Adhyaya 27

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः

Sinabi ni Lomaśa: Gayundin, pinarangalan ni Viṣṇu nang nararapat ang lahat ng mga bundok—ang Sahyācala, Vindhya, Maināka, at Gandhamādana.

Verse 2

माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा

Ang Mālyavān at Malaya, ang Mahendra at Mandara—at pati ang Meru—noon ay sinamba ni Viṣṇu nang may taimtim na pagsisikap at maingat na pag-aalay.

Verse 3

श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्

Pinarangalan si Śveta; gayundin ang Śvetagiri at Nīlādri; gayundin ang Udayādri at Śṛṅga, at ang dakila at marangal na Astācala.

Verse 4

मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना

Pinarangalan ang Mānasādri, at ang bundok na Kailāsa—ang pinakamainam sa mga bundok. Gayundin, ang bundok na Lokāloka ay sinamba ni Parameṣṭhin (Brahmā).

Verse 5

एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः

Kaya nito, ang lahat ng pinakadakilang bundok ay tunay na sinamba. Gayundin, ang lahat ng iba pang naninirahan sa kabundukan ay pinarangalan din niya.

Verse 6

विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा

Kasama si Brahmā, inayos ni Viṣṇu ang lahat ayon sa nararapat. Pagdating ng sumunod na araw, ang prusisyon ng kasal (varayātrā) ay pinasimulan din.

Verse 7

हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा

Kasama si Himādri at ang kanyang mga kamag-anak, ang lahat ng pangkat ng mga diyos—at marami pang ibang kalipunan—ay nagtungo sa Bundok Gandhamādana.

Verse 8

प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया

Naroon din ang lahat ng Pramatha, gayundin ang iba pang mga pangkat ni Caṇḍī. At marami pang iba ang nagtipon doon, na nagmula sa Himalaya.

Verse 9

शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा

O mga brāhmaṇa, nang masdan nila ang prusisyon ng kasal ni Śiva, at mapuspos sa loob ng mismong presensya ni Śiva, sila’y napuno ng sukdulang galak sa pagkakita sa banal na mag-asawa.

Verse 10

पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः

Si Śambhu (Śiva) ay kasama ni Pārvatī, at si Pārvatī ay kasama ni Śambhu—sa katotohanan ay di mapaghihiwalay, gaya ng bulaklak at halimuyak, gaya ng salita at kahulugan.

Verse 11

तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ

Gayon din, ang Prakṛti at Puruṣa ay nasa iisang kalagayan—hindi kailanman iba. Ang makapangyarihan at maningning na mag-asawa ay nagningning habang nakasakay sa elepante.

Verse 12

विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि

Pagkaraan, si Brahmā ay nakaupo sa karwaheng makalangit; si Viṣṇu ay nasa ibabaw ni Garuḍa; si Indra ay nakasakay kay Airāvata; at si Kubera ay nasa Puṣpaka, ang sasakyang panghimpapawid.

Verse 13

पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्

Si Varuṇa, taglay ang lubid na panali, ay sumakay sa makara; si Yama ay sa kalabaw. Si Nairṛta ay sumakay sa preta, at ang dakilang Agni ay nakasakay sa kambing.

Verse 14

मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः

Pagkatapos, si Vāyu ay sumakay sa usa, at si Īśāna ay sa toro. Sa ganitong paraan dumating ang mga Lokapāla, kasama ang kanilang mga kasamahan at pangkat, na pinangungunahan ng mga dakila.

Verse 15

स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः

Napapalibutan ng kani-kanilang mga hukbo, dumating din ang iba pang nilalang—gaya ng mga Pramatha. Dumalo rin si Himādri (Himalaya), ang dakilang bundok na Mahāśaila, si Ṛṣabha, at si Gandhamādana.

Verse 16

सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः

Dumating sina Sahyācala, Nīlagiri, Mandara, at Malayācala. Naroon din ang maningning na Kailāsa, at ang maringal at makapangyarihang Maināka.

Verse 17

एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः

Ang mga bundok na ito at iba pa—masagana at lubhang maningning—ay pawang naroon. Lahat sila’y dumating kasama ang kanilang mga kabiyak at mga anak, kaaya-ayang pagmasdan.

Verse 18

बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्

Ang lahat ng bundok na naroon—mula kay Meru—ay makapangyarihan at nagkatawang-anyo sa nakikitang anyo. Sa pagdiriwang ng prusisyon ng kasal, sila’y naging masidhing deboto sa pagsamba kay Śiva.

Verse 19

नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्

Sa pag-upo na itinakda ni Nandin, nanatiling nagkakatipon doon ang mga bundok—pinangungunahan ni Meru. Isinagawa ang prusisyon ng kasal ayon sa itinakda ni Himālaya; at pagkaraan, kasama ang lahat ng mga kamag-anak, ang pagbabalik ay naisakatuparan nang nararapat.

Verse 20

स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

Nanatili sa sariling nararapat na tahanan, ang maluwalhating Himavān ay nagningning—sa sukdulang liwanag na isinilang mula sa pagdikit kay Śiva. Ang dakilang bundok na iyon ay sumikat at naging bantog sa tatlong daigdig.

Verse 21

कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च

Mapalad nga tunay ang mga dakilang-loob na yaon; sa marangal na pag-aalay ng anak na babae, nalulugod si Śaṅkara. Tunay ngang ganap sila—natapos na ang dapat gampanan.

Verse 22

द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः

Yaong sa dulo ng dila ay laging nananahan ang Pangalan na may dalawang pantig, at yaong mula sa puso’y binibigkas ang dalawang pantig na “Śiva”—ang mga taong iyon, bagama’t anyong tao, ay mga Rudra nga; walang alinlangan.

Verse 23

किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्

Si Mahādeva ay laging nalulugod—kahit sa munting handog, kahit sa isang dahon lamang, at gayundin kahit sa tubig.

Verse 24

पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह

Sa pamamagitan ng dahon, ng bulaklak, at gayundin ng tubig, nalulugod ang Sadāśiva na ito. Kaya si Śiva ay nararapat sambahin nang wasto ng lahat, sapagkat dito sa daigdig Siya ang nagkakaloob ng dakilang pagpapala at mabuting kapalaran sa mga tao.

Verse 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

Siya ay Iisa—ang dakilang, maningning na Liwanag, ang Kataas-taasang Panginoon; ang pinakamataas na Sarili ng lahat ng mataas at mababa. Laging naroroon, di-nagbabago, di-umaasa, di-nababalisa, lampas sa mga pagpipilian, at walang pagnanasa—ganyan Siya.

Verse 26

निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च

Siya’y walang dungis, may anyong walang hanggan, ang Tagapigil at Tagapamahala; walang hanggang kaligayahan; laging malaya at laging banal—ganyan ang Diyos ng mga diyos, si Bhava, na sinasamba maging ng mga diyos at nakikilala sa buong sansinukob. Pinupuri, pinagninilayan, sinasamba at inaalala, Siya ang Ganap na Nakaaalam—sa lahat ng panahon at sa lahat ng paraan.

Verse 27

यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्

Kaya si Himavān ay sumikat bilang pinakadakila—taglay ang lahat ng kabutihan, may dakilang diwa. Noon, ang Himalaya ay naging karapat-dapat sa paggalang ng Panginoon ng Sansinukob, at sa panahong iyon ay umangat bilang pinuno ng mga bundok.

Verse 28

मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः

Pagkaraan, ang matuwid na panginoon ng mga bundok, kasama si Menā, ay nagbalik sa nararapat niyang kinalalagyan at pinauwi ang lahat ng bundok, bawat isa sa sariling tahanan.

Verse 29

गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः

Nang sila’y makaalis na, si Himavān—napalilibutan ng mga anak, apo, at apo-sa-tuhod—sa biyaya ni Mahādeva ay naging pinakadakilang hari sa mga bundok.

Verse 30

अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्

Pagkaraan, si Maheśa, ang maningning na Panginoon, kasama si Girijā, ay nagpasya sa pag-iisa ng Gandhamādana na maglaro sa banal na pag-iisang-ibig.

Verse 31

सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्

Sa kanilang pag-iisa, ang dakilang gawa ng pag-ibig ay naging tulad ng makapangyarihang tapas; at para sa kanilang dalawa, nagsimula ang ritwal ng pagsasanib, at naganap nga iyon noon.

Verse 32

अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्

Isang kakila-kilabot at lubhang kamangha-manghang pangyayari—na wari’y pralaya, ang pagkalusaw ng sanlibutan—ang sumiklab; at nang dumating ang malaking kapahamakan, walang sinuman ang nakatagpo ng sukdulang kapayapaan o ligaya.

Verse 33

सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्

Ang lahat ng mga diyos, mula kay Brahmā, ay nanatiling naguguluhan kung ano ang dapat at di dapat gawin; at dahil sa binhing iyon, ang buong daigdig—maging ang di gumagalaw at ang gumagalaw—ay napahamak.

Verse 34

सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः

Pagkatapos, inalaala ni Brahmā si Agni, at si Viṣṇu—tagapagkaloob ng panloob na lakas espirituwal—ay gayundin; si Agni, na tinawag sa isip, ay dumating agad na may pagmamadali.

Verse 35

ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्

Isinugo ng dalawang iyon, nasilayan niya ang maringal na templo-palasyong kay Śiva; at sa pintuan ay nakita niyang nakatindig si Nandin sa unahan, ang dakila at maningning na tagapagbantay.

Verse 36

अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

Pagkaraan, si Agni ay naging maliit ang anyo, may ningning na tila kulay-safron; at pumasok siya sa panloob na lungsod ni Śambhu, na hitik sa sari-saring kababalaghan.

Verse 37

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

Pinalamutian ng sari-saring hiyas at pinaganda ng mga palasyo, narating niya ang looban; at pag-upo niya, si Havyavāṭ (Agni) ay nagsalita.

Verse 38

पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका

“Ina, bigyan mo ako ng limos, sapagkat ako’y may hawak na mangkok ng pamamalimos at napipigil sa may pintuan.” Nang marinig ng dalagang bata ang mga salitang iyon ng may hawak na mangkok…

Verse 39

यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्

Ngunit nang siya’y mag-atubiling magbigay ng limos sa pulubing iyon, si Śiva mismo ay tumindig mula sa banal na pagsasanib at nag-alab sa matinding poot.

Verse 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

Itinaas ni Rudra ang Kaniyang trisula at sa sandaling iyon ay naging Bhairava. Ngunit pinigil ni Girijā si Śiva upang huwag manakit. Pagkaraan, si Śiva mismo, sa pamamagitan ng Kaniyang banal na salita, ay nagkaloob ng limos kay Agni, si Jātavedas na nakaaalam ng lahat.

Verse 41

पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः

Matapos tanggapin ang limos sa kaniyang palad—at hayagang nahayag na siya nga si Agni—nagngitngit si Girijā sa pulubing iyon at saka siya’y isinumpa.

Verse 42

रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः

“Hoy, pulubi! Sa aking sumpa, agad kang magiging tagakain ng lahat ng bagay. At dahil sa binhing ito, kaagad kang daranas ng pagdurusa sa lahat ng panig.”

Verse 43

इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः

Sa gayong pananalita, si Agni—ang tagapagdala ng mga handog—ay nilamon ang binhi ng Panginoon at nagtungo sa pook na kinaroroonan ng lahat ng mga diyos, kasama si Brahmā at iba pa, na nagkakatipon.

Verse 44

आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः

Pagdating niya, isinalaysay niya ang lahat, mula sa paglunok sa binhing iyon at iba pa. Dahil dito, ang buong pangkat ng mga diyos—si Indra at ang iba pa—ay naging nagdadalang-tao.

Verse 45

अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः

Kung paanong ang handog (havis) na inihahain kay Agni ay umaabot sa lahat ng mga diyos, gayon din—sa pamamagitan ng binhing lumitaw mula sa bibig ni Agni—ang mga panginoon ng mga diyos ay naapektuhan.

Verse 46

सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्

Silang lahat ay nagdalang-tao at pinahirapan ng matinding pag-aalala. Kaya sila’y lumapit upang manangan kay Viṣṇu, ang Panginoon, ang naghahari sa mga diyos.

Verse 47

देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल

Wika ng mga diyos: “Ikaw ang tagapagligtas ng lahat ng mga diyos at tunay na Panginoon ng mga daigdig. Kaya kami’y iyong ingatan, O mapagmahal sa mga humihingi ng kanlungan.”

Verse 48

वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः

“Kaming lahat na nananahan sa langit ay pinahihirapan ng binhing ito, na wari’y malapit nang mamatay. Kami rin ay nanginginig sa takot sa mga asura.”

Verse 49

शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे

Matapos manangan kay Śaṅkara, na may pasyang mapangalagaan, sinabi ng mga diyos: “Kapag ang anak ni Rudra ay tunay na sumilang, saka kaming lahat ay magiging masaya at walang takot sa Triviṣṭapa (langit).”

Verse 50

एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्

Kaya nga, habang ang lahat ay pinipigil at dinidiinan, dumating ang takot sa bawat isa. “Sa ganitong makapangyarihang binhi/lakas, paano pa mabubuhay si Viṣṇu?”

Verse 51

त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा

Kahit ang “tatlong layunin ng buhay” ng tao na maayos na naihanda (dharma, artha, kāma) ay nagiging kabaligtaran kapag wala ang Deva, ang Panginoong Banal; hindi maaaring iba.

Verse 52

तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्

Kaya nga, kinikilala naming ang kapangyarihang iyon ang tunay na lakas ng lahat ng may katawan; at pinaninindigan naming lahat na iyon ang nagpapasya sa paghiwalay ng dapat gawin at di dapat gawin.

Verse 53

तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा

Nang marinig ang gayong panaghoy ng mga diyos, nagsalita ang Kataas-taasang Panginoon, nakangiti, ng mga salitang ukol sa mga diyos—Siya ang nag-aalis ng kanilang dalamhati.

Verse 54

स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्

“Purihin nga si Mahādeva, si Maheśa—tunay nga—sapagkat mabigat ang tungkuling nasa harap.”

Verse 55

तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्

Sa pagsasabing “Gayon nga,” ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Viṣṇu—ay umalis; gayundin si Brahmā at ang iba pa, at ang mga ṛṣi, ay nagpuri kay Hara (Śiva).

Verse 56

ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे

“Oṃ, pagpupugay sa maningning na Deva; sa May Asul na Lalamunan, ang mapagkaloob; sa May Tatlong Mata; sa Panginoon ng tatlong Veda; sa Kanya na sumasandig at nagtataguyod sa tatlong daigdig.”

Verse 57

त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने

“Pagpupugay sa Kanya na may tatlong banal na tunog; sa Kanya na may tatlong sukat; sa Panginoon ng tatlong Veda; sa Tatlong-Anyo; sa pinagmumulan ng tatlong layon ng buhay; sa may tatlong tahanan; sa may tatlong hakbang; sa may hawak ng trident.”

Verse 58

त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते

“Iligtas kami, iligtas kami, O Mahādeva—O Panginoon ng sanlibutan—sa harap ng rumaragasa at banal na kapangyarihang ito (retas)!”

Verse 59

ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये

Habang nagpapatuloy ang pagpupuri ni Brahmā, gayon din katagal nagpakita roon mismo ang Panginoong may watawat na toro (Śiva), upang maisakatuparan ang layunin ng mga diyos.

Verse 60

दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च

Noon, namalas ang Nag-iisang Kaibigan ng sanlibutan—pinarangalan ng dakilang pagsamba ng mga dakilang-loob, pinakadakilang mga diyos—pinupuri sa sari-saring pananalita, sariwa ang pagpapahayag at kaayon ng mga Veda.

Verse 61

स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः

At habang pinupuri Siya ng mga diyos, nagsalita si Parameśvara: “Huwag kayong matakot, kahit kayo’y pinahihirapan ng retas na ito, ang binhing-buhay.”

Verse 62

वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च

“Sa araw na ito, O mga diyos, kinakailangang gawin ninyo ang pagpapalabas (pagsusuka).” Sa pag-iisip na “Gayon nga,” ang lahat ng pangkat ng mga diyos, mula kay Indra, ay nagpalabas nito; at nasaksihan ng lahat ng mga rishi ang retas ni Śaṅkara.

Verse 63

ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्

Sa isang iglap, ang retas na iyon ay naging tulad ng isang dakilang bundok, nagniningning na gaya ng tunaw na ginto—lubhang kagila-gilalas.

Verse 64

सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos, mula kay Indra, ay naging masaya; at kahit wala si Agni, silang lahat ay nasiyahan noon.

Verse 65

तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर

Pagkaraan, si Agni man ay nagsalita kay Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig: “O Mahādeva, pinakadakila sa mga diyos, ano ang nararapat kong gawin ngayon?”

Verse 66

तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः

“Ipahayag mo sa akin ngayon, O Panginoon—kung paano ako laging magiging payapa, at kung paano ako magiging tagapagdala ng mga handog ng mga diyos (havyavāhaka).”

Verse 67

तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि

Pagkatapos, si Śiva mismo ang nagsalita habang nakikinig doon ang mga diyos: “Ipalabas ang retas at ilagak sa yoni (sinapupunan).” Nang marinig iyon, tumawa si Agni.

Verse 68

उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्

Sinabi niya kay Panginoong Śaṅkara: “Ang iyong ningning ay di-malalapitan. Paano madadala ng karaniwang nilalang ang mabagsik at nag-uumapaw na tejas na ito?”

Verse 69

ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्

Pagkatapos, sinabi ni Panginoong Maheśvara kay Agni: “Buwan-buwan, ilabas ang naglalagablab na tejas na ito sa mga katawan ng mga nasunog (sa tindi ng tapas at paghihirap).”

Verse 70

तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः

Tinanggap ang utos na “Gayon na nga,” ang makapangyarihang si Jātavedas (Agni), na may sukdulang ningning, ay nagliyab doon sa dakilang kapangyarihan; at sa oras ng brāhma-muhūrta siya’y naupo upang ganapin ang itinakda.

Verse 71

तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्

Pagkatapos, sa bukang-liwayway, bumangon ang mga babaeng yaon, masigasig sa paliligo sa umaga; bilang mga asawa ng mga ṛṣi na tapat sa kanilang panata, sila’y nagtungo kay Jātavedas (Agni).

Verse 72

दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः

Nang makita ang apoy na naglalagablab doon, silang lahat na pinahihirapan ng lamig ay nagnasang magpainit; ngunit silang lahat ay pinigil ni Arundhatī.

Verse 73

तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्

Bagaman pinigil niya, ang mga Kṛttikā ay nagsagawa pa rin ng tapas sa kanilang sarili. At habang silang lahat ay abala sa pag-aayuno at pagninilay na iyon, ang maseselang butil ng binhi ay mabilis na pumasok sa mga butas ng balahibo sa kanilang balat, doon mismo.

Verse 74

नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि

Pagkaraan, sumilang ang “apoy na walang binhi,” at tunay ngang ito’y humupa at naging payapa sa sarili nitong kusa.

Verse 75

ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्

Pagkaraan nito, ang mga asawa ng mga ṛṣi ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan. Datapwat noon, dahil sa sumpa ng mga ṛṣi, ang mga Kṛttikā ay naging mga nilalang na naglalakbay sa himpapawid.

Verse 76

तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः

Noon ding yaon, silang lahat ay nabagabag dahil sa (paratang ng) paglabag. Kaya’t inilabas nila ang binhing iyon sa likod ng Bundok Himavat.

Verse 77

एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्

Sa isang hakbang lamang, ang binhing iyon—nagniningning na parang gintong pinainit—ay mabilis na inihagis sa Gaṅgā, at doon ay napalibutan ng mga tambo.

Verse 78

षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति

Nang makilala ang sanggol bilang Ṣaṇmukha, napuspos ng galak ang lahat ng mga deva. At sa huli, ayon sa sinabi ni Garga, sinabi: “Dalhin Siya nang ligtas at magaan.”

Verse 79

शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः

Sa biyaya ni Śambhu, ang lahat ay nagiging matatag at mapalad. Sa mabuhanging pampang ng Gaṅgā, isinilang ang makapangyarihang Kārttikeya.

Verse 80

उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः

Pagkatapos, ang anak ng Ganga ay umupo doon at nanatili sa loob ng isang buong araw at gabi. Ang kataas-taasang malakas na iyon — sina Śākha at Viśākha — ay ang anim na mukhang makapangyarihang Panginoon.

Verse 81

जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी

Nang si Ṣaṇmukha, ang anak ni Śaṅkara, ay ipinanganak sa Ganga, sa sandaling iyon ay napuno ng dumadaloy na gatas ang mga dibdib ni Girijā.

Verse 82

शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्

Nakatingin kay Śiva, sinabi niya: "O Śambhu, isang malaking daloy ng gatas ang umusbong sa akin, O Mahādeva—ano ang layunin nito? Isaalang-alang ito." Kahit na alam ang lahat, sumagot si Mahādeva sa kanya na parang walang alam.

Verse 83

नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः

Pagkatapos ay dumating si Nārada doon at inihayag ang kapanganakan na iyon: "Para kay Śiva at kay Śivā, isang magandang lalaking anak ang tunay na ipinanganak."

Verse 84

तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः

Sa pagkarinig sa mga salitang iyon, ang mga pantas ay napuno ng kagalakan. Ang lahat ng mga Pramatha ay nagtipon, at ang mga Gandharva ay naging abala sa pag-awit.

Verse 85

अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः

Pinalamutian ng maraming watawat, ng mga palamuting tarangkahang yari sa tela at mga dahon, at ng napakaraming makalangit na vimāna, ang dakilang bundok ay nagningning na wari’y nagliliyab—sa pagdiriwang ng pagsilang ng anak ng marangal na Śaṅkara.

Verse 86

तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः

Noon, ang lahat ng pangkat ng mga deva—kasama ang mga Ṛṣi, mga Siddha at mga Cāraṇa, gayundin ang mga Rākṣasa, Gandharva at Yakṣa—ay dumalo, na may kasamang mga pangkat ng Apsarā.

Verse 87

एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्

Sa iisang hakbang, silang lahat—kasama si Śaṅkara—ay nagtungo upang masilayan ang dakilang anak ni Gaṅgā, na nakatindig sa pampang ng ilog.

Verse 88

ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon ay sumakay sa toro at naglakbay, kasama si Girijā, at sinundan din ng iba pang mga deva na pinangungunahan ni Indra.

Verse 89

तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः

Noon, umalingawngaw ang mga kabibe at mga malaking tambol, at sari-saring trumpeta at mga tugtuging pangdiriwang ay bumugso ang tunog sa lahat ng dako.

Verse 90

तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च

Sa mismong sandaling iyon, si Vīrabhadra at ang iba pang mga gaṇa ay sumunod sa Panginoon ng lahat, sabik sa banal na pagdiriwang—mga tumutugtog ng sari-saring instrumento—at habang naglalakad ay pinapatunog ang mga instrumentong hinihila ang kuwerdas at mga pinapalo, na umaalingawngaw sa paligid.

Verse 91

केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्

May ilan doon ay nakatuon sa pagsasayaw; ang iba nama’y mga mang-aawit. May mga umaawit ng mga himno ng papuri, at may mga pinupuri rin—sa gayon ay isinagawa nila ang kīrtana, ang pagluwalhati sa mga kabutihan ng Panginoon.

Verse 92

एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्

Ganyan sila—mga diyos, siddha, yakṣa, gandharva, vidyādhara, at mga nāga. Kasama ni Śiva, puspos ng galak ang kanilang puso, at sila’y nagtungo upang masilayan ang batang tagapagkaloob ng biyaya, at pati ang Śāṅkarī.

Verse 93

यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

Nang kanilang pagmasdan si Gaṅgeya na kahawig ni Śaṅkara, nakita nila ang dakilang liwanag na lumaganap at bumalot sa tatlong daigdig.

Verse 94

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

Nakita nila ang bata na nababalot ng liwanag na iyon, nagniningning na parang gintong pinainit—may magandang mukha, puspos ng marilag na kagandahan, may maayos na ilong, at mga matang may banayad na ngiti.

Verse 95

चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्

May kaaya-ayang mukha na payapa at kagandahan sa bawat sangkap—pagkakita nila sa bantog na Gaṅgeya, sila’y napuno ng dakilang pagkamangha.

Verse 96

ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा

Pagkaraan, ang lahat ng Pramatha at mga gaṇa—si Vīrabhadra at ang iba pa—ay yumukod at sumamba sa batang Kumāra, na nagniningning na gaya ng araw.

Verse 97

परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः

Nagsitindig silang naglilingkod, nagtipon sa kaliwa at kanan Niya. Naroon din sina Brahmā at Viṣṇu, at pati si Indra, na napaliligiran ng mga diyos.

Verse 98

ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः

Pinalibutan ng mga rishi, yakṣa, at gandharva ang batang Kumāra. Ang ilan ay nagpatirapa sa lupa, at ang ilan nama’y yumukod na nakababa ang batok sa pagpapakumbaba.

Verse 99

प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्

Ang iba pa’y yumukod na may pagyuko ng ulo, sapagkat kinilala nila ang Panginoon bilang di-nasisira. Sa dakilang pagdiriwang, tumunog ang sari-saring kahanga-hangang tugtugin. Kaya sa gitna ng mapalad na pagdiriwang na iyon, inawit ng mga rishi ang mga himno ng kapayapaan.

Verse 100

एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः

Samantala, dumating si Śaṅkara—Panginoon ni Girijā—at mabilis na bumaba mula sa toro (Nandi), kasama si Pārvatī, ang may marangal na panata.

Verse 101

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

Pagkaraan, minasdan ng Tanging Kaibigan ng buong daigdig ang kaniyang anak, puspos ng sukdulang galak kasama si Bhavānī. Ang Panginoon ng lahat—na may palamuting mga likaw ng ahas—umaapaw sa pag-ibig, at napalilibutan ng nagagalak na mga Pramatha, ay nagningning sa harap nila.

Verse 102

उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता

Doon, si Pārvatī na napuspos ng magiliw na pananabik ay niyakap si Guha; at sa pag-ibig ng ina na umaapaw, pinasuso niya siya sa dibdib na nagsimulang magdaloy ng gatas.

Verse 103

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

Pagkaraan, ang mga diyos, kasama ang kanilang mga pamilya at puspos ng tuwa, ay nagsagawa ng ārati (nīrājana) bilang pagpupugay sa kaniya; at napuno ang kalangitan ng malakas na sigaw na “Tagumpay!”

Verse 104

ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्

Dumalo ang mga ṛṣi upang maglingkod sa banal na sanggol sa pamamagitan ng mga pagbubunyi ng Veda; ang mga mang-aawit ay naglingkod sa kaniya sa pamamagitan ng awit; at ang mga musikero ay naglingkod sa kaniya sa pamamagitan ng mga instrumento at tugtugin.

Verse 105

स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः

Noon, iniluklok ni Girīśa sa sariling kandungan ang sanggol na nagliliwanag sa dakilang ningning. Ang Panginoon ni Bhavānī mismo ay hayagang kumislap sa kaluwalhatian—pinakamainam sa mga pinagpala ng mga anak.

Verse 106

दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः

Doon at noon, ang banal na mag-asawa ay nagalak sa ganap na pagkakaisa. Ang bata ay pinapahiran at binabasbasan (abhiṣeka) ng mga rishi, at napalilibutan ng pinakadakilang mga diyos.

Verse 107

कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्

Naglalaro ang batang Kumāra sa kandungan ni Śaṅkara, at sa munting mga kamay niya’y pinisil niya si Vāsuki na nakapahinga sa leeg ng Panginoon.

Verse 108

मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च

Sa paglalarong parang bata, pinisil niya ang kanyang bibig at saka nagbilang sa mga daliri: “isa, tatlo, sampu, walo,” at nagbilang pa nang pabaligtad.

Verse 109

प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Śambhu, na nakangiti, ay nagsalita kay Girijā (Pārvatī).

Verse 110

मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता

Noong sandaling iyon, ang Mapalad na Panginoong Maheśa, na may banayad na ngiti at kasama si Girijā, ay umabot sa sukdulang kagalakan. Ngunit ang tanging kamag-anak ng sanlibutan—ang iisang Panginoon ng sansinukob—na nanginginig ang tinig sa pag-ibig, ay hindi nagsalita ng anuman noon.