang Kumāra na ito ang tagapagpuksa ng mga kaaway.”

Verse 74

अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः

“Kasama niya, ako lamang—ang bayani—ang lalaban; oo, ako lamang ang haharap sa lahat ng mga mandirigma. Aking pababagsakin ang lahat ng Gaṇa, at maging ang mga dakilang Panginoon at mga tagapangalaga ng daigdig—agad-agad!”

Verse 75

इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे

Matapos magsalita ng ganito, ang makapangyarihan ay sumugod kay Kumara upang lumaban. Hinawakan niya ang isang kahanga-hangang sibat, at ang Tarakang iyon ay bumigkas ng mga salitang ito.

Verse 76

तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः

Sinabi ni Taraka: "Paano ninyo nagawang patayuin ang Kumarang ito sa harapan ko ngayon? Kayong mga diyos ay walang hiya—ang inyong hari ay si Purandara!"

Verse 77

पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः

"Ang lahat ng mga gawaing ginawa niya sa nakaraan ay ganap na nalalaman—kung paano pinahirapan ang mga natutulog, at kung paano pinatay ang mga nasa sinapupunan."

Verse 78

कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः

"Sa pamamagitan lamang ng anak ni Kasyapa napatay ang Asurang maraming anyo; ang bayaning si Namuci ay napatay, at gayundin si Vritra ay napatay."

Verse 79

कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः

"Ang Indrang iyon, ang pumapatay ng mga kaaway sa pamamagitan ng lakas, ay nagbalak na patayin ang Kumara. Ngunit ngayon, O mga diyos, ang Kumarang ito ay mapapatay ko—dito ay walang pag-aalinlangan."

Verse 80

पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद

Noong una, sa paghahandog ni Dakṣa, marami kang pinaslang na mga brāhmaṇa. At ngayon, O Vīrabhadra na marunong—O bayani na bihasa sa digmaan—ipakikita ko sa iyo sa larangan ng labanan ang bunga ng gawang iyon.

Verse 81

इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः

Pagkasabi nito, noon din, ang dakilang-loob na panginoon ng mga daitya—ang walang kapantay na bayani—si Tāraka, na pinakadakila sa mga bihasa sa digmaan, ay dinampot ang isang lubhang kamangha-manghang śakti, ang sibat na banal.

Verse 82

इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्

Kaya nga, nilamon ng mabangis na poot ang anak ni Diti, na napalilibutan ng mga panginoon ng asura. Si Tāraka, makapangyarihan at laging nagwawagi sa digmaan, ay nagpasya sa gitna ng labanan na lipulin ang kanyang kaaway.